Әбүзәр Айдамиров

Сөрген елларында кырчылык бригадасында хисапчы, мәктәп китапханәчесе, совхозның баш бухгалтеры урынбасары булып эшли. Чечен-Ингушетия АССРы торгызылгач, туган ягына кайта.

1957—1987 елларда туган авылында чечен теле һәм әдәбияты укытучысы булып эшли^[2].

Язучы 1963 елда Чечен-Ингушетия дәүләт педагогика институтының  [рус.] (тат. тарих-филология факультетын тәмамлый. 1964 елда ССРБ Язучылар берлегенә әгъза итеп кабул ителә. 1967—1969 елларда ССРБ Язучылар берлеге каршындагы Югары әдәби курсларда укый. 1969—1989 елларда Чечен-Ингушетия АССР Язучылар берлеге идарәсе әгъзасы булып тора. Күпьеллык педагогик эшчәнлеге өчен югары хөкүмәт бүләкләре белән бүләкләнә^[2].

Әбүзәр Айдамиров 30 ел дәвамында Ножай-Юрт район советы депутаты булып эшли, 1989—1993 елларда, Чечняда Джохар Дудаев хакимияткә килгәнче, РСФСР Югары Советы депутаты да булган. 2004 елда, Чечен Республикасы Язучылар берлеге яңадан торгызылганнан соң узган беренче съездда, ул әлеге оешманың рәисе итеп сайлана^[3].

Әбүзәр Айдамировның кызы Машар — шулай ук язучы.

Әбүзәр Айдамировның беренче хикәясе 1957 елда басыла. 1970 елларда Айдамиров сүзләренә, Али Димаев музыкасына язылган җыр соңрак Ичкерия Чечен Республикасының гимны сыйфатында кулланыла.

Айдамиров — XIX гасырдагы Кавказ сугышлары турындагы тарихи трилогия авторы: «Озын төннәр» («Долгие ночи»)^[4], «Таулардагы яшен» («Молния в горах») һәм «Давыл» («Буря»). Романнар гарәп, төрек, француз һәм башка Европа телләренә тәрҗемә ителгән^[4].

Язучының иң мөһим әсәре — «Озын төннәр» трилогиясенең беренче романы^[5]. Язучы КПСС өлкә комитеты күрсәтмәләре буенча әсәргә үзгәрешләр кертергә ризалашмаганга, әсәр ун ел буе басылмаган. 1972 елда нәшер ителеп, озак вакыт яшерен тыю астында торган роман 1996 елда рус теленә тәрҗемә ителгән, 1998 елда гарәп телендә басылып чыккан.

Грозныйдагы Әбүзәр Айдамиров урамы

• 2006 елда Әбүзәр Айдамиров исемендәге әдәби-мемориаль музей ачыла^[6];
• 2008 елда Грозный шәһәрендәге Б. Хмельницкий урамына Әбүзәр Айдамиров исеме бирелә^[7];
• Әбүзәр Айдамиров урамнары Толстой-Юрт^[8], Ишхой-Юрт^[9], Джалка^[10] һәм башка берничә авылда бар;
• 2013 елның 30 октябрендә, Әбүзәр Айдамировның тууына 80 ел тулу уңаеннан, Чечен Республикасының Милли китапханәсенә аның исеме бирелә^[11];
• 2018 елның ноябрендә «Кириллица сарае» («Двор кириллицы») мәдәни-тарихи комплексының Язучылар аллеясында Әбүзәр Айдамиров бюсты куела^[12].

Әбүзәр Айдамиров китаплары

Әбүзәр Айдамиров исемендәге әдәби-мемориаль музей

• 6 томлы әсәрләр җыелмасы^[13];
• А. Айдамиров. Долгие ночи;
• Буря Архивная копия от 17 ноябрь 2017 на Wayback Machine.
• Айдамиров А. А. Избранное: повести и рассказы : [перевод]. — М.: Благотворительный фонд поддержки чеченской литературы, 2009. — 414 с. — ISBN 5918210121.
• Айдамиров А. А. Буря = Дарц. — Гр.: ГУП «Книжное издательство», 2006. — Т. 3. — 556 с. — 3000 экз. — ISBN 598896001-4.

• Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (17.06.1981);
• Халыклар дуслыгы ордены (15.08.1991)^[14];
• Чечен-Ингушетиянең халык язучысы (1977);
• «ССРБ мәгариф отличнигы» (1985);
• Чечен дәүләт университетының мактаулы профессоры (1993);
• Чечен Республикасы Фәннәр академиясенең мактаулы академигы (1993);
• «РСФСР мәгариф отличнигы» (1997);
• Чечен Республикасының халык укытучысы.