Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Виктор Григорьев (1939)

Виктор Михайлович Григорьев (12 гыйнвар 1939, Уфа) — СССР һәм Россия астрофизигы, Кояш физикасы һәм астрофизик җиһазлар төзү өлкәсендә белгеч, физика-математика фәннәре докторы, профессор, РФА әгъза-корреспонденты[1].

Тәрҗемәи хәле

Виктор Михайлович Григорьев 1939 елның 12 гыйнварында Башкорт АССРның Уфа шәһәрендә туа[2].

1962 елда Казан дәүләт университетының физика-математика факультеты астрономия бүлеген «астрономия» белгечлеге буенча тәмамлый[3].

Шул ук елда Иркутск шәһәрендә СССР Фәннәр академиясе Себер бүлегенең Җир магнетизмы, ионосфера һәм радиодулкыннар таралуы Себер институтында хезмәт эшчәнлеген башлый, анда өлкән лаборанттан алып фәнни эшләр буенча директор урынбасарына кадәр һөнәри юл үтә[4].

1986 елда РФА СБ Кояш-җир физикасы институтының Кояш физикасы бүлеген җитәкли, ә 1991 елдан бер үк вакытта институтның фәнни эшләр буенча директор урынбасары вазыйфаларын башкара[1].

1991 елда физика-математика фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсен алу өчен диссертация яклый[3].

2000 елның 26 маенда Россия Фәннәр академиясенең физик фәннәр бүлеге буенча әгъза-корреспонденты итеп сайлана[5].

2014 елдан РФА СБ КҖФИнең Кояш физикасы буенча фәнни юнәлеш җитәкчесе һәм Россия Фәннәр академиясе киңәшчесе вазыйфаларына күчә[6].

Фәнни эшчәнлеге

Виктор Михайлович Григорьев Кояш физикасының теоретик һәм гамәли юнәлешләрен үстерә, ул СССР ФА әгъза-корреспонденты Владимир Евгеньевич Степановның укучысы булып тора[7].

Төп фәнни казанышлары[1][2][8][9]:

  • Кояшның фон магнит кырының циклик вариацияләрен һәм нечкә киңлек структурасын тикшерү;
  • Кояшның фотосфера тапларында локаль магнит кырларының формалашу һәм диссипация механизмнарын эксперименталь нигезләү;
  • Кояш атмосферасының бертөрле булмаган оптик катламнарында поляризацияләнгән нурланышның күчерелүе модельләрен төзү;
  • Кодлы-импульслы идарә ителүче кояш вектор-магнитографларын һәм инструменталь поляризацияне компенсацияләү системаларын эшләү;
  • Байкал астрофизика обсерваториясенең Зур кояш вакуум телескопында тикшеренүләргә фәнни җитәкчелек итү һәм Саян кояш обсерваториясенең КСТ-3 Зур кояш телескопын проектлаштыру.

Укыту эшчәнлеге

Виктор Михайлович Григорьев югары квалификацияле фәнни кадрлар әзерләүне гамәлгә ашыра, аспирантларның һәм гыйльми дәрәҗәгә дәгъва итүчеләрнең диссертация тикшеренүләренә җитәкчелек итә, шулай ук институтның диссертация советлары составына керә[1].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Милли һәм халыкара берләшмәләрнең фәнни-оештыру эшендә катнаша:

  • СССР ФА Астросоветының «Кояш кораллары» эшче төркеменә җитәкчелек итү[2];
  • РФАның Космос буенча советының «Кояш — Җир» эшче төркеменә җитәкчелек итү[1];
  • Россия Фәннәр академиясенең Астрономия буенча фәнни советының «Кояш» секциясе әгъзасы булу;
  • РФАның Космос буенча советының «Плазма физикасы һәм кояш-җир бәйләнешләре» секциясе әгъзасы булу;
  • Халыкара астрономия берлеге әгъзасы булу;
  • РФА СБ Иркутск фәнни үзәге президиумы әгъзасы булу[10];
  • «Кояш-җир физикасы» журналының редакция коллегиясе әгъзасы булу[11].

Фәнни хезмәтләре

250дән артык басылып чыккан фәнни мәкалә авторы, «Solar Interior and Atmosphere» монографиясе автордашы, шулай ук оптик җиһазлар төзү өлкәсендәге уйлап табуларга 13 авторлык таныклыгы һәм патент иясе[2].

Төп басмалары

Бүләкләре

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Григорьев Виктор Михайлович. Профиль учёного (рус.). Российская академия наук. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Черепащук Анатолий Михайлович. Астрономы России 1917–2021 (рус.). РАН (1 гыйнвар 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Календарь памятных дат СО РАН: Григорьев Виктор Михайлович (рус.). Государственная публичная научно-техническая библиотека СО РАН. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  4. ↑ Российская академия наук. Сибирское отделение: Персональный состав (рус.). Наука (1 гыйнвар 2007). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  5. ↑ Члены-корреспонденты Сибирского отделения РАН: Григорьев Виктор Михайлович (рус.). Сибирское отделение РАН (26 май 2000). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  6. ↑ Дирекция и руководство научных направлений (рус.). Институт солнечно-земной физики СО РАН. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  7. ↑ Солнце и Земля - одна семья (рус.). Наука: сибирский вариант (7 июль 2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  8. ↑ Инструментарий Большого солнечного вакуумного телескопа (рус.). ГПНТБ СО РАН (16 сентябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  9. ↑ Отдел физики Солнца ИСЗФ СО РАН (рус.). Институт солнечно-земной физики СО РАН. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  10. ↑ Состав членов Президиума ИНЦ СО РАН (рус.). Иркутский научный центр СО РАН (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.
  11. ↑ Журнал «Солнечно-земная физика»: Редакционная коллегия (рус.). ИНФРА-М (16 сентябрь 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 сентябрь 2026.

Әдәбият

  • Черепащук Анатолий Михайлович. Астрономы России 1917–2021. — Москва: РАН, 2022. — 658 с.;
  • Российская академия наук. Сибирское отделение: Персональный состав. — Новосибирск: Наука, 2007. — 601 с. — ISBN 978-5-02-032106-9..

Сылтамалар

Төркемнәр