Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Анатолий Платонов

Анатолий Иванович Платонов (18 октябрь 1930, Ковров, Иванау сәнәгать өлкәсе[d] — 17 декабрь 2001, Уфа, Башкортстан, Россия) — күбесенчә портрет һәм пейзаж жанрларында эшләгән СССР һәм Россия рәссамы. Башкорт АССРның атказанган рәссамы (1990)[1].

Тәрҗемәи хәле

1930 елның 18 октябрендә Владимир өлкәсенең Ковров шәһәрендә туа. Бөек Ватан сугышыннан соң гаиләсе Вильнюска күченә, анда Анатолий Платонов рәссам Витаутас Варанкадан шәхси дәресләр ала[2][3]. 1955 елда Вильнюста Литва ССР Дәүләт сәнгать институтын тәмамлый һәм Уфага күченә. Музей сәнгать белгече Н. В. Тютюгина сүзләренә караганда, аның шәһәр сайлавына уку елларында рәссам Әхмәт Лотфуллин белән танышуы тәэсир итә[2]. 1984 елга кадәр Башкортстан иҗади-җитештерү комбинатының рәссамы булып эшли[1].

1956 елдан сәнгать күргәзмәләрендә катнаша[1]. Э. П. Фенинаның 1979 елда басылган белешмәлегендә Анатолий Платонов Рәссамнар берлеге әгъзасы итеп күрсәтелә[4].

2001 елның 17 декабрендә Уфада вафат була[1].

Иҗаты

Анатолий Платонов портретлар, пейзажлар, натюрмортлар яза. Шулай ук монументаль сәнгать өлкәсендә дә эшли[5]. Иртә чордагы әсәрләре Урал табигатенә һәм Башкортстан кешеләренә багышлана. Сәнгать белгече Анна Субботина рәссам иҗатында «Борынгы Урал» циклын һәм «Киньябикә» портретын аерып күрсәтә, соңрак аның сынлы сәнгатенең даими темаларының берсе булып Владимир өлкәсе пейзажлары һәм борынгы архитектура һәйкәлләре, аерым алганда, Нерльдәге Покров чиркәве тора[6][7].

Аның картиналары арасында — «Урал җиле» (1959), «Көньяк Урал» (1967), «Саша һәм Маша» (1970), «Торжок» (1973), «Май» (1974) бар. 1977—1987 елларда Бөек Ватан сугышы ветераннары һәм хезмәт геройлары портретларын иҗат итә. Соңрак чордагы эшләре арасында — «Архитектура пейзажы» (1987) һәм «Авыл урамы» (1988)[8][1].

« Башкортстан шулкадәр кунакчыл як, мин үземне монда һәрвакыт кунак итеп хис итәм.
А. Платонов.
 »

1966 елда Р. М. Агишев, Л. Ф. Могтабаров, У. Х. Гайнуллин һәм К. П. Чаругин белән берлектә Октябрьский шәһәрендәге спорт комплексы бассейны интерьеры өчен «Диңгез төбе» мозаикасын эшли[8]. Платоновның эшләре М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музее җыелмасында, Октябрьский шәһәре музеенда һәм шәхси коллекцияләрдә саклана[1].

Күргәзмәләре

Анатолий Платонов 1956 елдан Уфада узган республика күргәзмәләрендә, шулай ук Пермьдә (1967), Чиләбедә (1969) һәм Уфада (1974) «Социалистик Урал» зона күргәзмәләрендә катнаша. Аның эшләре Галледа (АДР, 1975) һәм Нөкестә (1976) Башкорт АССР рәссамнары әсәрләре күргәзмәсендә күрсәтелә[4].

Шәхси күргәзмәләре Уфада (1974, 1987, 1995, 1997) һәм Бәләбәйдә (1997) уза[1]. 2005 елда М. В. Нестеров исемендәге Башкорт дәүләт сәнгать музеенда рәссамның тууына 75 ел тулуга багышланган күргәзмә уза[2]. 2007 елда Мәскәүдә, Литва илчелегендә, Платоновка һәм Витаутас Варанкага багышланган «Остаз һәм укучы» күргәзмәсе үткәрелә[3].

Гаиләсе

1958 елда Анатолий Платонов медицина институты студенты Антонина Николаевна Долговага өйләнә (соңыннан иренең фамилиясен ала, Уфада танылган табиб-акушер-гинеколог)[9].

Балалары: Александр (1959; тәрҗемәче) һәм Мария (1963; сәнгать фәннәре кандидаты, Петергоф музееның көнбатыш Европа гравюрасы коллекциясе саклаучысы, танылган эксперт).

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Попова Л. Н. Платонов Анатолий Иванович. Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан». Мөрәҗәгать итү датасы: 25 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Тютюгина Н. В. Анатолий Иванович Платонов (1930—2001): аннотация к выставке в Башкирском государственном художественном музее имени М. В. Нестерова. Публикации об Анатолии Платонове (2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Платонова М. А. Учитель и ученик. Публикации об Анатолии Платонове (2007). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 Фенина Э. П. Художники Советской Башкирии: Анатолий Иванович Платонов. Публикации об Анатолии Платонове (1979). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 сентябрь 2026.
  5. ↑ Субботина А. Анатолий Платонов. Живопись. Публикации об Анатолии Платонове (1989). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 сентябрь 2026.
  6. ↑ Субботина А. Анатолий Платонов. Живопись: цикл «Древний Урал». Публикации об Анатолии Платонове (1989). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 сентябрь 2026.
  7. ↑ Субботина А. Анатолий Платонов. Живопись: Владимирская земля и церковь Покрова на Нерли. Публикации об Анатолии Платонове (1989). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 сентябрь 2026.
  8. ↑ 1 2 Фенина Э. П. Художники Советской Башкирии: основные работы А. И. Платонова. Публикации об Анатолии Платонове (1979). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 сентябрь 2026.
  9. ↑ Портрет жены, 1957. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 гыйнвар 2013. Архивировано 4 март 2016 года.

Әдәбият

  • Э. П. Фенина. Буклет «А. Платонов». Башкортстан китап нәшрияты, Уфа, 1974.
  • Эвелина Фенина. Художники Советской Башкирии. Башкортстан китап нәшрияты, Уфа, 1979.
  • Анна Субботина. Анатолий ПЛАТОНОВ. Альбом БАССР Мәдәният министрлыгы, БАССР Рәссамнар берлеге, Уфа, 1989.
  • Н. В. Тютюгина. Аннотация и каталог работ выставки Анатолия Ивановича Платонова к 75-летию со дня рождения художника в Башкирском Государственном музее имени М. В. Нестерова. Уфа, 2005.
  • М. А. Платонова. Каталог выставки «Учитель и ученик», С-Петербург, 2007.

Төркемнәр