Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Нурислам Хәсәнов

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Хәсәнов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Нурислам Габдулла улы Хәсәнов (рус. Нурислам Габдуллович Хасанов; 1 март 1941, Теләче районы, Татарстан АССР) — СССР һәм Россия татар язучысы, прозаик, публицист һәм журналист, Теләче районының «Теләче хәбәрләре» газетының баш мөхәррире (1992—2001), СССР Язучылар берлеге (1986 елдан) һәм Татарстан Республикасы Язучылар берлеге әгъзасы. Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1992), Фатих Хөсни исемендәге әдәби премия лауреаты (2022)[1].

Тәрҗемәи хәле

Нурислам Хәсәнов 1941 елның 1 мартында Татарстан АССРның Саба (хәзерге — Теләче) районы Шәтке авылында татар крестьян гаиләсендә туа[2].

Урта мәктәпне тәмамлаганнан соң, 9 нчы Казан техник училищесында сәнәгать җиһазларын ремонтлаучы слесарь белгечлеген ала. Хезмәт эшчәнлеген Казан моторлар төзү җитештерү берләшмәсендә слесарь булып башлый[3].

Җитештерүдән аерылмыйча, Казан авиация техникумын «металларны салкын эшкәртү буенча техник-технолог» белгечлеге буенча, 1976 елда Бөтенсоюз читтән торып уку текстиль һәм җиңел сәнәгать институтын «инженер-механик» белгечлеге буенча тәмамлый. Берничә ел дәвамында Казан сәнәгать предприятиеләрендә инженер-конструктор булып эшли[3].

1980 нче елларда Татарстан АССР Радиотелеүзәгендә телевидение мөхәррире һәм инженер, аннары Татарстан Язучылар берлеге каршындагы матур әдәбиятны пропагандалау бюросында хезмәт итә[4].

1992—2001 елларда — Теләче районының «Теләче хәбәрләре» газетының баш мөхәррире[4].

Иҗаты

Әдәбиятта иҗади эшчәнлеген 1970 нче елларда республика журналларында һәм газеталарында («Казан утлары», «Чаян», «Татарстан яшьләре») очерклар һәм хикәяләр бастырудан башлый. 1982 елда беренче китабы — «Энҗеләр балкышы» хикәяләр җыентыгын бастыра[4]. 1986 елда СССР Язучылар берлеге әгъзасы итеп кабул ителә[2].

Ул — замандашларның әхлакый-этик проблемаларына, татар авылы тормышына һәм кешенең әхлакый сайлавына багышланган романнар һәм повестьлар авторы[5].

Язучының прозасы реализм һәм социаль-психологик проза традицияләренә таяна, крестьян тормышы детальләренә игътибары һәм әдәби теленең образлылыгы белән аерылып тора[2]. 2014 һәм 2019 елларда Татарстан Республикасы Язучылар берлеге Нурислам Хәсәновның әсәрләрен («Бәхилләрме йөрәк?», «Күрәчәк» һәм «Җан авазы» китаплары өчен) Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Республикасы Дәүләт премиясенә тәкъдим итә[6].

Хезмәтләре

  • «Энҗеләр балкышы» — хикәяләр һәм повестьлар җыентыгы (Казан, 1982);
  • «Бәхилләрме йөрәк?» — повестьлар җыентыгы (Казан, 1986 ел; яңадан басма — 2011)[5];
  • «Сагыш» — повестьлар китабы (Казан, 2002);
  • «Хак бәясе» — документаль повесть (Казан, 2004);
  • «Сулар үргә акмый» — роман һәм повестьлар (Казан, 2007);
  • «Золым» — роман (Казан, 2011)[6];
  • «Күрәчәк» — роман (Казан, 2013);
  • «Җан авазы» — роман һәм повестьлар (Казан, 2015)[6];
  • «Сайланма әсәрләр» 4 томда — әсәрләр җыентыгы (Казан, 2016—2017 еллар)[7].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (Татарстан Республикасы Югары Советы Президиумының 1992 елгы Указы) — татар әдәбияты һәм матбугаты өлкәсендәге казанышлары өчен;
  • Фатих Хөсни исемендәге республика әдәби премиясе (2022)[1];
  • Татарстан Республикасы Язучылар берлегенең һәм Татарстан Республикасы Теләче районы администрациясенең мактау грамоталары[4].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Татарстан Республикасы Язучылар берлеге. Фатих Хөсни исемендәге премия (рус.). ТР Язучылар берлегенең рәсми сайты (15 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Татарстан китап нәшрияты. Хәсәнов Нурислам Габдулла улы (рус.). «Татарстан китап нәшрияты» ДУП рәсми сайты (1 март 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  3. ↑ 1 2 «Бизнес Online» эшлекле электрон газетасы редакциясе. Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Республикасы Дәүләт премиясенә дәгъва кылучылар (рус.). «Бизнес Online» эшлекле электрон газетасы (24 март 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 Теләче район башкарма комитетының мәдәният бүлеге. Нурислам Хасанов – многогранный писатель (рус.). Теләче муниципаль районының рәсми сайты (1 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  5. ↑ 1 2 Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы. 2014 елда Габдулла Тукай исемендәге ТР премиясенә дәгъва кылучыларның исемнәре билгеле булды (рус.). Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгының рәсми сайты (24 февраль 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  6. ↑ 1 2 3 «Бизнес Online» эшлекле электрон газетасы редакциясе. Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Республикасы Дәүләт премиясенә дәгъва кылучылар исемлеге (рус.). «Бизнес Online» эшлекле электрон газетасы (20 март 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  7. ↑ Милли электрон китапханә. Сайланма әсәрләр: романнар, повестлар (рус.). РФ МЭК электрон каталогы (18 май 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.

Әдәбият

  • Мостафин Р. Язучының җаны нәрсәгә өзгәләнә? // Татар дөньясы. — 2011. — № 3 (6326). — 13 б.
  • Низами Р. Күңел сафлыгын сакларга чакыручы // Саба таңнары. — 2016. — 2 март.
  • Сверигин Р. Тормыш яралары һәм күңел сафлыгы // Хәсәнов Н. Сайланма әсәрләр: 4 томда. — Казан: Татарстан китап нәшрияты, 2016. — Т. 1. — 3—6 б.
  • Татарский энциклопедический словарь. — Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 1999. — 627 б. — ISBN 0-9530650-3-0.
  • Хасанов М. Х. Татарская энциклопедия. — Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 2014. — Т. 6 (У—Я). — 182 б. — ISBN 978-5-902375-11-1.

Сылтамалар

Төркемнәр