Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Раилә Гарипова

Бу терминның башка аңлатмалары да бар, аларны карау өчен Гарипова битенә күчегез.

Раилә Мөхәммәтхан кызы Гарипова (рус. Раиля Мухаметхановна Гарипова; 22 ноябрь 1946, Казан) — СССР һәм Россия балет артисты, балетмейстер. Россия Федерациясенең атказанган артисты (2017), Татарстан АССРның халык артисты (1987), Татарстан АССРның атказанган артисты (1982).

Татарстан Республикасы Җыр һәм бию ансамбленең баш балетмейстеры (1977 елдан).

Тәрҗемәи хәле

Раилә Мөхәммәтхан кызы Гарипова 1946 елның 22 ноябрендә Казанда туа[1].

1966 елда Казан фармацевтика училищесын тәмамлый, даруханәдә фармацевт булып эшли.

1967—1969 елларда Татарстан АССР Җыр һәм бию ансамбленең бию төркеме солисты була.

1974 елда Мәскәү дәүләт мәдәният институтының хореография бүлеген тәмамлый. Казанга кайткач, 1974—1977 елларда ансамбльдә педагог-репетитор булып эшли[1][2].

1977 елдан Татарстан АССР Җыр һәм бию ансамбленең баш балетмейстеры вазифасын били[3][1].

1978 елдан Яр Чаллы сәнгать көллиятенә кураторлык итә, аның чыгарылыш укучылары соңыннан ансамбльдә эшли[4].

1982 елда «Юлдаш» балалар хореография студия-мәктәбен (2006 елдан ансамбльнең булачак биючеләрен әзерләү өчен база мәктәбенә әверелә) төзү инициаторларының берсе була. Күп кенә укучылар тәрбияли, алар арасында Татарстан Республикасының атказанган артистлары А. һәм Л. Хәмәтовлар бар[1].

2001 елдан Казан дәүләт мәдәният институтында укыта[5]. Шулай ук фольклор бәйгеләрен[6], музыкаль фестивальләрне[7] оештыруда катнаша.

Орден тапшыру вакытында, 2022 ел
Мактаулы исем тапшыру вакытында, 2017 ел

Иҗади эшчәнлеге

Раилә Гарипова милли бию фольклоры, гореф-гадәтләр һәм йолалар буенча тирән белемгә ия, үзенең сәхнә-хореография композицияләренә татар халкының бию иҗаты элементларын кертә[1][8]. Ансамбльдә 40 елдан артык эшләү дәверендә балетмейстер буларак йөздән артык композиция куя, Татарстанның атказанган хореография осталары исәбенә керә һәм, үзе дә аннан биюгә өйрәнгән Гай Таһиров эшенең фактик дәвамчысы була[9][10]. Гарипова куйган, Александр Ключарев көенә нигезләнгән «Гармун, гармун» вокаль-хореографик композициясе ансамбльнең визит карточкасы булып тора[8].

«Сабантуй», «Дуслык бәйрәме», «Туган як моңнары», «Корбан бәйрәме», «Шәрекъ клубы», «Шәһәр биюе» кебек вокаль-хореографик композицияләрне куюда катнаша. «Кызлар җыены», «Бишле бию», «Казан кызлары биюе», «Ярмәк вагы», «Ай, былбылым», «Көмеш беләзек», «Шәл», «Вальс», «Танго», «Чабата» биюләрен куя[1][11][12].

Шулай ук 1986 елда ансамбльнең Япониядәге гастрольләре өчен әзерләнгән концерт программасының балетмейстеры була.

Гаиләсе

  • Әнисе — Рабига Заһидулла кызы (кыз фамилиясе — Заһидуллина, 1910—1982), әтисе — Мөхәммәтхан Гариф улы Гарипов (1906—1987), итекче, Бөек Ватан сугышында катнашучы; Балтач районының Сасна авылыннан[13].
  • Ире — Ринат Мөсәвир улы Котдусов (1953 елда туа), эшкуар.
  • Улы — Камил (1990 елда туа), музыкант (The Kam тәхәллүсе астында чыгыш ясаучы R’n’B-башкаручы буларак билгеле)[14], «Юлдаш» хореография студиясен тәмамлаучы[13].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • «Дуслык» ордены (2022) — һөнәри эшчәнлектәге югары казанышлары, Татарстан Республикасында милләтара тынычлыкны һәм татулыкны ныгытуга керткән зур өлеше өчен[15]. Казан кирмәнендәге тантанада Татарстан Республикасы Президенты Р. Н. Миңнеханов тарафыннан тапшырыла[16];
  • Россия Федерациясенең атказанган артисты (2017) — ил мәдәниятен һәм сәнгатен, массакүләм мәгълүмат чараларын үстерүгә керткән зур өлеше, күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен[17];
  • Татарстан АССРның халык артисты (1987)[3].
  • Татарстан АССРның атказанган артисты (1982)[1].
  • Татарстан Республикасы Президентының Рәхмәт хаты (2016)[18].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Горшков, 2005
  2. ↑ Лисин и др., 2009
  3. ↑ 1 2 Хасанов, 1998
  4. ↑ Государственный ансамбль песни и танца Татарстана готовится к 70-летию коллектива. Министерство культуры Республики Татарстан (24 август 2007). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026. Архивировано 17 май 2022 года.
  5. ↑ «Дорогою мечты». Министерство культуры Республики Татарстан (24 март 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026.
  6. ↑ Тагын бер бәйрәм юкка чыкмасмы? Газета «Ватаным Татарстан» (6 июнь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026. Архивировано 17 май 2022 года.
  7. ↑ В Кукморе состоятся мастер-классы по творческим направлениям для детей и их педагогов. Татар-информ (20 февраль 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026. Архивировано 16 март 2022 года.
  8. ↑ 1 2 Бәйрәмова, 2012
  9. ↑ Ул илдә бер генә. Журнал «Сәхнә» (5 май 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026.
  10. ↑ Рифат Каюмов. Хореограф Дәүләт Умеров: «Татар биюенең заманча методикасы юк». Интертат (23 апрель 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026.
  11. ↑ Арсланова, 2007
  12. ↑ «Чабата»га гына биеп булмый. Газета «Ватаным Татарстан» (31 гыйнвар 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026. Архивировано 27 апрель 2019 года.
  13. ↑ 1 2 Рузилә Мөхәммәтова. Без канатлы татармы? Журнал «Сәхнә» (21 март 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026.
  14. ↑ Камиль Кутдусов о творчестве под псевдонимом The Kam. Ural.tatar (15 июнь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026.
  15. ↑ Указ Президента Республики Татарстан № УП-761 от 21 октября 2022 года «О награждении орденом „Дуслык“». Президент Республики Татарстан (21 октябрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026. Архивировано 8 ноябрь 2022 года.
  16. ↑ Рустам Минниханов — лауреатам госнаград: Вы — яркий пример патриотизма и гуманизма. Президент Республики Татарстан (20 декабрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026.
  17. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 12.06.2017 г. № 266 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Президент Российской Федерации (12 июнь 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026. Архивировано 22 декабрь 2021 года.
  18. ↑ Признание заслуг. Газета «Республика Татарстан» (29 декабрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2026. Архивировано 6 апрель 2017 года.

Әдәбият

  • Гарипова Раиля Мухаметхановна / гл. ред. М. Х. Хасанов. — Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан, 1998. — С. 139. — 703 с. — ISBN 0953065030. [рус.]
  • Гарипова Раиля Мухаметхановна // Кто есть кто в Республике Татарстан / гл. ред. Е. А. Лисин и др.. — Казань : СТАР, 2009. — Вып. 5 (по состоянию на 31 марта 2009 г.). — С. 234. — 303 с. — ISBN 9785898520120. [рус.]
  • Арсланова Ф. Т. Татар Дәүләт җыр һәм бию ансамбле (ансамбльнең 70 еллыгына багышлана). — Казан: Сүз, 2007. — 239 с. — ISBN 9785983560522. [тат.] [рус.]
  • Бәйрәмова Г. Милли моңнарыбыз илчесе (Татар Дәүләт җыр һәм бию ансамбленә 75 ел). — Журнал «Казан утлары». — Казан, 2012. — С. 134—137. — 192 с. [тат.]
  • Горшков В. Н. Гарипова, Раиля Мухаметхановна / гл. ред. М. Х. Хасанов. — Татарская энциклопедия. — Казань: Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан, 2005. — Т. 2: Г — Й. — С. 59. — 656 с. — ISBN 5902375029. [рус.]

Сылтамалар

Төркемнәр