Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Җәүдәт Солтанаев

Җәүдәт Тәлгать улы Солтанаев (рус. Яудат Талгатович Султанаев, баш. Йәүҙәт Тәлғәт улы Солтанаев; 19 июль 1948, Орск, Оренбург өлкәсе) — Физика-математика фәннәре докторы, профессор. Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2010). М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты һәм М. Акмулла исемендәге БДПУ профессоры[1][2][3].

Тәрҗемәи хәле

1948 елның 19 июлендә Орск шәһәрендә туган.

1971 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлаган. 1974 елда физика-математика фәннәре кандидаты, ә 1989 елда докторлык диссертацияләрен яклый. 1990 елда профессор гыйльми исеме бирелә[4].

Озак еллар Башкорт дәүләт университетында эшли: дифференциаль тигезләмәләр кафедрасын җитәкли, 1982—2004 елларда (өзеклекләр белән) — математика факультеты деканы, 2001—2012 елларда уку эшләре буенча проректор вазыйфасын башкара[3][4]. 2000 елдан Россия Фәннәр академиясенең Уфа фәнни үзәге Механика институтында да эшли[3].

2013 елдан — М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетының «Механикада операторлы методлар» фәнни-тикшеренү лабораториясенең баш фәнни хезмәткәре[1][2][5]. 2018 елда БДПУның мактаулы профессоры була[6].

2023 елның октябрендә М. Акмулла исемендәге БДПУда галимнең 75 еллыгына багышланган «Операторларның спектраль теориясе һәм аңа бәйле мәсьәләләр» исемле Халыкара фәнни-гамәли конференция уза[6].

Йөздән артык фәнни хезмәт авторы[1]. Егермедән артык фән кандидатын һәм докторын әзерли[7][8].

Фәнни эшчәнлеге

Фәнни тикшеренүләренең төп юнәлешләре — дифференциаль операторларның спектраль теориясе һәм дифференциаль тигезләмәләрнең асимптотик теориясе.

Галим тарафыннан сингуляр ярым чикләнмәгән дифференциаль операторларның спектраль үзлекләре өйрәнелә, Стилтьес үзгәртүләре өчен ике яклы таубер теоремалары билгеләнә. Шулай ук ул сингуляр дифференциаль операторлар бәйләмнәренең спектраль характеристикаларын тикшерә.

Соңгы елларда тирбәнүче коэффициентлы дифференциаль тигезләмәләр чишелешләренең асимптотикасын тикшерү белән шөгыльләнә[9].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • Башкортстан Республикасының атказанган фән һәм техника эшлеклесе (1997);
  • Россия Федерациясенең югары мәктәп мактаулы хезмәткәре (2001);
  • Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2010);
  • Россия Федерациясенең Фән һәм техника өлкәсендә дәүләт премиясе лауреаты (2011)[3];
  • Салават Юлаев ордены (2023 елның 12 октябре) — һөнәри казанышлары өчен Башкортстан Республикасы Башлыгы тарафыннан тапшырыла[2];
  • Мифтахетдин Акмулла исемендәге медаль (2023 елның 26 октябре) — М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогия университетының иң югары бүләге, юбилей конференциясендә тапшырыла[6].

Гаиләсе

Улы Рәшит — икътисадчы, АКШның Индиана штатында яши, кызы Гөлнара банк системасында эшли[10].

Сайланма хезмәтләре

Монографияләр

  • А. М. Ахтямов, В. А. Садовничий, Я. Т. Султанаев. Обратные задачи Штурма — Лиувилля с нераспадающимися краевыми условиями. — М.: Изд-во Московского университета, 2009. — 1000 экз. — ISBN 978-5-211-05557-5.

Мәкаләләр

  • Асимптотика спектра обыкновенных дифференциальных операторов в вырожденном случае // Дифференциальные уравнения. — 1982. — Т. 18. — № 10.
  • Об индексах дефекта и спектре неполуограниченного оператора Штурма — Лиувилля // ДАН СССР. — 1984. — Т. 276. — № 5.
  • Об индексах дефекта и спектре одномерных сингулярных дифференциальных операторов в вырожденном случае // ДАН СССР. — 1985. — Т. 284. — № 3.
  • Асимптотика решений обыкновенных дифференциальных уравнений в вырожденном случае // Труды семинара им. И. Г. Петровского. — 1988. — Вып. 13. — С. 36—55.
  • Об оценке отрицательного спектра оператора, полуограниченного снизу // Математические заметки. — 1991. — Т. 50. — Вып. 6.
  • Асимптотическое поведение решений сингулярного уравнения Штурма — Лиувилля // Доклады РАН. — 1994. — Т. 335. — № 6.
  • Обратная задача Штурма — Лиувилля. Теорема единственности и контрпримеры // Доклады Академии наук. — 2006. — Т. 411. — № 6. — С. 747—750 (в соавт.).
  • Разрешимость обратной задачи Штурма — Лиувилля с нераспадающимися краевыми условиями // Доклады Академии наук. — 2007. — Т. 412. — № 1. — С. 26—28 (в соавт.).
  • Садовничий В. А., Султанаев Я. Т., Валеев Н. Ф. Оптимизационная спектральная задача для оператора Штурма — Лиувилля в пространстве вектор-функций // Доклады РАН. Математика, информатика, процессы управления. — 2023. — Т. 513. — С. 93—98[9].
  • Ильин А. В., Зайцева Н. В., Арутюнов А. В., Асташова И. В., Винокуров В. А., Георгиевский Д. В., Изобов Н. А., Корзюк В. И., Куржанский А. Б., Осипов Ю. С., Репин С. И., Романов В. Г., Султанаев Я. Т., Фомичев В. В., Черноусько Ф. Л. К восьмидесятипятилетию Виктора Антоновича Садовничего // Дифференциальные уравнения. — 2024. — Т. 60. — № 4. — С. 435—437[11].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Султанаев Яудат Талгатович — профиль | ИСТИНА (рус.). istina.msu.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 март 2025.
  2. ↑ 1 2 3 Яудат Талгатович Султанаев награжден Орденом Салавата Юлаева. БГПУ им. М.Акмуллы. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 Институт механики им. Р.Р. Мавлютова УФИЦ РАН поздравляет ведущего научного сотрудника Султанаева Яудата Талгатовича с юбилеем! uimech.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.
  4. ↑ 1 2 Ученый с мировым именем. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 март 2025.
  5. ↑ Султанаев Яудат Талгатович (рус.). bashenc.online. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.
  6. ↑ 1 2 3 В БГПУ имени Акмуллы съехались ученые-математики из России и зарубежья. БГПУ им. М.Акмуллы (26 октябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.
  7. ↑ Поздравляем профессора Султанаева Яудата Талгатовича с 70-летним юбилеем! БГПУ им. М.Акмуллы (19 июль 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.
  8. ↑ Yaudat Talgatovich Sultanaev. Mathematics Genealogy Project. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.
  9. ↑ 1 2 Султанаев Яудат Талгатович. Math-Net.Ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.
  10. ↑ Ученый с мировым именем (21 июль 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.
  11. ↑ Султанаев Яудат Талгатович — список публикаций. ИСТИНА. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 февраль 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр