Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Чулпан Бәхтиярова

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Бәхтиярова фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Бәхтиярова Чулпан Нәкыйп кызы (рус. Бахтиярова Чулпан Накибовна, 6 ноябрь 1926, Казан — 18 декабрь 2013, Казан) — совет һәм Россия музыка белгече, педагог, сәнгать белеме кандидаты, Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1977).

Тормыш юлы

1926 елда Казанда туган[1].

1951 елда Казан дәүләт консерваториясен тәмамлый (Я. М. Гиршман сыйныфы). Консерваториянең беренче чыгарылыш укучыларының берсе була. 1964 елда СБКФ ҮК каршындагы Иҗтимагый фәннәр академиясенең аспирантурасын тәмамлый, «Милли музыкаль культураларның үзара баю һәм якынаю процессы турында (татар музыкаль культурасы үсеше мисалында)» темасына кандидатлык диссертациясен яклый (фәнни җитәкчесе — Б. М. Ярустовский)[2].

1953—1958 елларда Г. Тукай исемендәге Татар дәүләт филармониясенең музыкаль-әдәби лекториеның нәфис җитәкчесе вазифаларын башкара. Филармониянең нәфис советы эшендә актив катнаша, секретарь вазифаларын үти, утырыш протоколларын алып бара, алар хәзерге вакытта Татарстан Республикасы Милли архивында саклана[3].

1959—1961 елларда СБКФ Татарстан өлкә комитетының культура бүлеге инструкторы булып эшли[3].

1964 елдан Казан педагогика институтында укыта, 1968 елдан — музыка тарихы һәм теориясе кафедрасы мөдире[3].

1971 елдан Казан дәүләт консерваториясендә эшли: доцент  [рус.] (тат. (1971—1989), музыка тарихы кафедрасы мөдире (1981—1982), фәнни һәм концерт эше буенча проректор (1973—1986)[1]. Чит ил музыкасы тарихы, татар музыкасы тарихы, лекторлык практикасы һәм редакторлык эшенең нигезләре курсларын алып бара[2].

Берничә фәнни конференцияне, шул исәптән «Милли музыкаль культураларның үзара баюы» (1981) Бөтенроссия фәнни-гамәли студентлар конференциясен оештыра[2].

2013 елның 18 декабрендә вафат була. Казанның Яңа Татар бистәсе зиратында җирләнгән[4].

Фәнни эшчәнлеге

Ч. Н. Бәхтиярованың музыкаль мәдәниятларның үзара бәйләнеше процессларын, татар музыка мәдәниятының үсешен, татар композиторлары иҗатында милли традицияләрен өйрәнә[3].

Фәнни хезмәтләрендә музыкадагы милли үзенчәлекләрне һәм традицияләрне җентекләп анализлый һәм тасвирлый. Татарстан АССР Дәүләт җыр һәм бию ансамбле тарихын, шулай ук татар музыка мәдәниятының күренекле шәхесләренең биографияләрен өйрәнүгә зур өлеш кертә[3].

Казан консерваториясенең фәнни хезмәтләр җыентыкларының төзүчесе һәм җаваплы редакторы була[1].

Төп фәнни хезмәтләре

  • Бахтиярова Ч. Ф. Насретдинов / Ч. Бахтиярова. — Казань: Таткнигоиздат, Редакция художественной литературы, 1957. — С. 27, [1] с., [1] л. портр..;
  • Бахтиярова Ч. Государственный ансамбль песни и танца Татарской АССР. — Казань, 1957.;
  • Бахтиярова Ч. Фарид Яруллин. — Казань, 1960.;
  • Бахтиярова Ч. Национальное и интернациональное в татарской музыке // Музыка и современность : сборник. — 1967.;
  • Бахтиярова Ч. Слово об авторе // Песни Фарида Яруллина : сборник. — 1973.;
  • Бахтиярова Ч. Музыка в интернациональном воспитании // Учёные записки Казанской консерватории : сборник. — 1973.;
  • Бахтиярова Ч. Татарская музыка // Большая советская энциклопедия : энциклопедия. — 1976.;
  • Бахтиярова Ч. Татарская музыка // Музыкальная энциклопедия : энциклопедия. — 1981..

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • ТАССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1977).

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Бахтиярова Чулпан Накибовна. Музыкальная академия. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 апрель 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Бахтиярова Чулпан Накибовна (1926-2013). Казанская государственная консерватория. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 апрель 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Бахтиярова Чулпан Накибовна. Татарская государственная филармония имени Г. Тукая. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 апрель 2026.
  4. ↑ Бахтиярова Чулпан Накибовна. Некрополь. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 апрель 2026.

Төркемнәр