Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Әлфия Борнашева

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Борнашева фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Әлфия Вафа кызы Борнашева (рус. Эльфия Вафовна Бурнашева; 9 май 1942, Казан, Татарстан АССР, РСФСР, СССР — 10 май 2021, Казан) — Россия пианисты, педагог, Н. Г. Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясе профессоры. Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1995) һәм Россия Федерациясенең атказанган сәнгать эшлеклесе (2003).

Тормыш юлы

1942 елның 9 маенда Казанда туган. 1965 елда Казан консерваториясен фортепиано классы буенча тәмамлый[1]. 1969 елда шул ук консерваториядә профессор Э. А. Монасзон классында ассистентура стажировкасын тәмамлый[2].

Педагогик эшчәнлеге

1969 елдан Әлфия Вафа кызы Казан консерваториясендә укыта башлый, анда махсус фортепиано классын алып бара. Россия, Кытай, Япония, АКШ, Швеция һәм башка илләрдән килгән 100 дән артык профессиональ музыкантәзерләп чыгара[1].

2001 елда профессор исемен ала. 2000 елдан гомеренең ахырына кадәр (2021 ел) Казан консерваториясенең махсус фортепиано кафедрасы мөдире вазифасын башкара, үзен таләпчән оештыручы һәм педагог итеп күрсәтә[1].

2021 елның 10 маенда Казанда вафат була, Казанның Арча зиратында җирләнә[3].

Аның иң танылган шәкертләре арасында Россиянең атказанган артисты, халыкара конкурслар лауреаты Евгений Михайлов; халыкара конкурслар лауреатлары Софья Гуляк (Лондондагы Король музыка көллияте профессоры); Татьяна Халтурина, Артём Абашев, Тимур Мөстәкыймов, Алексей Соломатин, Тамерлан Корбанов, Зөлфәт Фәхрәзиев бар[1]. Аның шәкертләре Россиянең һәм дөньяның музыкаль учреждениеләрендә, шул исәптән Мордовия консерваториясендә, Курган филармониясендә, Ижевск филармониясендә һ. б. эшлиләр[2].

Әлфия Борнашева җитәкчелегендә консерватория студентлары зур концерт цикллары әзерлиләр:

  • И. С. Бахның 48 прелюдия һәм фугасы;
  • Людвиг ван Бетховенның 32 сонатасы;
  • Сергей Прокофьевның 9 сонатасы;
  • Александр Скрябинның 10 сонатасы;
  • «Гайдн һәм аның замандашлары» (4 концерт);
  • француз музыкасына багышланган цикллар (4 концерт);
  • япон музыкасына багышланган цикллар (2 концерт);
  • Фридерик Шопен, Роберт Шуман, Йоханнес Брамс һәм башка композиторларга багышланган монографик цикллар[1].

Әлфия Борнашева фәнни-методик эшкә игътибар бирә, Идел-Урал төбәге, Россиянең башка төбәкләрендәге һәм чит илләрдәге музыкаль учреждениеләргә методологик ярдәм күрсәтә[1].

Иҗаты һәм башкару эшчәнлеге

Концерт эшчәнлеге

Әлфия Борнашева гомере буе актив концерт эшчәнлеге алып бара. Ул Казан дәүләт консерваториясе Триосы (1979—1994) һәм «Барокко» музыка ансамбле (1987—1997) составында чыгыш ясый, алар белән Швециядә (Стокгольм, Гётеборг), Франциядә (Париж) һәм Япониядә (Акито, Омио) гастрольләрдә була[1].

Борнашева классик клавир музыкасын (И. С. Бах, Г. Ф. Гендель, Д. Скарлатти) һәм заманча музыканы (С. Прокофьев, Д. Шостакович, Б. Бриттен, П. Хиндемит) еш башкара. Берничә концерт программасын ул клавесинда башкара[2].

Башкару стиле тыйнак һәм академик рәвеше, затлы «бәрхет» тавышы һәм зәвык белән аерыла. Белгечләр аның Вольфганг Амадей Моцарт әсәрләре һәм француз музыкасы (Клод Дебюсси һәм Морис Равель иҗаты) интерпретацияләрен аерым билгеләп үтә. Аның интерпретацияләре музыкаль текстны һәм әсәрләрнең тарихи контекстын тирән аңлау белән аерыла[1].

Мастер-класслар һәм фестивальләр

Күп еллар дәвамында Борнашева төрле музыкаль учреждениеләрдә мастер-класслар үткәрә[4]:

  • Халыкара мастер-класслар фестивале (Алматы; Казакстан, 2007);
  • С. В. Рахманинов һәм А. Н. Скрябин музыкасы буенча семинар (2008);
  • Ачык дәресләр (Токио, Акито; Япония, 2008);
  • Пианистларның Беренче ачык төбәк конкурсында жюри рәисе һәм мастер-класс үткәрү (Димитровград, 2010)[4].

Аудиоязмалар

  • Р. Еникеев. «Х. Ямашев истәлегенә» сонатасы (№ 2);
  • Ә. Бакиров. «Су анасы» сюитасы;
  • Ф. Шопен. Скерцо № 2 (b-moll). — Казан, 1970 (ТР ДТРК «Татарстан»).

Хәтер

Әлфия Борнашева истәлегенә даими рәвештә концертлар һәм искә алу чаралары уздырыла. 2024 елның 16 маенда Татарстан Республикасы Композиторлар берлеге залында аның истәлегенә багышланган концерт үткәрелә[5].

Борнашеваның тууына 80 ел тулу уңаеннан 2022 елда Казан консерваториясенең «Музыка. Искусство, наука, практика» журналында Р. Д. Гыймадиева һәм И. Т. Сәлахованың «Әлфия Борнашева: музыкант һәм педагог» исемле фәнни мәкаләсе басылып чыга. Анда аның башкару һәм педагогик эшчәнлеге, Казан һәм Россия музыкаль белем бирү өлкәсенә керткән өлеше тасвиралана[6].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • Татарстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1990);
  • Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1995);
  • Россия Федерациясенең атказанган сәнгать эшлеклесе (2003);
  • «Рус башкару сәнгате» иҗтимагый фонды гранты (2004).

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Некролог. Эльфия Вафовна Бурнашева. Министерство культуры Республики Татарстан (11 май 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 апрель 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Бурнашева Эльфия Вафовна. Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 апрель 2026.
  3. ↑ Бурнашева Эльфия Вафовна. Руспантеон. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 апрель 2026.
  4. ↑ 1 2 II Межрегиональный фортепианный конкурс «Юный виртуоз». Andante-music (8 апрель 2010). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 апрель 2026.
  5. ↑ В Союзе композиторов РТ пройдет концерт памяти выдающегося педагога, пианистки, профессора Казанской консерватории Эльфии Бурнашевой (рус.). Министерство культуры Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 апрель 2026.
  6. ↑ Эльфия Бурнашева: музыкант и педагог. Казанская консерватория (2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 апрель 2026.

Төркемнәр