Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Виктор Федоров

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Фёдоров фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Виктор Степанович Федоров (29 май 1912, Армавир, Кубан өлкәсе — 1 февраль 1990, Мәскәү) — Совет дәүләт һәм хуҗалык эшлеклесе, Социалистик Хезмәт Герое.

Тормыш юлы

1912 елның 16 (29) маенда Армавирский авылында (хәзерге Армавир, Краснодар крае) эшче гаиләсендә туа[1].

Хезмәт эшчәнлеген 1926 елда Грозный шәһәрендә нефть промыселында слесарь булып башлый, бригадалы укучы мәктәбен тәмамлый. 1928 елда институтта укуын дәвам итә[1].

1932 елда Грозный нефть институтын тәмамлый. 1932–1937 елларда — аспирант, бер үк вакытта укытучы; 1937 елдан — Грозный нефть институтының нефть технологиясе кафедрасы доценты, мөдире. Техник фәннәр кандидаты (диссертациясен 1937 елда Академик И. М. Губкин исемендәге Мәскәү нефть институтында яклый). 1935 елдан укытучылык эшендә[1].

1938–1940 елларда — Грозный нефть тикшеренү институты (ГрозНИИ) директоры. 1939–1940 елларда үтә югары төгәллекле ректификация ярдәмендә түбән сортлы чималдан югары октанлы бензиннар алу буенча тикшеренү эшен башкара, аның нигезендә заводларның гамәлдәге җайланмаларында авиация бензины җитештерүне арттыру ысулы эшләнә һәм гамәлгә кертелә[1].

1940 елдан «Грознефтезаводы» берләшмәсендә хуҗалык эшендә. 1940–1941 елларда — Грознефтекомбинат начальнигы урынбасары. 1941–1943 елларда — «Грознефтезаводы» тресты идарәчесе. 1943–1945 елларда — Грознефтекомбинат начальнигы. 1945–1946 елларда — «Грознефтезаводы» берләшмәсе башлыгы[1].

СССР Югары Советы Президиумының 1944 елның 24 гыйнварындагы «Нефть сәнәгате хезмәткәрләренә Социалистик Хезмәт Герое исемен бирү турындагы» Указы белән «нефть чыгаруны, нефть продуктлары җитештерүне арттыру, яңа нефть чыганакларын күзәтү һәм нефть коеларын бораулау эшендәге аеруча зур казанышлары өчен» Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале тапшырылып, Социалистик Хезмәт Герое исеменә лаек була[2]. Чечен-Ингуш АССРында һәм Төньяк Кавказда беренче Социалистик Хезмәт Герое була[3].

1946—1948 елларда — СССРның көньяк һәм көнбатыш районнары нефть сәнәгате министры урынбасары, 1948—1951 елларда — СССР нефть сәнәгате министры урынбасары, 1951—1952 елларда — СССР нефть сәнәгате министрының беренче урынбасары, 1952—1954 елларда — Ангарск нефтехимия комбинаты төзелеше начальнигы, 1954—1957 елларда — СССР нефть сәнәгате министрының беренче урынбасары, 1957—1958 елларда — Башкортстан Халык хуҗалыгы советы (СНХ) рәисе, 1958—1963 елларда — СССР Министрлар Советының Химия буенча дәүләт комитеты рәисе, 1963—1964 елларда — СССР Дәүләт планы (Госплан) каршындагы Химия һәм нефть сәнәгате дәүләт комитеты рәисенең беренче урынбасары, 1964—1965 елларда — СССР Дәүләт планы каршындагы Нефть эшкәртү һәм нефтехимия сәнәгате дәүләт комитеты рәисе — СССР министры, 1965—1985 елларда — СССР Нефть эшкәртү һәм нефтехимия сәнәгате министры[3].

СССР Нефть эшкәртү һәм нефтехимия сәнәгате министры вазифасында (1965—1985) аның стратегик эшчәнлеге технологик процессларны һәм җитештерүне сизелерлек эреләтенүгә һәм берләштерүгә нигезләнә. Бөек Ватан сугышы башланганчы илдә елына 28 миллион тонна нефть эшкәртелсә, 1985 елда 472 миллион тонна эшкәртелә, һәм Советлар Берлеге нефть эшкәртү буенча дөньяда икенче урынны ала, ә нефтехимиянең берничә төп продуктын җитештерү буенча дөньяда алдынгы була. Аның исеме белән сәнәгатьнең яңа тармагы — микробиология тармагы тууы бәйле. Берничә ел эчендә ике миллион тоннага кадәр азык аксымы җитештерүче берничә завод салына һәм СССРның профильле Микробиология сәнәгате министрлыгы төзелә[3].

1939 елдан ВКП(б) әгъзасы. КПСС ҮК әгъзасы (1976—1986), КПСС ҮК әгъзалыгына кандидат (1961—1976). 5—10нчы чакырылыш СССР Югары Советы депутаты.

1985 елдан пенсиядә. 1990 елның 1 февралендә вафат була, Мәскәүдә Троекурово зиратында (2нче участок) җирләнгән[3].

Гаиләсе

Өйләнгән булган, өч баласы бар. Хатыны — КПСС әгъзасы, инженер-технолог, «Грознефтезаводы» берләшмәсенең Грозный заводларында һәм ВКП(б)ның Грозный өлкә комитеты (обком) аппаратында сәнәгать бүлеге инструкторы булып эшләгән.

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • Социалистик Хезмәт Герое (24.01.1944);
  • биш Ленин ордены (шул исәптән 06.02.1942, 24.01.1944, 28.05.1948, 28.05.1966, 26.05.1972);
  • Октябрь Революциясе ордены (28.05.1982);
  • Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (28.05.1962);
  • медальләр, шул исәптән «Хезмәт фидакарьлеге өчен» (06.10.1952), «Хезмәт аермалылыгы өчен» (15.05.1951), «1941—1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында фидакарь хезмәт өчен» медале, «Хезмәт ветераны» медале;
  • Икенче дәрәҗә Сталин премиясе (1942) — гамәлдәге җайланмаларда һәм заводларда авиация бензиннарын җитештерүне арттыру ысулын эшләү һәм сәнәгатькә кертү өчен;
  • Беренче дәрәҗә Сталин премиясе (1948) — югары сыйфатлы бензин ресурсларын сизелерлек киңәйтүне тәэмин иткән нефть продуктларын алу ысулларын төптән камилләштерү өчен[1][3];
  • КПССның Түбән Кама шәһәр комитеты бюросы һәм халык депутатларының шәһәр Советы башкарма комитетының 1981 елның 18 сентябрендәге 398 номерлы карары белән Федоров Виктор Степановичка «Түбән Кама шәһәренең Мактаулы гражданины» исеме бирелә.

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Фёдоров Виктор Степанович (рус.). Журнал «Нефтяное хозяйство». Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июнь 2026.
  2. ↑ Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Социалистического Труда работникам нефтяной промышленности» от 24 января 1944 года (рус.). Ведомости Верховного Совета СССР (3 февраль 1944). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июнь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Фёдоров Виктор Степанович (рус.). Герои страны. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июнь 2026.

Сылтамалар

«Ил геройлары» халыкара патриотик интернет-проектында  Виктор Федоров

Төркемнәр