Аяз Мөтәлибов
Аяз Ниязи улы Мөтәлибов (азәри. Ајаз Нијази оғлу Мүтәллибов, Ayaz Niyazi oğlu Mütəllibov; 12 май 1938, Баку) — Азәрбайҗан Җөмһүриятенең беренче президенты, АзССР коммунистик фиркасе үзәк комитәсенең соңгы, 14-че беренче сәркатибе.
Тәрҗемәи хәл
Аяз Мөтәлибов 1938 елның 12 майда Бакуда зыялы гаиләсендә туган. 1962 елда Азәрбайҗан нефть-химия институтын бетергән.
1959 елда Баку суыткычлар заводына эшкә кергән һәм 19 биредә эшләгән, 1966 елда ул бу заводның директоры итеп тәгаенләнгән.
1974 елда "Бакуэлектромаш" җитештерү берләшмәсенең диреторы итеп билгеләнгән. 1977 елда Баку шәһәре Нариманов район фирка комитәсенең икенче сәркатибе булып сайланган. 1979 елда җөмһүриятнең җире сәнәнгать министры вазифасына билгеләнгән. 1982 елда АзССР дәүләт план комитәсенең рәисе һәм министрлар шурасы рәисе урынбасары итеп билгеләнә.
1988 елдан АзССР Министрлар Шурасының Рәисе. 1990 елның гыйнвар аенда АзССР коммунистик фиркасе үзәк комитәсенең, аннан соң – 1990 елның май аенда АзССРның Югары Шурасы тарафыннан Азәрбайҗан президенты вазифасына сайланган. 1990—1991 елларда СБКФ ҮК Сәяси бүросының әгъзасы булган.
1991 елның 8 сентябрьдә гомуми сайлауларда Азәрбайҗан президенты булып сайланган. 1992 елның мартында, Азәрбайҗан гаскәренең Таулы Карабахтагы уңышсызлыклардан соң һәм Азәрбайҗан Халык Фронты басымы астында истигъфага чыгарга мәҗбүр булган. Шул ук елның 14 майда Мөтәлибов вазифасында торгызылган, ләкин нибары 4 көннән соң «төшерелгән» һәм Русиягә качып киткән.
Тема буенча өстәмә
Аяз Мөтәлибов (1991—1992) • Әбүлфәз Илчебәй (1992—1993) • Һейдәр Әлиев (1993—2003) • Илһам Әлиев (2003 — х. в.) |  | |
АзССР җитәкчеләре | ||
|---|---|---|
| АКФ ҮК беренче сәркәтипләре | Мирза-Давыт Хөсәенов (1920) • Виктор Нанейшвили (1920) • Елена Стасова (1920) • Владимир Думбадзе (1920) • Григорий Каминский (1920—1921) • Сергей Киров (1921—1926) • Левон Мирзоян (1926—1929) • Николай Гикало (1929—1930) • Владимир Полонский (1930—1933) • Рубен Рубенов (1933) • Мирҗәгъфәр Бәкиров (1933—1953) • Миртимер Якупов (1953—1954) • Имам Мостафаев (1954—1959) • Вәли Ахундов (1959—1969) • Хәйдәр Әлиев (1969—1982) • Кәмран Бәкиров (1982—1988) • Габдерахман Вәзиров (1988—1990) • Аяз Мөтәлибов (1990) | .svg)  |
| АзССР ЮШ Президиумы рәисләре | Мохтар Хаҗиев (1921—1922) • Самат-ага Агамалы углы (1922—1929) • Казанфар Мусабәков (1929—1931) • Солтанмәҗит Әфәндиев (1931—1937) • Мирбәшир Касыймов (1937—1949) • Назар Хәйдәров (1949—1954) • Мирза Ибраһимов (1954—1958) • Ильяс Абдуллаев (1958—1959) • Сафтар Җәгъфәров (1959—1961) • Мәмәт Искәндәров (1961—1969) • Корбан Хәлилов (1969—1985) • Сөләйман Татлыев (1985—1989) • Илмирә Гафарова (1989—1990) | |
| АзССР МШ рәисләре | Нәриман Нәриманов (1920—1922) • Казанфар Мусабәков (1922—1930) • Дадаш Бөньядзадә (1930—1932) • Мирҗәгъфәр Бәкиров (1932—1933) • Хөсәен Рахманов (1933—1937) • Тимур Колыев (1937—1953) • Мирҗәгъфәр Бәкиров (1953) • Тимур Колыев (1953—1954) • Садыйк Рәхимов (1954—1958) • Вәли Ахундов (1958—1959) • Мәмәт Искәндәров (1959—1961) • Әнвәр Галиханов (1961—1970) • Гали Ибраһимов (1970—1981) • Хәсән Сәетов (1981—1989) • Аяз Мөтәлибов (1989—1990) • Хәсән Хәсәнов (1990—1991) | |
