Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Мөнир Якупов

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Якупов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Мөнир Әхәт улы Якупов (рус. Мунир Ахатович Якупов; 25 март 1949, Ульяновск өлкәсе) — Совет һәм Россия опера җырчысы (бас-баритон), Татарстанның халык артисты (1997), Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры солисты (1978 елдан). Казан дәүләт консерваториясе доценты (2006 елдан).

Тормыш юлы

1949 елның 25 мартында Иске Кулаткы районының Иске Атлаш авылында туган. Новоульяновск шәһәренең һөнәри училищесында слесарь‑сантехник һөнәрен үзләштерә, армиядә хезмәт итә. Училищеда укыганда хор составында күп кенә шәһәрләрдә, шул исәптән Татарстанда да чыгышлар ясый. 1968 елда Татар дәүләт җыр һәм бию ансамбленә эшкә керә[1].

Озакламый Казан дәүләт консерваториясенең вокал классына укырга керә, педагоглары — В. А. Воронов һәм М. Ф. Кольцов [1][2]. Шул сыйныфта Зилә Сөнгатуллина, Хәйдәр Бегичев, Рафаэль Сәхәбиев кебек җырчылары укый[2].

1978 елда, консерваторияне тәмамлап, Муса Җәлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театрына солист итеп кабул ителә[1][2]. Эшнең беренче елында ук яшь җырчы «Риголетто»да Марулло, «Ярканат»та Фальк, «Богема»да Шонар кебек партияләрне башкара[3].

1989 елда ул алты ай дәвамында Мәскәү консерваториясендә ССРБ халык артисты Евгений Нестеренко җитәкчелегендә стажировка үтә[1][3]. Е. Нестеренко үз шәкертенә: «Мөнир Якупов матур йомшак лирик‑драматик баритонга ия, бик музыкаль, башкару осталыгы сәләте зур, отличная сәхнә тышкы кыяфәткә ия...» — дип бәя бирә[3].

Театр труппасы белән Мөнир Якупов Россия шәһәрләрендә (Омск, Томск, Әстерхан, Сочи, Ростов, Смоленск, Тамбов, Пенза, Ырынбур һ. б.) һәм Европа илләрендә гастрольләрдә була[1].

Репертуары

Мөнир Якуповның репертуарында дөнья опера классикасының һәм татар композиторлары әсәрләренең төп баритон партияләре урын алган[2][4][5]:

Рус һәм чит ил опералары:

  • А. Бородин — «Кенәз Игорь» (Игорь);
  • Н. Римский‑Корсаков — «Патша кәләше» (Грязной);
  • П. Чайковский — «Пиковая дама» (граф Томский);
  • М. Мусоргский — «Борис Годунов» (Рангони);
  • Дж. Пуччини — «Богема» (Шонар), «Тоска» (Скарпиа);
  • Ж. Бизе — «Кармен» (Эскамильо);
  • Дж. Верди — «Риголетто» (Риголетто, Марулло), «Травиата» (Барон);
  • И. Штраус — «Ярканат» (Фальк);
  • оперетталар — «Баядера», «Исәнмесез, мин сезнең апагыз»[2].

Татар опералары:

  • С. Сәйдәшев — «Башмачки» (Сыщик);
  • Б. Мөлеков — «Кара йөзләр» (бай), «Сөембикә» (Сафагәрәй);
  • Җ. Фәйзи — «Башмагым» (Кәрим бай);
  • Н. Җиһанов — «Алтынчәч» (Хан), «Муса Җәлил» (Ишназаров);
  • Ә. Бакиров — «Тукай» (Тукай);
  • Р. Ахиярова — «Шагыйрь мәхәббәте» (Фатыйх Әмирхан);

Беренче башкаручы буларак:

  • 1974 — Ә. Бакировның «Тукай» операсында Тукай партиясе (дирижёр Н. Г. Рахлин, концерт башкаруы)[1][3];
  • Б. Мөлековның «Сөембикә» операсында Сафагәрәй партиясе (дирижёр И. Лацанич, концерт башкаруы)[1][5];
  • 2006 — Р. Ахиярованың «Шагыйрь мәхәббәте» операсында Фатыйх Әмирхан партиясе[1].

Агымдагы репертуар:

  • Мудрецы (Дж. Пуччини — «Турандот»);
  • Фатих Әмирхан (Р. Ахиярова — «Шагыйрь мәхәббәте»)[2].

Мактаулы исемнәре, бүләкләре

Педагогик эшчәнлеге

2006 елдан Мөнир Якупов Казан дәүләт консерваториясендә укыта, доцент[1].

Өстәмә мәгълүмат

  • Концертларда пианистка Алсу Барышникова белән чыгыш ясый; аларның бергә иҗат иткән рус, чит ил һәм татар композиторларының арияләре һәм романслары белән дисклары чыга[1];
  • халык уен кораллары оркестры «Tatarica» белән сольный концертлар куя[1][4];
  • 2018 елның 14 апрелендә Г. Сәлимҗанов исемендәге Актерлар йортында иҗатының 50 еллыгына багышланган сольный концерты уза[1].

Чыганаклар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Народный артист РТ Мунир Якупов отметит в Доме Актера 50-летие творческой деятельности. Министерство культуры Республики Татарстан (13 апрель 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 март 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Мунир Якупов. Татар академия дәүләт опера һәм балет театры. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 март 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Айсылу Кадырова. "Любовь поэта" в честь Мунира Якупова. Вечерняя Казань (11 апрель 2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 март 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 Мунир Якупов. Татарстан Республикасы Дәүләт симфоник оркестры. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 март 2026.
  5. ↑ 1 2 Якупов Мунир. Татар академия дәүләт опера һәм балет театры (архив). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 март 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр