Әлмир Ганиев


Әлмир Әмир улы Ганиев (баш.  Әлмир Әмир улы Ғәниев, рус. Альмир Амирович Ганеев; 24 октябрь 1940, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы яисә Миндәк, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы) — галим инженер-металлург. Техник фәннәр докторы (2001), профессор (2003). Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2007).

Тормыш юлы

1940 елның 24 октябрендә Башкорт АССРның Учалы районы, Миндәк авылында туа[1].

1963 елда Свердловск шәһәрендә Урал политехник институтын «машиналар төзүче-технолог» белгечлеге буенча кызыл дипломга тәмамлый.

1963–1966 елларда — «Уралхиммаш» заводында өлкән, төп инженер вазифасында эшли. Эре детальләрне кою процессларын үстерү һәм кертү белән шөгыльләнә.

1967–1969 елларда — Уфада Авиация технологияләре һәм производствоны оештыру гыйльми-тикшеренүнең Урал филиалының кече гыйльми хезмәткәре. Корылмалы эретмәләр өлкәсендә тикшеренүләр алып бара.

1970–1972 елларда — Ленинград политехник институтының аспиранты була. Фәнни җитәкчесе – металлургия өлкәсендә танылган галим, профессор И. Е. Горынин була.

1973 елдан — Уфа авиация институтында эшли: ассистент, өлкән укытучы, доцент, профессор. Югары температурага чыдам (жаропрочные) никель эретмәләрен тикшерүгә багышланган фәнни мәктәп оештыра. 1992 елда институт техник университет статусын ала.

2001–2009 елларда — университетның машиналар һәм эретү производствосы технологиясе кафедрасы мөдире[2].

2000 елда техник фәннәр докторы исеменә «Повышение жаропрочности литейных никелевых сплавов с использованием методов активного и пассивного экспериментов» темасына диссертация яклый[3]. Диссертацияне Ленинград политехник институты каршындагы Махсус конструкторлар бюросында (ОКБ ЛПИ) яклаган.

Фәнни эшчәнлеге

Фәнни тикшеренүләре утка чыдамлы композицияле эретмәләрнең синтезы, аларның утка чыдамлылыгын арттыруның теоретик һәм технологик принципларын эшләү белән бәйле.

Ганиев никель эретмәләренең 20-дән артык төрен (СЖСИ-1, СЖС-2, УГАТУ-1, УГАТУ-2 һ.б.) ача, эретү һәм газ турбиналы двигательләрнең көрәкчәләрен УГАТУ-1 һәм СЖС-2 эретмәләрен коеп ясау, изотермик штамповкалау өчен инструментларны ЖС95-ДУ эретмәсеннән коеп ясау, порошокларны плакирлау юлы белән эретмәләр чыгару һәм СЖСИ-1һәм СИ-1 эретмәсеннән бораулау инструментларын коеп ясау технологияләрен уйлап таба. Ачышлары Башкортстан Республикасының һәм Россия Федерациясенең башка төбәкләре предприятиеләрендә кертелгән.

250 дән артык фәнни хезмәт һәм 42 уйлап табу авторы[4]. Аның җитәкчелегендә 12 фәннәр кандидаты һәм 2 доктор әзерләнгән.

Төп хезмәтләре

  • Синтез сплавов. Ч. 1. Физико-химические методы оптимизации состава сплавов. Уфа, 2000. (автордашлар);
  • Теоретические основы синтеза композиционных сплавов. Уфа, 2008;
  • Математические основы синтеза композиционных сплавов. Уфа, 2008. (А. С. Горюхин белән автордашлыкта).

Бүләкләр һәм мактаулы исемнәр

  • Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2007 ел);
  • РФ Мәгариф һәм фән министрлыгының Мактау грамотасы;
  • УГАТУның «Отличник высшего образования» билгесе;
  • Танылган фән эшчәнлеге өчен берничә университет һәм фәнни җәмгыять күләгендәге мактаулы грамоталар.

Искәрмәләр

  1. ГАНЕЕВ Альмир Амирович (рус.). bashenc.online. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 февраль 2026.
  2. УУНиТ | СЛАТ Литера Т. uust.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 февраль 2026.
  3. Ганеев А.А. Повышение жаропрочности литейных никелевых сплавов... (рус.). РГБ. Российская государственная библиотека. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 февраль 2026.
  4. Ганеев А.А. Авторские свидетельства и патенты (рус.). ФИПС. Федеральный институт промышленной собственности. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 февраль 2026.

Әдәбият

  • Ганиев Әлмир Әмир улы // Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
  • Ученые УГАТУ: биобиблиографический справочник / под ред. Н.К. Криони. – Уфа: УГАТУ, 2019. – С. 45-48.