Рафаэль Амантаев
Амантаев Рафаэль Альберт улы (Рафаэль Амантаев, рус. Рафаэль Альбертович Амантаев, 19 октябрь 1962, Уфа) — совет һәм Россия балет артисты, биюче, Фәйзи Гаскәров исемендәге Башкорт дәүләт академик халык биюләре ансамбле солисты (1992–2012). Башкортстан Республикасының халык артисты (1997)[2]. Әдәбият белгече, фольклорчы һәм җәмәгать эшлеклесе Габдулла Амантайның оныгы[2].
Биографиясе
Рафаэль Амантаев 1962 елның 19 октябрендә Уфа шәһәрендә, иҗади һәм мәдәни мохит белән бәйле гаиләдә туган[3]. Биюгә мәхәббәте анда кечкенә чагыннан ук кабына. Башкорт дәүләт филармониясе каршындагы балалар хореография студиясендә шөгыльләнә (педагог — М. Х. Амантаева). Соңрак хореография училищесында (Ф. М. Саттарова сыйныфы) һәм Уфа сәнгать училищесында белем ала[2].
1980 елдан Хөсәен Әхмәтов исемендәге Башкорт дәүләт филармониясендә балет артисты буларак чыгыш ясый, анда 1990 елга кадәр эшли. 1990–1991 елларда — «Восток» концернының концерт коллективында балет артисты. 1991–1992 елларда — «Мунсак» концерт коллективында балет артисты[2].
1992 елда Фәйзи Гаскәров исемендәге Башкорт дәүләт академик халык биюләре ансамбленә кабул ителә, анда 2012 елга кадәр солист сыйфатында эшли[3].
Иҗаты
Ф. Гаскәров исемендәге ансамбль составында Рафаэль Амантаев дөньяның күп илләрендә, шул исәптән Төркия, Франция, Германия, Италия, Кытай, БӘӘ, шулай ук Россия шәһәрләре буенча гастрольләрдә катнаша[4]. Аның репертуарында халык һәм сәхнә биюләре, шул исәптән «Арагон хотасы», «Бесәнселәр (Косари)», «Гопак» була. Артистның репертуарында — «Андалузия кичләре», «Бөркөткә һунар уйыны (Игра-охота на беркута)», «Кияү» («Жених») хореографик композицияләре[2].
Сәхнә карьерасын тәмамлаганнан соң, Рафаэль Амантаев «Амантай» иҗат остаханәсен ача, анда сәхнә костюмы элементларын: билбаулар, асылмалар, беләзекләр, баш киемнәрен ясау һәм реставрацияләү белән шөгыльләнә. Үз эшендә ул традицион формаларга һәм материалларга таяна, башкорт һәм халык костюмнары өчен хас булган эстетик нормаларны саклый[5].
Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре
- Бөтенрусия халык биюләрен ялгыз башкаручылар конкурсы лауреаты (Самар, 1993);
- Башкортстан Республикасының атказанган артисты (1995)[2];
- Башкортстан Республикасының халык артисты (1997)[2].
Искәрмәләр
- ↑ Башкирская энциклопедия (рус.) — Башкирская энциклопедия, 2005. — 4344 с. — ISBN 978-5-88185-053-1
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Амантаев Рафаэль Альбертович. Башкирская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 2 апрель 2026.
- ↑ 1 2 Амантаев Рафаэль Альбертович. Государственный академический ансамбль народного танца имени Файзи Гаскарова. Мөрәҗәгать итү датасы: 2 апрель 2026.
- ↑ Амантаев Рафаэль Альбертович. Культурный мир Башкортостана. Мөрәҗәгать итү датасы: 2 апрель 2026.
- ↑ С. Шушпанов. Амантаев всегда найдет дело по сердцу! Вечерняя Уфа (19 октябрь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 апрель 2026.
Сылтамалар
- Башкорт энциклопедиясе. — Уфа: «Башкорт энциклопедиясе» гыйльми-нәшрият комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.
- Яшьлек. 5 март 2013 Нурия Сәләхова. Онытылмас хәтер кисәһе
- Энциклопедии и словари. Амантаев, Рафаэль Альбертович