Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Борнаш авыл җирлеге

Борнаш авыл җирлеге — Татарстан Республикасының Югары Ослан районындагы авыл җирлеге статусындагы муниципаль берәмлек. Административ үзәге — Татар Борнашы авылы. Җирлек составына алты торак пункт керә[3].

Географиясе

Татар Борнашы Югары Осланнан көнбатышка таба 28 км ераклыкта, Зөядән 1,5 км читтәрәк урнаша[4]. Зөя буенда, район үзәгеннән көнбатышка таба 30 км ераклыкта Гаврилково ята[5]. Каенлык әлеге елга тамагы янында, Югары Осланнан көньяк-көнбатышка таба 36 км ераклыкта урнаша[6]. Юматово Сөлчә елгасында, район үзәгеннән көньяк-көнбатышка таба 24 км ераклыкта урнашкан[7].

Тарихы

Торак пунктлар

Татар Борнашы 1647—1652 еллардан мәгълүм. Архангельское атамасы да очрый. Крепостнойлык хокукы бетерелгәнчегә кадәр яшәүчеләрнең бер өлеше алпавыт, икенче өлеше дәүләт крестьяннары катлавына карый[4] .

Каенлык Казан ханлыгы чорында ук яши, рус халкы 1550 елларда төпләнә. Авыл шулай ук Воздвиженское дип тә атала[6]. Ломовка 1678 елдан мәгълүм. Анда яшәүчеләр башта Зөя Богородица-Успение монастыренә караган, 1764 елда икътисади крестьяннар разрядына күчерелә[8].

Тихий Плёс 1565—1567 еллардан мәгълүм, элеккеге атамалары — Ягодное һәм Ягодная Слобода[9]. Юматово шул ук чордан мәгълүм була. Документларда Шигали починогы, Сөләймән (Сулеменево), Богородское һәм Иматово атамалары очрый[7] .

Гаврилковога XVIII гасырда нигез салына. 1985 елның 4 ноябрендә авыл исәп мәгълүматларыннан төшереп калдырыла, 2004 елның 12 февралендә яңадан теркәлә[5] .

Муниципаль берәмлек

Җирлекнең статусы һәм чикләре Татарстан Республикасының 2005 елның 31 гыйнварындагы 19-ЗРТ санлы Законы белән билгеләнә. Законда Гаврилково, Каенлык, Ломовка, Татар Борнашы, Тихий Плёс һәм Юматово атап үтелә[3] .

Халык саны

Халык саны
2010[10]2011[11]2012[12]2013[13]2014[14]2015[15]
594↘593↘586↗593↗595↘590
Халык саны
2010[10]2011[11]2012[12]2013[13]2014[14]2015[15]
594↘593↘586↗593↗595↘590

Авыл җирлеге составы

№Торак пунктТорак пунктның төреХалык саны
1 Гаврилково авыл (деревня)
2 Каенлык авыл (деревня)
3 Ломовка авыл (деревня)
4 Татар Борнашы авыл (село), административ үзәк
5 Тихий Плес авыл (деревня)
6 Юматово авыл (село)

Хуҗалыгы

Татар Борнашында 1930 елда «Правильный путь» күмәк хуҗалыгы төзелә. 1950 елда аңа Гаврилково, Зелёный Бор һәм Юматово хуҗалыклары кушыла. 1979—1992 һәм 1997—2006 елларда авыл «Новая жизнь» совхозына керә[4] .

Ломовкада 1931 елда «Пробуждение» күмәк хуҗалыгы төзелә, 1951 елда ул «Красная горка» күмәк хуҗалыгына керә[8] . Гаврилковода 1930 елда оешкан «Коминтерн» күмәк хуҗалыгы 1950 елда «Правильный путь» хуҗалыгына кушыла[5] .

Мәгарифе һәм мәдәнияте

Татар Борнашында мәктәп 1919 елда ачыла. 1985 елда ул урта мәктәп була, 2002 елда аның каршында туган якны өйрәнү музее оештырыла[4] . Капиталь ремонттан соң мәктәп 2026 елның 1 сентябрендә ачыла. Эшләр барышында түбә һәм отмостка алыштырыла, җиһазлар яңартыла. Уку елы башына мәктәптә 80 укучы белем ала[16].

Каенлыкта мәктәп 1868—1870 елларда барлыкка килә һәм 1871 елда земство мәктәбенә әверелә[6] . Юматовода мәктәп 1867 елда ачыла, 1889 елдан земствоныкы була. XVIII гасыр ахырында алпавыт П. П. Есипов биредә өй театры оештыра. 1802 елда ул Казанда беренче ачык халык театрын ача[7] .

Һәйкәлләре

  • Татар Борнашындагы Архангел чиркәве 1878 елда В. П. Александров проекты буенча төзелә[4] .
  • Каенлыктагы Тәре торгызу (Крестовоздвиженская) чиркәве 1890—1903 елларда П. Е. Аникин проекты буенча салына[6] .
  • Тихий Плёста Риза салу (Ризоположенская) чиркәве 1877—1882 елларда төзелә[9] .
  • Юматовода Спасо-Преображение чиркәве 1823 елда Е. Р. Геркен акчасына, манарасы 1882 елда салына[7] .
  • Гаврилково тирәсендә Казан алды культурасына караган Гаврилково авыллыгы һәм энеолит белән бронза чорына караган I һәм II Состра авыллыклары ачыкланган[5] .

Җирле идарә

2026 елның августында җирлек башлыгы вазифасын Сергей Бурукин башкара[17].

Искәрмәләр

  1. ↑ ОКТМО (рус.)
  2. ↑ 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Федераль дәүләт статистикасы хезмәте.
  3. ↑ 1 2 Закон Республики Татарстан от 31 января 2005 года № 19-ЗРТ «Об установлении границ территорий и статусе муниципального образования „Верхнеуслонский муниципальный район“ и муниципальных образований в его составе» (рус.). Республика Татарстан (1 февраль 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Татарское Бурнашево (рус.). Татарская энциклопедия TATARICA. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 Гаврилково (рус.). Татарская энциклопедия TATARICA. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 Каинки (рус.). Татарская энциклопедия TATARICA. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.
  7. ↑ 1 2 3 4 Юматово (рус.). Татарская энциклопедия TATARICA. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.
  8. ↑ 1 2 Ломовка (рус.). Татарская энциклопедия TATARICA. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.
  9. ↑ 1 2 Тихий Плёс (рус.). Татарская энциклопедия TATARICA. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.
  10. ↑ 1 2 Численность и размещение населения республики Татарстан. Итоги всероссийской переписи населения 2010 года
  11. ↑ 1 2 Оценка численности постоянного населения Республики Татарстан на 1 января 2011 года. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 апрель 2015. Архивировано 4 апрель 2015 года.
  12. ↑ 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Мөрәҗәгать итү датасы: 31 май 2014. Архивировано 31 май 2014 года.
  13. ↑ 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 ноябрь 2013. Архивировано 16 ноябрь 2013 года.
  14. ↑ 1 2 Численность населения муниципальных образований Республики Татарстан на начало 2014 года. Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан. Казань, 2014. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 апрель 2014. Архивировано 12 апрель 2014 года.
  15. ↑ 1 2 Численность населения муниципальных образований Республики Татарстан на начало 2015 года. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 апрель 2015. Архивировано 17 апрель 2015 года.
  16. ↑ Татарско-Бурнашевская школа открылась после капремонта (рус.). Волжская новь (1 сентябрь 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.
  17. ↑ Алина Утюгина и Сергей Бурукин вошли в число призёров конкурса (рус.). Волжская новь (25 август 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 сентябрь 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр