Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Лидия Анчикова

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Анчикова фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Лидия Ивановна Анчикова (20 август 1936, Изгар, Татарстан АССР) — СССР һәм Россия медицина галиме, табиб-эндокринолог, медицина фәннәре докторы, профессор, Татарстан Республикасының атказанган табибы[1]. Казан дәүләт медицина академиясе эндокринология кафедрасы мөдире (1996—2008), Татарстан Республикасы табиб-эндокринологларының иҗтимагый оешмасы президенты, Татарстан Республикасы Югары Советының халык депутаты (1991—1995)[2].

Тәрҗемәи хәле

Лидия Анчикова 1936 елның 20 августында Татарстан АССРның (хәзерге Татарстан Республикасы) Чистай районы Изгар авылында туа.

1961 елда Казан дәүләт медицина институтының дәвалау факультетын тәмамлый, шуннан соң шул ук институтның 1 нче санлы госпиталь терапиясе кафедрасында ассистент булып эшли[3]. 1976 елда Казан медицина институты каршында кеше һәм хайваннар күзәнәгенең биоэнергетикасын өйрәнү буенча фәнни лаборатория оештыруда катнаша[2].

1978 елдан В. И. Ленин исемендәге Казан табиблар белемен күтәрү институтында (хәзерге Казан дәүләт медицина академиясе) фәнни-педагогик эшчәнлек алып бара[4]. Гормональ һәм радиоиммун лабораторияләр (1981 елда Республика клиник хастаханәсендә һәм 1986 елда Казан ГИДУВында), шулай ук Республика клиник хастаханәсендә һәм Казан тимер юл хастаханәсендә эндокринология бүлекләре ачуда катнаша[2].

1988 елда медицина фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый, 1990 елда профессор гыйльми исемендә раслана[1]. 1989 елдан эндокринология курсын җитәкли, 1996—2008 елларда Казан дәүләт медицина академиясе эндокринология кафедрасы мөдире була[5], 2008—2011 елларда — кафедра профессоры[2].

1991—1995 елларда — Татарстан Республикасы Югары Советының халык депутаты.

Казандагы «Авиценна-Эндокринология» медицина үзәгенә нигез салучы, 1991—2021 елларда — клиниканың генераль директоры. 2021 елдан пенсиядә[2].

Фәнни эшчәнлеге

Лидия Анчикованың фәнни тикшеренүләре калкансыман биз авырулары, шикәр диабеты, остеопороз һәм метаболик бозылуларның этиологиясе, патогенезы, диагностикасы һәм терапиясе мәсьәләләренә багышланган[6].

Гипофизар-тиреоид һәм бөер өсте бизләре системаларын фосфорорганик кушылма димефосфон белән активлаштыру методикасын эшли. Клиник практикага аутоиммунлы тиреоидитны димефосфон белән дәвалау ысулын[7], шулай ук кискенсыман тиреоидитны локаль тәэсир итү (гидрокортизон мае белән ультратавыш терапиясе һәм гидрокортизон белән диметилсульфоксид аппликацияләре) ысуллары белән дәвалауны кертә[1].

250 дән артык фәнни хезмәт һәм уйлап табуга 8 патент авторы. Аның фәнни җитәкчелегендә 4 докторлык һәм 16 кандидатлык диссертациясе яклана. Татарстан Республикасы табиб-эндокринологларының иҗтимагый оешмасын президент сыйфатында җитәкли[2].

Фәнни хезмәтләре

  • Анчикова Л. И. Экспериментальное обоснование для клинического применения димефосфона как тиреодиноактивирующего средства. — Казань: Казанский государственный медицинский институт, 1988.[1]
  • Анчикова Л. И. Эндемический зоб и методы его профилактики в Республике Татарстан. — Казань: Казанская государственная медицинская академия, 1998.
  • Анчикова Л. И., Валеева Ф. В. Диагностика и лечение заболеваний щитовидной железы. — Казань: Медицина, 2003.
  • Анчикова Л. И. Актуальные вопросы клинической тиреодологии. — Казань: Издательство Казанской государственной медицинской академии, 2007.[2]

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Гаиләсе

  • Улы Казанда сәламәтлек саклау өлкәсендә эшли[3].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе институты. Анчикова Лидия Ивановна (рус.). Tatarica онлайн-энциклопедиясе (1 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Редакция советы. Анчикова Лидия Ивановна (рус.). «Авиценна-эндокринология» медицина үзәге (1 гыйнвар 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  3. ↑ 1 2 Ольга Кондрева. Лидия Анчикова: Кешеләрне яратырга кирәк. Шул чакта барысы да килеп чыгачак (рус.). «Казанские ведомости» газетасы (27 август 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  4. ↑ Профессор Лидия Ивановна Анчиковага - 80 яшь. cyberleninka.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  5. ↑ Кафедраның кыскача тарихы [неопр.]. kgma.info. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  6. ↑ Л.И. Анчикова — Гамәли медицина — Гамәли табиблар һәм белгечләр өчен журнал [неопр.]. pmarchive.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.
  7. ↑ Ватаныбызда җитештерелгән димефосфон препаратының тәэсир итү механизмына. cyberleninka.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2026.

Әдәбият

  • Морозова Т. Личность крупным планом // Татарстан. 1996. № 9.
  • Павлухин Я. Г. История Татарстана в лицах. Казань, 1997.

Төркемнәр