Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Фәрит Шәрифуллин (1953)

Фәрит Шәрифуллин (Фәрит Камил улы Шәрифуллин, рус. Фарид Камильевич Шарифуллин; 1953) — татар композиторы, педагог, балалайкачы. Татарстан Республикасының атказанган мәдәният хезмәткәре, Татарстан Республикасы Композиторлар берлеге әгъзасы[1].

Тәрҗемәи хәле

Фәрит Шәрифуллин 1953 елның 13 маенда Төрекмәнстан ССРның Чарджоу өлкәсе Фараб бистәсендә туа. Башлангыч музыкаль белемне Чарджоу шәһәренең балалар музыка мәктәбендә ала. Башта фортепиано классында укый, аннары укуын балалайка классы буенча Казан музыка училищесында (хәзерге И. В. Әүхәдиев исемендәге Казан музыка көллияте) дәвам итә. Уку йортында укыганда композиция белән кызыксына башлый һәм профессор Анатолий Луппов җитәкчелегендә берничә инструменталь пьеса һәм романслар яза. 1972 елда Роза Хәлитова классы буенча училищены тәмамлый[2][3].

Уку йортын тәмамлагач, Фәрит Шәрифуллин Казан дәүләт консерваториясенә укырга керә, анда берьюлы ике факультетта белем ала: 1972—1977 елларда Сәгыйть Хәбибуллин классында халык музыка кораллары факультетында һәм 1978—1981 елларда профессор Анатолий Луппов классында композиция факультетында укый[2].

Иҗаты

Композитор төрле жанрларда эшли. Ул симфоник һәм камера-инструменталь жанрларга, шулай ук эстрада җырларына һәм романсларга мөрәҗәгать итә. Аның иҗатында төрекмән, башкорт һәм керәшен татарларының музыкаль фольклоры кулланыла.

Аның консерваторияне тәмамлагандагы диплом эше — Балалайка һәм симфоник оркестр өчен концерт (1981 ел). Бу әсәр татар музыкасында әлеге корал өчен язылган беренче концерт әсәре булып тора. Концертта авторның Төрекмәнстанда үткән балачак истәлекләре чагылыш таба. 1987 елда төрекмән шагыйре Каюм Тәңрекулиев сүзләренә хатын-кызлар хоры һәм фортепиано өчен «Каракум җырлары» вокаль циклын иҗат итә[2].

Фәрит Шәрифуллин балалайка өчен «Шәл бәйләдем» исемле концерт пьесасын яза (1977 ел). Бу әсәр башкаручыларның репертуарына керә һәм музыка укуханәләренең уку программаларында кулланыла[2].

Композитор керәшен татарлары фольклоры белән дә эшли. Ул балетмейстер Ф. Янышева белән берлектә «Нардуган» фольклор музыкаль-хореографик спектаклен (1993 ел) иҗат итә. Бу спектакльдә керәшеннәрнең Яңа елны каршы алу йоласы сәхнәләштерелә[2].

1986 елда Габдулла Тукайның тууына 100 ел тулу уңаеннан, Шәрифуллин шагыйрьнең шул ук исемдәге әкияте буенча «Су анасы» симфоник поэмасын яза.

Композитор шулай ук романслар («Сандугачым, дип чакыргач», «Шомыртлар чәчәк атты») һәм эстрада җырлары («Шаяру», «Киткәнсең») яза[2].

Балалайка һәм камера оркестры өчен татар халык җыры темасына язылган «Таң атканда» (2016 ел) вариацияләрендә татар халык көе эстрада-джаз характерын ала[2].

Төп әсәрләре

  • Балалайка һәм симфоник оркестр өчен концерт (1981 ел, II редакция — 2001 ел);
  • «Су анасы» симфоник поэмасы (1986);
  • «Нардуган» фольклор музыкаль-хореографик спектакле (1993);
  • Камера-инструменталь әсәрләр: Фортепиано өчен соната (1977), Кыллы трио (1978), Агач-тынлы уен кораллары өчен сюита (1988), Виолончель һәм фортепиано өчен сюита (1989), «Шәл бәйләдем» концерт пьесасы (1977), «Таң атканда» концерт вариацияләре (2016), Фортепиано өчен прелюдияләр (2017) һәм башкалар;
  • Вокаль музыка: Хатын-кыз тавышы һәм фортепиано өчен (1979), бишек җырларының эшкәртмәләре (1997, «Каракум җырлары» (1997), романслар һәм җырлар[2].

Кино өчен музыка

  • «Нәгыймә» кинофильмына музыка (режиссёрлары — Арво Ихо һәм Наргиз Нур). Фильм Халыкара мөселман киносы «Алтын Мөнбәр» фестиваленең рәсми программасында катнаша (2008).

Педагогик эшчәнлеге

Фәрит Шәрифуллин композиторлык эше белән беррәттән укытучылык һәм башкаручылык эшчәнлеге белән шөгыльләнә. Ул Казан музыка көллиятендә балалайка классын, инструментовканы һәм партитура уку курсын алып бара[2].

Моннан тыш, Фәрит Шәрифуллин халык уен кораллары өчен ике җыентык төзи: беренчесе — чит ил, рус һәм заманча авторларның әсәрләре, икенчесе — татар композиторларының әсәрләре. Ул шулай ук рус халык кораллары оркестры өчен партитуралар уку буенча хрестоматия төзүчесе булып тора[2].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Искәрмәләр

  1. ↑ Композитор — Татарстан Композиторлар берлеге (рус.). kompozitor.tatar. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Шарифуллин Фарид Камильевич (рус.). Союз композиторов России (1 гыйнвар 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 13 август 2026.
  3. ↑ Казанский музыкальный колледж (училище) им. И.В.Аухадеева (рус.). music-college.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2020.

Әдәбият

  • Дулат-Алеев В. Р. Татарская музыкальная литература. — Казань: Казанская государственная консерватория, 2007. — С. 492. — ISBN 5-85401-082-8.

Төркемнәр