Бәйнә Әхмәтова
Әхмәтова Бәйнә Хәлиулла кызы (9 гыйнвар 1920 ел — 11 ноябрь 2013 ел) — галим-терапевт, җәмәгатьче. 1957-2008 елларда Башкорт дәүләт медицина институты һәм Башкорт дәүләт медицина университеты укытучысы, шул исәптән 1972-1985 елларда 1-нчее госпиталь терапиясе кафедрасы мөдире. 1972-1985 елларда Башкортстан кардиологлар җәмгыяте җитәкчесе. Медицина фәннәре докторы (1969), профессор (1970). Башкорт АССР‑ның атказанган фән эшмәкәре (1989), Башкортстан Республикасының атказанган табибы (1994).
Тәрҗемәи хәле
Бәйнә Хәлиулла кызы Әхмәтова 1920 елның 9 гыйнварында Уфа губернасы Бәләбәй өязе Бүздәк улусы[1] Югары Каргалы авылында касыйм татар морзалары гаиләсендә туган. 1933 елда Терегуловлар гаиләсе Уфага күчеп килә.
Өфедәге 2-нче урта мәктәптә, Башкорт дәүләт медицина институтында укый.
Тәрҗемәи хәле
1941 елда медицина институтын тәмамлаганнан соң, Туймазы районының Кандра участок дәваханасында,
1946 елдан — «Алкин» шифаханәсендә эшли.
1952 елдан Уфа шәһәренең 2-нчее дәваханәсендә бүлек мөдире.
1957-2008 елларда Башкорт дәүләт медицина институты һәм Башкорт дәүләт медицина университеты укытучысы, шул исәптән 1972-1985 елларда 1-се госпиталь терапиясе кафедрасы мөдире.
1969 елда Казан медицина медицина институтының гыйльми советы утырышында докторлык диссертациясе яклый.
1972-1985 елларда Башкортстан кардиологлар җәмгыяте җитәкчесе. Терапевт-табипларның квалификациясен камилләштерү эшен җанландыра. Гыйльми эшчәнлекләрен бәяләү белән беррәттән ул үзенең студентларына һәм коллегаларына үзенең бай клиник тәҗрибәсен тапшырган.
Аның җитәкчелегендә кафедрада бронх-үпкә патологиясе, карамай-химия һәм машиналар төзү сәнәгатендә эшләүчеләрнең йөрәк-кан тамырлары һәм үпкә-тын юллары чирләре һәм аларны аклау мәсьәләләре өйрәнелгән.
Гыйльми-тикшеренү хезмәтләре йөрәк-кан тамырлары, үпкә-бронх авыруларының этиологиясен, терапиясе һәм профилактикасы проблемаларына; аларны дәвалауда аталандыру куллануны өйрәнгән.
Б. Х. Әхмәтова катнашлыгында клиник тәҗрибәгә хроник үпкә, йөрәк ишемиясе чирләре һ. б. хас булмаган чирләрен билгеләгәндә электротипография методлары кертелгән.
400-дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән 18 монография авторы.
Укучылары аның җитәкчелегендә 20 доктор һәм кандидатлык диссертациясе яклаган.
Әхмәтова 134-нче укчылар бригадасының кадрлар составын формалаштыруда катнашкан.
2013 елның 11 ноябрендә Уфада вафат була.
Мактаулы исемнәре
- 1989 — Башкорт АССР-ның атказанган фән эшлеклесе
- 1994 — Башкортстан Республикасының атказанган табибы
- «Бөек Ватан сугышы ветераны» медале иясе
- «Хезмәт ветераны» билгесе иясе
- «Кала алдындагы казанышлары өчен» медале иясе
Гыйльми хезмәтләре
- Лечение хронически заболеваний легких конем европейским. Уфа, 1972 (соавт.); Хронический бронхит и предит у нефтехимик. Уфа, 1996 (соавт.);
- Бронхиальная астма: (клиника, диагностика и лечение). Уфа, 2002 (соавт.).
Сылтамалар
- Әхмәтова Бәйнә Хәлиулла ҡыҙы // Башкорт энциклопедиясе — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015-2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. [Тикшерелгән 7 гыйнвар 2021]
- Российская государственная библиотека
- БДМУ-ның «Медик» гәзите, 3 бит, 6 нчы сан, июнь, 2013 ел(үле сылтама)
- Ахметова, Байна Халиулловна. Лечение хронически заболеваний легких конем европейским/Б. Х. Ахметова, Р. К. Тимерзянович. — Уфа : Башк. кн. изд-во, 1972. — 86 с.; В вып. дан. 1-й авт.: проф. Бэйда Халиулловна Ахметова