Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Гыйниятулла Капкаев

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Капкаев фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Гыйниятулла Капкаев (14 сентябрь 1856, Иса, Саран өязе, Пенза губернасы, Россия империясе — 21 март 1930, Уфа) — мөселман дин һәм җәмәгать эшлеклесе, кадимизм (кадимчелек) тарафдары[1]. 1893—1917 елларда Ырынбур мөселманнырының Диния нәзарәтенең казые, 1920 нче елларда — Башкортстан АССР мөселманнарының Диния нәзарәте казые[1].

Тәрҗемәи хәле

Гыйниятулла Капкаев 1856 елның 14 сентябрендә Пенза губернасының Саранск өязе Гайсә авылында туа. 1930 елның 21 мартында Уфада вафат була[1].

Ул дини белемне Казан губернасының Кышкар авылы мәдрәсәсендә ала. Мәдрәсәне тәмамлагач, туган авылында имам булып хезмәт итә[1].

Мөселман мәгарифе һәм дини практика мәсьәләләрендә кадимчелек юнәлешендә тора[1].

Дини эшчәнлеге

1893 елда Гыйниятулла Капкаев Уфадагы Ырынбур мөселманнырының Диния нәзарәтенең казые итеп билгеләнә. Бу вазифаны ул 1917 елга кадәр били[1].

Аның вазифаларына диния нәзарәте әгъзаларының эшчәнлеген күзәтү һәм учреждениенең эш кәгазьләрен алып бару керә[1].

1920 нче елларда ул Башкортстан АССР мөселманнары диния нәзарәте казые булып эшли[1].

Иҗтимагый эшчәнлеге

1914 елда Гыйниятулла Капкаев Санкт-Петербургта Бөтенроссия мөселманнарының «Сыратель-мөстәкыйм» («Туры юл») берлеген төзүдә катнаша. Берләшмәнең эшчәнлеге ислам динен өйрәнү, мөселман мәгърифәтен үстерү һәм хәйриячелек белән бәйле була[1].

Публицистика

1920 нче елларда Гыйниятулла Капкаев Башкортстан АССР мөселманнарының Диния нәзарәтенең матбугат органы булган Уфаның «Диянәт» («Дианат») журналында мәкаләләр бастыра. Журнал 1926—1928 елларда нәшер ителә[1].

Исемен мәңгеәштерү

Дин эшлеклесенең исеме белән Уфадагы «Г. М. Капкаевның табыш йорты» бәйле[2].

2019 елның 25 октябрендә йорт төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты буларак Россия Федерациясе халыкларының мәдәни мирас объектлары бердәм дәүләт реестрына кертелә. Бина Россия Федерациясе, Башкортстан Республикасы, Уфа шәһәре, Зәки Вәлиди урамы, 67 нче йорт адресы буенча урнашкан[3].

2025 елда табыш йортында төзәтү-реставрацияләү эшләре тәмамлана[4].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Азаматов, Даниль Дамирович. Капкаев Гиниатулла (рус.). Башкирская энциклопедия. ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия». Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  2. ↑ Байназаров, Наиль. «Фармленд» в Уфе уличили в несогласованных работах в памятнике (рус.). РБК Уфа (24 май 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  3. ↑ О включении выявленного объекта культурного наследия «Доходный дом Капкаева Г.» в Единый государственный реестр объектов культурного наследия (рус.). Управление по государственной охране объектов культурного наследия Республики Башкортостан (25 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.
  4. ↑ В Башкирии отреставрировали 12 памятников архитектуры (рус.). Башинформ (1 декабрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 август 2026.

Әдәбият

  • Хабутдинов А. Ю. Российские муфтии: от екатерининских орлов до ядерной эпохи (1788–1950) / ответственный редактор Д. З. Мухетдинов. — Нижний Новгород: Махинур, 2006.
  • Ислам на Урале: энциклопедический словарь / составитель А. Н. Старостин; ответственный редактор Д. З. Хайретдинов. — Москва; Нижний Новгород: Медина, 2009. — 404 с. — ISBN 978-5-9756-0054-7.
  • Юнусова А. Б. Ислам в Башкортостане: история, состояние и перспективы развития. — Уфа: Уфимский полиграфкомбинат, 1999. — 352 с.

Сылтамалар

Төркемнәр