Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Ирек Рәхмәтуллин

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Рәхмәтуллин фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Рәхмәтуллин Ирек Мәхмүт улы (рус. Ире́к Махму́дович Рахмату́ллин, 11 апрель 1928, Казан — 18 май 2013, Казан) — совет һәм Россия татар табибы, патофизиолог, медицина фәннәре докторы (1966), профессор (1968). Татар АССРның атказанган фән эшлеклесе (1978), Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (1998)[1].

Тормыш юлы

1928 елның 11 апрелендә Казан шәһәрендә укытучылар гаиләсендә туган[2].

1945 елда, Җиңү елында, 9 нчы сыйныфны тәмамлый. Көндез мәктәптә укый, кичләрен Казан дәүләт медицина институты каршындагы әзерлек курсларына йөри. 1950 елда институтны тәмамлый һәм патофизиология кафедрасына аспирантурага укырга керә, анда аның фәнни җитәкчесе профессор Андрей Дмитриевич Адо була. Кандидатлык диссертациясенең темасы анафилаксия вакытында үзәк нерв системасы функциясенә багышланган була[2].

1953 елдан 1967 елга кадәр Казан медицина институтының патофизиология кафедрасында — башта ассистент, аннары доцент булып эшли. Бу чорда фәнни тикшеренүләр белән шөгыльләнә, аларның нәтиҗәсе булып 1966 елда якланган «Сөлтә мускулларының аллергик реакциясе механизмнары» темасына докторлык диссертациясе тора[2].

1967 елда проректор, ә 1968 елда — Казан дәүләт табибларны камилләштерү институты (ГИДУВ) ректоры итеп билгеләнә. Бер үк вакытта 1972 елдан 1978 елга кадәр ГИДУВның гомуми патология кафедрасы мөдире була[2].

Институт белән җитәкчелек иткән чорда аның җитәкчелегендә хирургия, терапия һәм санитария-гигиена факультетлары, 8 медицина белгечлеге буенча докторлык һәм кандидатлык диссертацияләрен яклау буенча өч махсуслаштырылган совет, 9 яңа кафедра (балалар неврологиясе, иглорефлексотерапия, аллергология, психиатрия, анестезиология, урология һәм башкалар) оештырыла, үзәк фәнни-тикшеренү лабораториясе (ЦНИЛ) ачыла, тулай торак һәм 4 виварий төзелә[2].

1978 елдан 1993 елга кадәр Казан медицина институтының патофизиология кафедрасы мөдире, 1993 елдан 1999 елга кадәр — профессор-консультант (1994 елдан — Казан медицина университеты) була.

1968 елдан 1981 елга кадәр докторлык диссертацияләрен яклау буенча махсуслаштырылган советны җитәкли. СССР Медицина фәннәре академиясенең кеше патологиясе буенча фәнни советы составына керә, Бөтенсоюз патофизиологлар җәмгыяте идарәсе, аллергология буенча проблемалы комиссия, РСФСР Сәламәтлек саклау министрлыгының Гыйльми советы әгъзасы була. 1978 елда Бөтенрусия патофизиологлар җәмгыятенең Казан бүлекчәсе рәисе итеп сайлана һәм аны 1998 елга кадәр җитәкли. «Казан медицина журналы»ның редакция советы әгъзасы була[2].

И. М. Рәхмәтуллин җитәкчелегендә 6 докторлык һәм 19 кандидатлык диссертациясе башкарыла[2].

Россия һәм чит ил басмаларында 150-дән артык фәнни басма авторы. Аерым эшләре ватан галимнәре — В. В. Пашутин, Н. А. Семашко, Р. А. Лурия, А. Д. Адо тормышына һәм эшчәнлегенә багышланган[2].

2013 елның 18 маенда Казанда вафат була[1].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • Хөрмәт Билгесе ордены (1971);
  • «Фидакарь хезмәт өчен. В. И. Ленин тууына 100 ел тулу уңаеннан» медале (1970);
  • Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (1998);
  • Татар АССРның атказанган фән эшлеклесе (1978);
  • «Аллергик реакцияләрнең күзәнәкле һәм молекуляр механизмнары» эшләр сериясе өчен Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең А. Д. Адо исемендәге премиясе (2003) — профессор Р. С. Фассахов белән берлектә премиянең беренче лауреаты[2];
  • Татар АССР Югары Советының Мактау грамотасы.

Библиография

  • К аллергической реакции скелетной мышцы. М., 1963;
  • Интенсивная терапия в клинической практике. Л., 1976;
  • Современные аспекты рентгенодиагностики. Л., 1977;
  • Рахит и рахитоподобные заболевания. Л., 1978[1].

Билгеле адреслар

  • Казан, Зур Кызыл урамы, 57а йорты.[3]

Искәрмә

  1. ↑ 1 2 3 Рахматуллин Ирек Махмудович. Татарская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 май 2022. Архивировано 1 май 2022 года.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 К 95-летию ректора Казанского ГИДУВа Ирека Махмудовича Рахматуллина. Казанская государственная медицинская академия (25 апрель 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 апрель 2026.
  3. ↑ Министерство связи СССР. . — Т. 1. — Б. 970. — 40 000 экз.

Сылтамалар

Төркемнәр