Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Җәлил Гайнетдинов

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Гайнетдинов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Җәлил Шәйхенур улы Гайнетдинов (рус. Джалиль Шайхнурович Гайнутдинов, 2 июль 1959, Алангазар, Татарстан АССР) — рәссам-полиграфист, фотограф, Россия рәссамнары берлегенең Чуашстан рәссамнары берлеге идарәсе әгъзасы. Чуашстан Республикасының атказанган рәссамы. 1982 елдан Чуашстан матбугатында һәм нәшриятында эшли.

Тормыш юлы

1959 елның 2 июлендә Татарстан АССР Сарман районы Алангазар авылында мәктәпнең уку‑укыту бүлеге мөдире Шәйхенур Мөхәммәтдин улы Гайнетдинов (1928 елда туган) һәм Гөлсинә Рәхмәтулла кызы гаиләсендә туган. Гаиләдә өч бала үсә: Газинур (1956), педагогика фәннәре кандидаты; игезәк туганнар Җәлил һәм Хәлил (1959).

1966–1971 елларда Сарман урта мәктәбендә, 1971–1975 елларда Арчаның 1 санлы мәктәбендә, 1975–1978 елларда Арча педагогия училищесында укый һәм аны кызыл дипломга тәмамлый. 1978–1982 елларда И. Я. Яковлев исемендәге Чабаксар дәүләт педагогия университетының сәнгать‑графика факультетында белем ала.

1982 елдан Чуашстан матбугатында һәм нәшриятында эшли: күп еллар «Лик Чувашии» газетасында мөхәррир урынбасары, 2000 елдан «Руссика» нәшрияты мөхәррире.

Иҗаты

Җәлил Гайнетдинов — график, полиграфия остасы, фотограф. Аның иҗатында реалистик традицияләр заманча алымнар белән үрелеп бара. Төп тематика — туган як табигате, авыл тормышы, портретлар. Рәссам татар һәм чуваш халкының көнкүреше, милли бизәкләр, архитектура һәйкәлләре образларына еш мөрәҗәгать итә[1].

20 дән артык китапның бизәлеш мөхәррире. Алар арасында чуаш язучыларының әсәрләре, туган якны өйрәнү басмалары бар[2].

1980 нче еллардан башлап төрле дәрәҗәдәге күргәзмәләрдә катнаша. 2011 елда Санкт-Петербургта узган «Санкт-Петербургская неделя искусств» халыкара конкурсында, 2012 елда Берлинда узган «Дни славянского искусства» конкурсында җиңү яулый[3]. 2014 елда Чуашстанның Милли китапханәсендә аның фоторәсемнәре күргәзмәсе уза[4].

Җәлил Гайнетдинов — Халыкара гуманитар «Европа‑Азия» Академиясенең (ЮНЕСКО) почетлы әгъзасы, Халыкара «Новая Эра» сәнгать академиясенең хакыйкый әгъзасы[5].

Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

  • Чуашстанның атказанган рәссамы;
  • Халыкара гуманитар «Европа‑Азия» академиясенең (ЮНЕСКО) почетлы әгъзасы (2008);
  • Халыкара «Новая Эра» сәнгать академиясенең хакыйкый әгъзасы (2009);
  • Академик В. В. Николаев исемендәге премия лауреаты (2010);
  • Халыкара «Культурное достояние» фондының Алтын билгесе һәм Дипломы иясе (2011);
  • Халыкара «Санкт-Петербургская неделя искусств» конкурсы җиңүчесе (2011);
  • Халыкара «Дни славянского искусства в Берлине» конкурсы җиңүчесе (2012);
  • Россия рәссамнары берлегенең Алтын медале иясе (2012)[3].

Гаиләсе

  • Әтисе — Шәйхенур Мөхәммәтдин улы Гайнетдинов (1928 елда туган), озак еллар мәктәптә уку‑укыту бүлеге мөдире булып эшли;
  • әнисе — Гөлсинә Рәхмәтулла кызы;
  • энесе — Газинур Шәйхенур улы Гайнетдинов (1956), педагогика фәннәре кандидаты;
  • игезәк туганы — Хәлил Шәйхенур улы Гайнетдинов (1959), педагог, космосны өйрәнүче, «Җиһангирлар» оешмасы җитәкчесе. Арчада математика укытучысы булып эшли. Совет Армиясендә хезмәт иткәндә Байконур космодромы төзелешендә катнаша. 2015 елда Ким Шакиров белән берлектә «Космос безне дәшә, җиһангирлар» китабын нәшер итә (Татарстан Президенты ярдәме белән). Китапта космик программаларда катнашкан татарлар һәм Татарстанда яшәүчеләр турында мәгълүмат тупланган[6].

Искәрмәләр

  1. ↑ Сарман энциклопедиясе, бит. 46-47
  2. ↑ Илһамлы Сарман / Төз. һәм мөхәр. Д.Гарифуллин. — Казан. — 2017. — С. 308. — 351 с. — ISBN 978-5-9500696-1-1.
  3. ↑ 1 2 Сарман районы энциклопедиясе (2000), 46‑47 нче битләр.
  4. ↑ Национальная библиотека Чувашской республики, 2014 ел.
  5. ↑ Шле Олег Анатольевич. Состоялось открытие фотовыставки Джалиля Гайнутдинова (рус.). www.nbchr.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 март 2026.
  6. ↑ Космос безне дәшә, җиһангирлар / Ким Шакиров, Хәлил Гайнетдинов. — Казан: [б.и.], 2015. — 400 б.

Әдәбият

  • Сарман районы энциклопедиясе / төзүче‑мөхәррире Дамир Гарифуллин. — Яр Чаллы: Идел‑йорт, 2000. — Т. I китап. — 46‑47 б.

Сылтамалар

Төркемнәр