Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Александр Козлов (1816)

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Козлов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар


Александр Илларионович Козлов (рус. Александр Илларионович Козлов; 1816, Оренбург, Оренбург губернасы, Россия империясе — 1893, Казан) — рус табибы, Казан университеты укытучысы.

Тормыш юлы

Әтисе православие динен кабул иткән яһүд нәселеннән булган Бузулук сәүдәгәре булган[1].

1836 елда Казан Император университетын лекарь булып тәмамлый, аннары Дерптта укуын дәвам итә, анда докторлык диссертациясен яклый: «De artificiali partus praematuri provocatione» (Дерпт, 1848).

Докторлык дәрәҗәсен алганнан соң, 1850 елда Бердичев шәһәренең шәһәр табибы итеп билгеләнә. 1854 елда Казан иҗтимагый карау приказына өлкән табиб итеп күчерелә. Әлеге вазифаны А. И. Козлов 1866 елга кадәр били.

Казан иҗтимагый карау приказындагы эш белән бер үк вакытта Козлов Казан Император университетында эшли башлый. 1856 елның 11 июлендә ул акушерлык, хатын-кызлар һәм балалар авырулары кафедрасы буенча экстраординар профессор итеп сайлана. 1858 елда Казан Император университетында акушерлык, хатын-кызлар һәм балалар авырулары буенча ординар профессор итеп билгеләнә. 1856 елдан 1876 елга кадәр ул әлеге кафедра мөдире була[2].

1856 елның көзендә А. И. Козлов җитәкчелегендәге акушерлык клиникасы каршында «бала табу институты» («повивальный институт») дип аталган акушерлык мәктәбе ачыла. Галим укыту программасын эшләп чыгара, бер еллык курс урынына ике еллык курс кертүне сорый һәм 13 ел дәвамында бу институтның бердәнбер укытучысы булып кала. Аның исеме белән акушерлыкны клиник укыту үсеше һәм фантомда практик дәресләр өчен кабинет булдыру бәйле[3].

А. И. Козловның гыйльми карьерасындагы чираттагы адым — укыту максатыннан ун айлык чит ил командировкасында булу. Командировка тәмамлангач, 1863 елда медицина факультеты деканы була. Әлеге вазифаны А. И. Козлов 1872 елга кадәр били. Медицина факультеты деканы урыннан ул үз теләге белән китә.

А. И. Козлов Земмельвейс теориясен югары бәяли һәм клиника практикасына асептика методларын кертә. 1869 елда ул үлем очракларын киметү өчен акушерлык белән шөгыльләнүче студентларга анатомия театрына баруны тыярга тәкъдим итә. 1868 елда Казан табиблар җәмгыятенә нигез салучыларның берсе була, физик тәрбия һәм чәчәк авыруыннан прививка бүлекләрендә актив эшли. 1870—1874 елларда бала караучыларны — «әниләрне һәм бала караучыларны» тикшерү бүлеге әгъзасы булып тора; тикшерүләр акушерлык клиникасында үткәрелә[3].

1874 елда башкала газеталарында Козлов турында фаш итүче мәкаләләр чыга. Шул вакыттан башлап, Козлов Казан Император университетында эшләми, 1881 елда оператив акушерлык  [рус.] (тат. курсы буенча лекцияләр укырга рөхсәт ала. Бу эшкә ул керешми кала[4].

Шәкертләре аны талантлы лектор һәм табиб буларак тасвирлыйлар. А. И. Козлов Император Казан университетының акушерлык клиникасында эшләгән вакытта, 1876—1887 еллар эчендә, бала табучылар саны 2 тапкырга арта, ә бала табучылар үлеме 4,6 % тәшкил итә[5]. Моннан тыш, ул гинекологик авырулар өлкәсендә дә эшли.

А. И. Козлов 1893 елның 20 мартында вафат була[6].

Төп хезмәтләре

  • «Новое средство (xanthid. spinos) против водобоязни у укушенных бешеными животными» («Журнал Министерства Внутренних Дел», 1855; «Военно-Медицинский Журнал»да, «Друге Здравия»да һәм «Medic. Zeit. Russlands»та шул ук елда кабат басыла);
  • «О появлении сахара в околоплодной жидкости» («Военно-Медицинский Журнал», 1861, ч. 80).

Искәрмәләр

  1. ↑ Прадед Набокова, почетный член Казанского университета. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 апрель 2026. Архивировано 5 март 2016 года.
  2. ↑ Козлов Александр Илларионович. tatarica.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 апрель 2026.
  3. ↑ 1 2 Кафедра акушерства и женских болезней с клиникой. lvkgmu.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 апрель 2026.
  4. ↑ 1 // Биографический словарь профессоров и преподавателей Императорского Казанского университета : За сто лет (1804-1904) : В 2 ч. / Под ред. заслуж. орд. проф. Н.П. Загоскина. — Казань: типо-лит. Имп. ун-та, 1904. — С. 228—231.
  5. ↑ Столыпинский В. А. Медицинский отчет акушерской клиники казанского университета с октября 1876 по май 1887 г.. — Казань, 1888.
  6. ↑ 1 // Биографический словарь профессоров и преподавателей Императорского Казанского университета : За сто лет (1804-1904) : В 2 ч. / Под ред. заслуж. орд. проф. Н.П. Загоскина. — Казань: типо-лит. Имп. ун-та, 1904. — С. 229—230. — 453 с.

Әдәбият

  • Козлов, Александр Илларионович // Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик сүзлеге: 86 томда (82 том һәм 4 өстәмә). Санкт-Петербург: 1890—1907.

Төркемнәр