Дания Сәлимова
Дания Әбүзәр кызы Сәлимова (Дания Сәлимова, рус. Салимова Дания Абузаровна, 2 гыйнвар 1957, Әлки, Татарстан АССР) — Россия галиме, филология фәннәре докторы (2001), профессор (2002), Казан (Идел буе) федераль университетының Алабуга институты рус теле һәм контрастив тел гыйлеме кафедрасы мөдире. Россия табигать фәннәре академиясе мөхбир-әгъзасы (2009). РФ югары һөнәри мәгарифенең мактаулы хезмәткәре (2007). Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (2019).
Тәрҗемәи хәле
1957 елның 2 гыйнварында туган. 1972–1976 елларда — Минзәлә педагогика училищесында укый. «Башлангыч сыйныфлар укытучысы» белгечлеге буенча кызыл диплом белән тәмамлый.
1976–1981 елларда — Казан дәүләт университетының филология факультетында укый. «Татар теле һәм әдәбияты» белгечлеге буенча филолог квалификациясен ала.
1988–1991 елларда — Казан дәүләт университетының рус филологиясе факультетында белем ала. «Милли мәктәптә рус теле һәм әдәбияты» белгечлеге буенча филолог, укытучы квалификациясен ала.
Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында «Хәзерге татар теленең морфонологиясе» темасына кандидатлык (1986), «Төрле төзелешле телләрдә сүз төркемнәре: системалы — функцияле якын килү» темасына докторлык диссертацияләрен (2001) яклый[1].
2007 елдан Казан (Идел буе) федераль университетының Алабуга институты рус теле һәм контрастив тел гыйлеме кафедрасы мөдире.
Фәнни-педагогик эшчәнлеге
Дания Сәлимова 1981 елдан Алабуга институтында эшли. Аның җитәкчелегендә 17 кандидатлык диссертациясе әзерләнгән һәм уңышлы якланган[2]. Шулай ук ул ике докторлык диссертациясенең фәнни консультанты булып тора:
- Р. Б. Камаева (2017 ел, Башкорт дәүләт университеты);
- Л. Г. Хәбибуллина (2021 ел, Казан).
Галим 30 кандидатлык һәм 7 докторлык диссертациясе буенча рәсми оппонент буларак чыгыш ясаган.
Фәнни проектлар һәм грантлар
Берничә ел дәвамында кафедраның яшь белгечләреннән торган фәнни төркемне җитәкли. РФ Мәгариф буенча федераль агентлыгы йөкләмәсе буенча түбәндәге фундаменталь тикшеренүләрне башкара:
- 2007–2010 еллар — «Сүз төркемнәренең функциональ характерларын өйрәнү; текст мохитендә сүзләрнең лексик-грамматик класслары категорияләрен тормышка ашыру» (Ю. Ю. Данилова, С. В. Миронова белән берлектә);
- 2010–2011 еллар — «Нәфис текст системасында антропонимик киңлек» (Ю. Ю. Данилова, Л. Б. Бүбәкова белән берлектә).
Хезмәтләре
4 монография һәм 150дән артык фәнни хезмәт авторы.
- Татар морфонологиясенә кереш. — Казан, 1983;
- Тел гыйлеменә кереш. — Казан, 2000;
- Татар һәм рус телләренең чагыштырма фонетикасы. — Алабуга, 2007;
- Время и пространство как категория текста. — М., 2009;
- Двуязычие и перевод. — М., 2012.
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
- РФ югары һөнәри мәгарифенең мактаулы хезмәткәре (2007);
- «Һөнәри хезмәттә рус телен үрнәк куллану» Бөтенрусия бәйгесе җиңүчесе (2008, МДУ);
- Татарстанның атказанган фән эшлеклесе (2019).
Кызыклы факт
Д. Сәлимова — «Татарстанның атказанган фән эшлеклесе» мактаулы исеменә лаек булган беренче Алабуга хатын-кызы.
Искәрмәләр
- ↑ Салимова Дания Абузаровна. Известные ученые. Мөрәҗәгать итү датасы: 2 апрель 2026.
- ↑ Салимова Дания Абузаровна. Общие сведения. Персональная страница сотрудника КФУ. Казанский (Приволжский) федеральный университет. Мөрәҗәгать итү датасы: 2 апрель 2026.