Борис Петров
Борис Ильич Петров (28 август 1929, Баженово, Бәләбәй кантоны, СССР — 23 август 2004, Уфа, Башкортстан, Россия)[1] — совет агрономы һәм хуҗалык эшлеклесе. 1960—1972 елларда Матрай совхозы директоры, 1988—1995 елларда «Башкортстан» («Башкирское») фәнни-җитештерү берләшмәсенең генераль директоры. Социалистик Хезмәт Герое (1971), икътисад фәннәре кандидаты (1973), Башкорт АССРның атказанган агрономы (1966)[1].
Биографиясе
1929 елның 28 августында Башкорт АССРның Бәләбәй кантоны Баженовка авылында (хәзерге Башкортстан Республикасының Бәләбәй районы Баженово авылы) туган[1].
Хезмәт эшчәнлеген 1943 елда Бәләбәй районының «Правда» колхозында башлый[2]. 1947 елда Башкортстан авыл хуҗалыгы институтына укырга керә, аны 1951 елда тәмамлый[2]. Институтны тәмамлаганнан соң «Бәләбәй» совхозында өлкән агроном булып эшли. 1952 елдан Ярмәкәй районы 8 Март исемендәге совхозының өлкән агрономы, 1954 елдан — аның баш агрономы һәм директор урынбасары була. 1956 елда Хәйбулла районы «Матраевский» совхозының баш агрономы вазифасына күчә, ә 1960 елда әлеге хуҗалыкны җитәкли[1].
Петров җитәкчелегендә«Матраевский» совхозы үсемлекчелектә һәм терлекчелектә югары күрсәткечләргә ирешә. 1968 елда хуҗалыкта бөртекле культуралар уңышы гектарыннан 27,8 центнер тәшкил итә, 1969 елда бер сыердан савып алынган сөтнең уртача еллык күләме — 2540 кг[1].
Сигезенче бишьеллык (1966—1970) елларында ашлык җитештерү планы 200 % ка, ит — 197 % ка, сөт — 150 % ка үтәлә; бөртеклеләр уңышы гектарыннан 11,4 тән 22,5 центнерга кадәр үсә[2].
1970 елда совхоз Ленин ордены белән бүләкләнә. Хуҗалыкка күп тапкырлар СССР Министрлар Советының, Бөтенсоюз һөнәри союзлар үзәк советының (ВЦСПС) һәм РСФСР Министрлар Советының күчешле Кызыл байраклары бирелә; дүрт ел ул СССР Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсендә (ВДНХ) катнаша[2].
Авыл хуҗалыгы җитештерүен үстерүдәге һәм дәүләткә игенчелек һәм терлекчелек продукциясе сату буенча бишьеллык планны үтәүдәге күренекле уңышлары өчен, СССР Югары Советы Президиумының 1971 елның 8 апрелендәге Указы белән, Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале тапшырылып, Петровка Социалистик Хезмәт Каһарманы исеме бирелә[2].
1972—1975 елларда Башкортстан республика совхозлар җитештерү берләшмәсен җитәкли. 1975 елда Башкорт АССРның авыл хуҗалыгы министрының беренче урынбасары, ә 1986 елда — Башкорт АССРның Дәүләт агросәнәгать комитеты рәисенең беренче урынбасары — Башкорт АССР министры була[1].
1988—1997 елларда Башкортстан игенчелек һәм кыр культуралары селекциясе фәнни-тикшеренү институтында эшли: 1996 елга кадәр директор, аннары — баш фәнни хезмәткәр була. Бер үк вакытта 1988—1995 елларда «Башкортстан» («Башкирское») фәнни-җитештерү берләшмәсенең генераль директоры вазифасын башкара[1].
Җиденче (1967—1971) һәм унберенче (1985—1990) чакырылыш Башкорт АССР Югары Советы депутаты була[1].
2004 елның 23 августында Уфада вафат була, шәһәрнең Көньяк зиратында җирләнгән[2].
Фәнни эшчәнлеге
1973 елда 08.00.05 белгечлеге буенча икътисад фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә «Авыл хуҗалыгын интенсификацияләү шартларында совхоз җитештерүенең икътисади нәтиҗәлелеген күтәрү (Башкортстан Урал арты мисалында)» (рус. «Повышение экономической эффективности совхозного производства в условиях интенсификации сельского хозяйства (на примере Башкирского Зауралья)») темасына диссертация яклый[3][2]. 86 фәнни хезмәт авторы[1].
Фәнни хезмәтләре
Петров Борис Ильич. Повышение экономической эффективности совхозного производства в условиях интенсификации сельского хозяйства: на примере Башкирского Зауралья. — Уфа, 1973.[4].
Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре
- Социалистик Хезмәт Герое — Ленин ордены һәм «Урак һәм Чүкеч» алтын медале (1971 елның 8 апреле);
- Ике Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1966 елның 23 июне, 1976 елның 23 декабре);
- Халыклар Дуслыгы ордены (1981 елның 23 феврале);
- БАССРның атказанган агрономы (1966);
- РСФСРның халык мәгарифе отличнигы (1968);
- РСФСРның авыл хуҗалыгы отличнигы (1969)[2][1].
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Петров Борис Ильич (рус.). Башкорт энциклопедиясе (10 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 сентябрь 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Герой Социалистического Труда Петров Борис Ильич (рус.). Ил каһарманнары. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 сентябрь 2026.
- ↑ Петров, Борис Ильич. Авыл хуҗалыгын интенсификацияләү шартларында совхоз җитештерүенең икътисади нәтиҗәлелеген күтәрү (рус.). Россия дәүләт китапханәсе. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 сентябрь 2026.
- ↑ Повышение экономической эффективности совхозного производства в условиях интенсификации сельского хозяйства: на примере Башкирского Зауралья (рус.). Российская государственная библиотека. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 сентябрь 2026.
Әдәбият
- Герои труда: справочник о Героях Социалистического Труда и кавалерах ордена Трудовой Славы трёх степеней из Башкортостана / составители Р. А. Валишин и другие. — Уфа: Китап, 2011. — 432 с. — ISBN 978-5-295-05228-6.
- Удалов А. Одной семьёй // Герои труда Башкирии: очерки о Героях Социалистического Труда. — Уфа, 1973.
- Башкирская энциклопедия / главный редактор М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2009. — Т. 5: П—С. — 576 с. — ISBN 978-5-88185-072-2.