Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Анатолий Дороднов

Анатолий Васильевич Дороднов (4 май 1908, Усолье[d], Сембер губернасы, Сызран өязе — 14 ноябрь 1988, Казан) — Совет һәм Россия фән эшлеклесе, математик, физика-математика фәннәре кандидаты (1940)[1]. Казан дәүләт университетында алгебра кафедрасы доценты; алгебра кафедрасы мөдире (1971—1976)[2].

Тормыш юлы

1908 елның 4 маенда Сембер губернасының Сызрань өязендәге Усолье авылында туа[1]. 1928 елда авыл хуҗалыгы техникумын тәмамлый, агроном булып эшли[2].

1930—1932 елларда армиядә хезмәт итә, аннан Казан дәүләт университетының физика-математика факультеты механика-математика бүлеге студенты, ә аннары аспиранты була[2]. Фәнни җитәкчесе — күренекле алгебраист Николай Григорьевич Чеботарев[3].

1937 елда Казан университетын тәмамлап, шунда алгебра кафедрасы аспиранты булып кала. Шул ук 1937 елда Волохова Татьяна Ивановнага өйләнә — ул да университетта физика бүлегендә укыган[3].

1941 елның 6 маенда Дородновны Томск артиллерия училищесына укырга җибәрәләр, 1941 елның 8 июленнән фронтта[2]. Сугышны Таллинн янында башлый, аннары Ленинград өчен сугыша, берничә тапкыр яралана. Өлкән лейтенант, 268 укчылар дивизиясе 799 артиллерия полкында (Ленинград фронты) батарея командиры урынбасары Анатолий Дороднов 1942 елның 17 июлендә Пушкин шәһәре янындагы сугышта каты яралана, җиде айдан артык госпитальдә дәвалана һәм 1943 елның февралендә инвалидлыкның икенче төркеме буенча демобилизацияләнә[2].

Госпитальдән чыккач, Дороднов туган авылы Усольега кайта һәм анда авыл хуҗалыгы техникумында математика укыта. 1945 елның августында аны Казан дәүләт университетының алгебра кафедрасына яңадан эшкә чакыралар, 1946 елда доцент исеме ала[3].

Сугыштан соң, 1983 елда пенсиягә чыкканчы, алгебра кафедрасында доцент вазифасында эшли, алгебра кафедрасы мөдире булган (1971—1976)[1]. Фәнни тикшеренүләр белән шөгыльләнә, классик һәм заманча алгебра буенча курслар укый.

Опера тыңларга яраткан, пластинкалар коллекциясен җыйган[2].

1988 елның 14 ноябрендә вафат була, Казан шәһәрендә җирләнгән[1].

Гаиләсе

Хатыны — Татьяна Ивановна Волохова, Казан университетының физика бүлеген тәмамлаган, университетта эшләгән. Кызлары Людмила (1939 елда туган) һәм уллары Александр (1942 елда туган)[3].

Фәнни эшчәнлеге

Хезмәтләре алгебраик функцияләр теориясенә, төзүгә карата геометрик мәсьәләләрдә Галуа кулланылышларына карый[1]. Фәнни җитәкчесе Н. Г. Чеботарев аспирантына Гиппократ Хиосский (безнең эрага кадәр V гасыр) исеме белән бәйле тикшеренү темасын тәкъдим итә. Кайбер күренекле математикларның эшен дәвам итеп һәм Чеботарев идеяләрен үстереп, Анатолий Васильевич циркуль һәм линейка ярдәмендә Гиппократ чокырчыкларының (айчыкларының) квадрируемость мәсьәләсен чишә[2]. Бу проблема буенча 1940 елда кандидатлык диссертациясе яклана. Гиппократ мәсьәләсенең ахыргы чишелешенә ул сугыштан соң, 1947 елда ирешә[3].

Бер үзгәрешле алгебраик функцияләр кырының аскырлары теориясен үстерүгә өлеш кертә[1].

Дәүләт бүләкләре

Сайланма хезмәтләре

  • О квадрируемости круговых луночек при помощи конических сечений // Изв. физ.-матем. об-ва. Сер. 3. 1945. Т. 13;
  • О круговых луночках, квадрируемых при помощи циркуля и линейки // Докл. АН СССР. 1947. Т. LVIII, № 6. С. 965—968;
  • О подполях гиперэллиптического поля алгебраических функций // Уч. зап. Казан. ун-та. 1956. Т. 116, кн. 5. С. 7-9;
  • Случай существования подполя у гиперэллиптического поля алгебраических функций // Уч. зап. Казан. ун-та. 1957. Т. 117, кн. 2. С. 3-6.

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Дороднов Анатолий Васильевич. Татарика. Татарская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 11 июнь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Дороднов Анатолий Васильевич. Казанский (Приволжский) федеральный университет. Мөрәҗәгать итү датасы: 11 июнь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Корешков А. Н. Жизнь и творчество Анатолия Васильевича Дороднова (к 100-летию со дня рождения). Ученые записки Казанского университета. 2008. Т. 150, кн. 4. Мөрәҗәгать итү датасы: 11 июнь 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр