Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Нәтфулла Богданов

Нәтфулла Хөснулла улы Богданов (28 декабрь 1913 (10 гыйнвар 1914), Бүреказган, Стәрлетамак өязе, Уфа губернасы, Россия империясе — 18 декабрь 1989, Уфа, РСФСР, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, СССР) — совет нефть инженеры, нефть скважиналарын бораулау технологиясе өлкәсендә тикшеренүче, техника фәннәре кандидаты (1965). Башкорт АССРының атказанган нефтьчесе (1965), СССР Нефть сәнәгате министрлыгының мактаулы нефтьчесе (1978)[1].

Тәрҗемәи хәле

1913 елның 28 декабрендә Уфа губернасының Стәрлетамак өязе Бүреказыган авылында (хәзер бу торак пункт Башкортстан Республикасының Стәрлетамак районына керә) туган[1].

1940 елда Мәскәү нефть институтын тәмамлап, нефть инженеры квалификациясен ала. 1953—1955 елларда Нефть сәнәгате академиясендә укыган. 1965 елда аңа техника фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсе бирелә[1].

1945—1948 елларда «Туймазанефть» трестының турбиналы бораулау конторасында баш инженер вазифасын башкара. 1948—1953 елларда «Ишембайнефть» трестының бораулау конторасында баш инженер, аннары директор урынбасары булып эшли. Нефть сәнәгате академиясен тәмамлаганнан соң БашНИПИнефтьтә эшли: бораулау технологиясе лабораториясен җитәкли һәм бораулау бүлегенең өлкән гыйльми хезмәткәре була[1].

1989 елның 18 декабрендә Уфада вафат була[1].

Фәнни һәм инженерлык эшчәнлеге

Богданов хезмәтләренең төп юнәлешләре нефть промыселларында ике кәүсәле скважиналар бораулау, тирән бораулау, кечерәйтелгән диаметрлы скважиналар куллану, шулай ук Башкортстанда тирән нефть һәм газ скважиналары төзү була[2].

1959 елда Богданов М. Н. Сафиуллин белән берлектә «Бурение двухствольных скважин на промыслах Башкирии» хезмәтен бастырган. Китапханә каталогында аның темасы нефть скважиналарын ике кәүсәле итеп бораулау буларак билгеләнә[3].

1960 елда аның нефть скважиналарын тирән бораулауга багышланган «Бурение глубоких скважин» китабы басылып чыга[4].

1962 елда М. У. Муратов белән берлектә «Бурение скважин уменьшенного диаметра» китабын чыгара[5].

1963 елда Богданов «Бурение глубоких скважин в Башкирии» басмасының авторларыннан берсе була. Китапта нефть скважиналарын тирән бораулау мәсьәләләре карала; басманың библиографиясе 177 исемнән тора[6].

1964 елда Богдановның техника фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсен алу өчен тәкъдим ителгән «Выявление закономерностей и установление эффективных параметров режима бурения глубоких скважин: (На примере нефтяных месторождений Башкирии)» диссертациясе авторефераты басыла. Хезмәт Янучан файдалы казылмалар геологиясе һәм эшкәртү институты белән Уфа нефть фәнни-тикшеренү институтында әзерләнә[7].

1968 елда Богданов А. В. Резчиков, Н. М. Ризванов һәм А. Б. Тиман белән берлектә тирән нефть һәм газ скважиналарын бораулауга багышланган «Самые глубокие скважины Башкирии» китабын бастыра[8].

Богданов — уйлап табуларга авторлык таныклыклары һәм 70 тән артык фәнни һәм фәнни-җитештерү хезмәте авторы. Аның кайбер хезмәтләре Башкортстан нефть промыселларындагы тирән бораулау тәҗрибәсенә һәм нефть скважиналары конструкциясен камилләштерүгә багышланган[1].

Бүләкләре

  • «Хөрмәт Билгесе» ордены (1948);
  • Башкорт АССРының атказанган нефтьчесе (1965);
  • СССР Нефть сәнәгате министрлыгының мактаулы нефтьчесе (1978);
  • медальләр[1].

Төп хезмәтләре

  • Богданов Н. Х., Сафиуллин М. Н. Бурение двухствольных скважин на промыслах Башкирии. — Уфа: Башкнигоиздат, 1959. — 71 с.[3]
  • Богданов Н. Х. Бурение глубоких скважин. — Уфа: Башкнигоиздат, 1960. — 76 с.[4]
  • Богданов Н. Х., Муратов М. У. Бурение скважин уменьшенного диаметра. — Уфа: Башкнигоиздат, 1962. — 100 с.[5]
  • Богданов Н. Х., Зарипов С. З., Латыпов Э. К. и др. Бурение глубоких скважин в Башкирии. — Уфа: Башкнигоиздат, 1963. — 238 с.[6]
  • Богданов Н. Х. Выявление закономерностей и установление эффективных параметров режима бурения глубоких скважин: (На примере нефтяных месторождений Башкирии). — Уфа, 1964. — 14 с.[7]
  • Богданов Н. Х., Резчиков А. В., Ризванов Н. М., Тиман А. Б. Самые глубокие скважины Башкирии. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1968. — 74 с.[8]

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Инженеры Урала: энциклопедия / под редакцией Н. И. Данилова. — Екатеринбург: Уральский рабочий, 2001. — С. 72.
  2. ↑ Богданов, Н. Х. Натфулла Хуснуллович (рус.). Электронный каталог Национальной библиотеки Беларуси. Национальная библиотека Беларуси. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Бурение двухствольных скважин на промыслах Башкирии (рус.). Электронный каталог Национальной библиотеки Беларуси. Национальная библиотека Беларуси. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 Бурение глубоких скважин (рус.). Электронный каталог Национальной библиотеки Беларуси. Национальная библиотека Беларуси. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 Бурение скважин уменьшенного диаметра (рус.). Электронный каталог Национальной библиотеки Беларуси. Национальная библиотека Беларуси. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 Бурение глубоких скважин в Башкирии (рус.). Электронный каталог Национальной библиотеки Беларуси. Национальная библиотека Беларуси. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  7. ↑ 1 2 Выявление закономерностей и установление эффективных параметров режима бурения глубоких скважин (рус.). Электронный каталог Национальной библиотеки Беларуси. Национальная библиотека Беларуси. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.
  8. ↑ 1 2 Самые глубокие скважины Башкирии (рус.). Электронный каталог Национальной библиотеки Беларуси. Национальная библиотека Беларуси. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 сентябрь 2026.

Әдәбият

Төркемнәр