Алексей Цыденов

Алексе́й Цыде́нов (рус. Алексе́й Самбу́евич Цыде́нов, 16 март 1976, Петровск-Забайкальский, Чита өлкәсе[d]) — Россия дәүләт эшлеклесе. 2017 елның 22 сентябреннән Бурятия Республикасы башлыгы — Бурятия Республикасы Хөкүмәте рәисе (2017 елның 7 февраленнән 22 сентябренә кадәр вакытлыча хөкүмәт рәисе вазифаларын башкаручы ). «Бердәм Россия» партиясенең Бурятия региональ бүлеге секретары, аның Югары советы әгъзасы[1].

Элек — Россия Федерациясе транспорт министры урынбасары (2012–2017).

Биографиясе

Алексей Цыденов 1976 елның 16 мартында Чита өлкәсенең (хәзер — Байкал арты өлкәсе) Петровск-Забайкальский шәһәрендә туган[2]. Ул нәселле тимерьюлчылар гаиләсендә үсә.

Белеме

1993 елда Чита шәһәрендәге 5 нче урта мәктәпне тәмамлый һәм Забайкалье тимер юл транспорты институтына укырга керә. 1998 елда Хабаровск шәһәрендә «Транспортта (тимер юл) ташуларны оештыру һәм идарә итү» белгечлеге буенча кызыл диплом ала[3].

2011 елда Россия халык хуҗалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясендә (РАНХиГС) идарә кадрлары резервының югары дәрәҗәсен әзерләү программасы буенча белемен күтәрә[2].

Хезмәт эшчәнлеге

Уку елларында Цыденов вузның профсоюз лидеры була, хезмәт юлын институтның социаль-икътисади үсеш бүлегендә башлый. Студент елларында шулай ук Борзя — Мәскәү маршруты буенча ерак арага йөрүче поезд үткәрүчесе булып эшли[4].

Университетны тәмамлагач, 1998 елдан 2001 елга кадәр Ерак Көнчыгыш тимер юлында бухгалтер, сектор башлыгы, маркетинг һәм килешүләр эше бүлеге башлыгы булып эшли[2].

2002–2004 елларда — «Дальнефтетранс» ҖЧҖ генераль директоры. 2004–2006 елларда — «Дальневосточная транспортная группа» АҖ генераль директоры[2].

2006 елда А. С. Цыденов дәүләт хезмәтенә күчә. 2006–2009 елларда — Россия Федерациясе Транспорт министрлыгының тимер юл транспорты өлкәсендәге дәүләт политикасы департаменты директоры урынбасары[2].

2009–2011 елларда — Россия Федерациясе Хөкүмәте Аппаратының сәнгать һәм инфраструктура департаментында бүлек башлыгы, департамент директоры урынбасары[2].

2011 елның декабреннән 2012 елның июненә кадәр — Россия Федерациясе Тимер юл транспорты федераль агентлыгы (Росжелдор) җитәкчесе[2].

2012 елның июненнән 2017 елның 7 февраленә кадәр — Россия Федерациясе транспорт министры урынбасары[2]. Тимер юл тармагы, транспорт объектлары, ГЛОНАСС технологияләрен кертү һәм стратегик планлаштыру өчен җавап бирә.

2016–2017 елларда — «Россия тимер юллары» (РЖД) АҖ директорлар советы әгъзасы[2].

2017 елның 7 февраленнән 22 сентябренә кадәр — Бурятия Республикасы башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы[5]. 2017 елның 22 сентябреннән — Бурятия Республикасы башлыгы[6].

2018 елдан — Россия Федерациясе Дәүләт советы президиумы әгъзасы. 2018 елның 8 декабрендә «Бердәм Россия» партиясенең Югары советына кертелә. 2020 елның мартыннан — партиянең Бурятия региональ бүлеге секретары.

Бурятия Республикасы башлыгы

2017 елның 7 февралендә Россия Президенты Владимир Путин указы белән Бурятия Республикасы башлыгы вазыйфаларын вакытлыча башкаручы итеп билгеләнә[5].

2017 елгы сайлаулар

Сайлауларда Цыденов сайлаучыларның 87,43 % тавышын җыеп җиңү яулый. 2017 елның 22 сентябрендә рәсми рәвештә вазыйфасына керешә.

2022 елгы сайлаулар

2022 елның 11 сентябрендә узган сайлауларда А. С. Цыденов беренче турда ук 86,23 % тавыш җыя һәм икенче срокка сайлана[2].

Санкцияләр

А. С. Цыденов махсус хәрби операцияне актив рәвештә хуплый. 2023 елның 24 февралендә АКШ Дәүләт департаменты аны санкцияләр исемлегенә кертә[7]. Шулай ук 2023 елның 1 апреленнән Украина санкцияләре астында тора.

Гаиләсе

Атасы — Самбу Цыденович Цыденов (1950 елда туган), тимерьюлчы, мактаулы тимерьюлчы. Тимер юлларны карап тоту буенча җиде патент авторы. Анасы — Любовь Трофимовна Цыденова (кыз фамилиясе Шутюк, 1951 елда туган), тимер юлда икътисадчы булып эшләгән.

Алексей Цыденов өйләнгән, дүрт баласы бар. Хатыны — Ирина Викторовна Цыденова, белгечлеге буенча табиб-фтизиопульмонолог.

  • Улы Илья (2001 елда туган) — МГТУ им. Баумана студенты.
  • Улы Георгий (2005) һәм кызы Кира (2009) — мәктәп укучылары.
  • Кече улы Лев (2016).

Бүләкләре

  • Александр Невский ордены (2023);
  • Дуслык ордены (2014);
  • П. А. Столыпин медале II дәрәҗә (2017);
  • Павел Мельников медале (2017);
  • «Россиянең мактаулы транспорт хезмәткәре» күкрәк билгесе (2016);
  • «Мактаулы тимерьюлчы» күкрәк билгесе (2008);
  • Поляр йолдыз ордены (2018, Монголия);
  • «Россия Федерациясе оборонасын ныгытуга керткән өлеш өчен» медале (2021).

Искәрмәләр

  1. Высший совет (рус.). Единая Россия. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 февраль 2023. Архивировано 28 сентябрь 2025 года.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Цыденов, Алексей Самбуевич. ТАСС. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 декабрь 2022. Архивировано 31 декабрь 2022 года.
  3. Выпускник ЗабИЖTa стал главным железнодорожником в правительстве страны (рус.). Chita.ru - новости Читы (29 декабрь 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 23 февраль 2023. Архивировано 23 февраль 2023 года.
  4. Алексей Цыденов: из огня да в полымя, ТАСС. 22 ноябрь 2018 тикшерелде.
  5. 1 2 Алексей Цыденов назначен временно исполняющим обязанности Главы Республики Бурятия (рус.). Президент России. Мөрәҗәгать итү датасы: 31 декабрь 2022. Архивировано 6 август 2025 года.
  6. Алексей Цыденов вступил в должность главы Бурятии. ТАСС. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 сентябрь 2017. Архивировано 23 сентябрь 2017 года.
  7. The United States Takes Sweeping Actions on the One Year Anniversary of Russia’s War Against Ukraine. United States Department of State (24 февраль 2023). Архивировано 9 октябрь 2025 года.