Мотыйгулла Гатауллин

Мөтыйгулла Гатауллин (баш. Мөтиғулла Ғатауллин; 1875, Коншак, Пермь губернасы4 июнь 1936, Уфа, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР) — башкорт мөселман дин һәм җәмәгать эшлеклесе, Башкортстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы мөселманнарының Үзәк диния нәзарәте мөфтие (1924—1936). 1926—1928 елларда — «Диянәт» («Дианат») журналының мөхәррире[1].

Тәрҗемәи хәле

Мотыйгулла Гатауллин 1875 елда Пермь губернасының Шадрин өязе Кунушак (Кунушакская) авылында туа. Соңрак торак пункт Кунашак исемен ала һәм Чиләбе өлкәсенең Кунашак районы составына керә[1].

Ул «Рәсүлия» мәдрәсәсен тәмамлый. Укуын тәмамлагач, Кунашак авылының беренче мәхәллә мәчете имам-хатыйбы булып хезмәт итә[1].

1923 елдан Мотыйгулла Гатауллин казый була. 1924 елда ул Башкортстан АССР мөселманнарының Үзәк диния нәзарәте рәисе вазифасын башкара һәм бу вазифаны 1936 елга кадәр били. 1936 елның 4 июнендә Уфада вафат була[1].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Мотыйгулла Гатауллин Башкортстан АССР мөселманнарының Үзәк диния нәзарәте автономиясен саклап калу өчен чыгыш ясый. Ул шулай ук Башкортстан территориясендә урнашкан мөселман мәхәлләләрен нәзарәт карамагына тапшыруны яклый[1].

Мөхәррирлек һәм әдәби эшчәнлеге

1926—1928 елларда Мотыйгулла Гатауллин — Диния нәзарәте белән җитәкчелек итү белән бер үк вакытта «Диянәт» («Дианат») журналы редакторы[1].

"Диянәт"тә дин белеме һәм дини-дидактик материаллар, мөселман мәхәлләләре турында статистик мәгълүматлар һәм имам-хатыйблар исемлекләре басылып чыга. Басма 1928 елда чыгудан туктый[2].

Мотыйгулла Гатауллин дини темаларга багышланган мәкаләләр авторы булып тора[1].

Искәрмәләр

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Юнусова Альфия Бахтияровна. Гатауллин Мутыгулла (рус.). Башкирская энциклопедия (10 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  2. Исхаков Рафаиль Лутфуллович. Мусульманская печать и права человека (рус.). Издательский дом «Медина» (15 апрель 2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.

Әдәбият

  • Юнусова А. Б. Гатауллин Мутыгулла // Башкирская энциклопедия: в 7 т. — Уфа: Башкирская энциклопедия.
  • Исхаков Р. Л. Мусульманская печать и права человека // Просветительские традиции ислама в Урало-Поволжье: Первые Фахретдиновские чтения. — Уфа, 2009.