Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Баязитова Флера Сәет кызы

Флёра Сәет кызы Баязитова (рус. Флёра Саи́довна Баязи́това; 2 гыйнвар 1942, Иске Салавыч, Татарстан АССР) — совет һәм Россия тел белгече, диалектолог һәм этнолингвист, филология фәннәре докторы (1999), Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре (1998). Татар сөйләшләрен, татар теленең тарихын һәм татар халкының рухи мәдәниятен өйрәнүче белгеч[1].

Тормыш юлы

Флёра Сәет кызы Баязитова 1942 елның 2 гыйнварында ТАССРның Балтач районы Иске Салавыч авылында туа[1]. 1965 елда Казан университетының тарих-филология факультетын (татар теле һәм әдәбияты бүлеге) тәмамлый[2]. 1964 елдан башлап СССР Фәннәр академиясенең Тел, әдәбият һәм тарих институтының Казан филиалында эшли (1996 елдан оешма — Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты буларак эшли): кече гыйльми хезмәткәр, 1986 елдан — өлкән гыйльми хезмәткәр, 2000 елдан — әйдәп баручы гыйльми хезмәткәр[1].

1973 елда «Түбән Кама буе татар сөйләшләре» темасына кандидатлык диссертациясен, ә 1998 елда «Керәшен татарлары сөйләшләре буенча этнолингвистик тикшеренүләр» дигән темага докторлык диссертациясен яклый[1].

Фәнни эшчәнлеге

Баязитованың фәнни хезмәтләре диалектологиягә, этнолингвистикага, татар теленең тарихына һәм татарларның рухи мәдәниятенә, шул исәптән традицион гаилә һәм календарь йолаларына багышланган[1].

2016 елда Баязитова Чиләбе өлкәсенең Нязепетровск районында Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең комплекслы фәнни экспедициясендә катнаша. Экспедиция Арыслан, Әптерәк һәм Йосып татар авылларын тикшерә; анда катнашучылар җирле сөйләшләрне, йолаларны, фольклорны һәм традицион мәдәният элементларын өйрәнәләр[3].

2021 елда Баязитовага татар сөйләшләрен этнолингвистик яктан өйрәнү буенча хезмәтләр циклы өчен татар телбелеме һәм әдәбият белеме өлкәсендә Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Галимҗан Ибраһимов исемендәге премиясе бирелә[4].

Фәнни хезмәтләре

Баязитованың хезмәтләре арасында — «Керәшен татарлары сөйләшләре чагыштырма яктыртылышта» («Говоры татар-кряшен в сравнительном освещении», Мәскәү, 1986), «Татар халкының бәйрәм һәм көнкүреш йолалары» (Казан, 1995) һәм «Керәшеннәр. Тел үзенчәлекләре һәм йола иҗаты» (Казан, 1997) монографияләре бар[1].

Сайланма хезмәтләре

  • Актуальные вопросы татарского языкознания : [Сб. ст.] / [отв. ред.: Ф. С. Баязитова]. — Казань : Фикер, 2003.
    • Вып. 2: 2003. — 191 с.
    • Вып. 3: 2004. — 171 с.
    • Вып. 4: 2005. — 167 с.
    • Вып. 5: Казань : ИЯЛИ, 2007. — 211 с.
  • Баязитова Ф. С. Говоры татар-кряшен в сравнительном освещении / Отв. ред. Ф. С. Хакимзянов. — М : Наука, 1986. — 248 с. — 1200 экз.
  • Баязитова Ф. С. Духовное наследие татар-мишарей : Семейно-бытовая, обрядовая терминология и фольклор. — Саранск : Татар. газ., 2003. — 2+284+1 с. — 2000 экз. — ISBN 5-7493-0567-8
  • Баязитова Ф. С. Татарские говоры Нижнего Прикамья : Автореф. дис. … канд. филол. наук. — Казань, 1973. — 30 с.
  • Баязитова Ф. С. Татар-мишәр рухи мирасы = Духовное наследие татар-мишарей : Гаилә-көнкүреш, йола терминологиясе hәм фольклор. — Саранск : Татар газетасы, 2003. — 285 б. — 2000 экз. — ISBN 5-7493-0567-8
  • Баязитова Ф. С. Халык традицияләре лексикасы: бирнә hэм кием-салымнар : (этнолингвист., культуролог., диалектолог. концептлар) = Лексика народных традиций: приданое и одежда. — Казань : ТЭhСИ, 2009. — 411 б. — 300 экз. — ISBN 978-5-98245-042-5
  • Баязитова Ф. С., Мухаметова Г. Ф. Язык и культура: этнолингвистические исследования по татарским говорам региона юго-восточного Закамья Татарстана :(чистопольский, мензелинский, крещено-татарские говоры) : региональный этнодиалектологический словарь. — Казань : Алма-Лит, 2008. — 284 с. — 300 экз. — ISBN 978-5-98245-043-2
  • Большой диалектологический словарь татарского языка : около 40000 единиц / [сост.: Ф. С. Баязитова и др.]. — Казань : Татарское книжное изд-во, 2009. — 839 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-298-01788-6
  • Русско-татарский словарь-минимум для работников ЗАГСа и ритуальных услуг / Сост.: Ф. С. Баязитова. — Казань : Татар. кн. изд-во, 1994. — 73 с. — 3000 экз. — ISBN 5-298-00511-X

Бүләкләре

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Баязитова Флера Саидовна (рус.). Татарская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  2. ↑ Отдел лексикологии и диалектологии. Баязитова Флера Саидовна (1942 г.р.). Институт языка, литературы и искусства. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  3. ↑ В трёх татарских деревнях Челябинской области побывали фольклористы из Казани (рус.). Татар-информ (4 июль 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.
  4. ↑ Итоги конкурса именных премий Академии наук Республики Татарстан за 2021 год (рус.). Академия наук Республики Татарстан (14 гыйнвар 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр