Вәсилә Фәттахова
Вәсилә Разиф кызы Фәттахова (Вәсилә Фәттахова, рус. Фаттахова Василя Разифовна; 31 декабрь 1979, Белорет, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы — 26 гыйнвар 2016, Уфа) — Россия җырчысы. Башкортстан Республикасының атказанган артисты (2015) һәм Татарстан Республикасының атказанган артисты (2015)[1].
Тормыш юлы
Вәсилә Фәттахова 1979 елның 31 декабрендә Белорецк шәһәрендә туа. Вәсиләгә 12 яшь булганда, аның Әлфия исемле сеңлесе туа. Шуннан соң күп тә үтми, иптәшен коткарганда әтисе батып үлә. Әнисе берничә эштә эшли, сеңлесен тәрбияләү Вәсилә җилкәсенә төшә. Бәхетсезлек очрагы нәтиҗәсендә әнисе вафат булгач, сеңлесе белән Уфага күченәләр, анда аларга Ишмөхәммәт абыйлары һәм Галия җиңгәләре ярдәм итә[2][3].
С. Низаметдинов исемендәге Учалы сәнгать көллиятенең хор бүлеген тәмамлый. 1999 елда З. Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтына укырга керә, ләкин матди кыенлыклар аркасында 2 айдан соң укуын ташлый һәм кирпеч чыгару заводына эшкә урнаша, шул ук вакытта финанс бүлегенең кичке бүлегендә укый. Соңрак Айдар Галимов төркемендә бэк-вокалист булып эшли башлый.
18 яшендә йөрәк өянәгеннән сеңлесе Әлфия вафат була[4].
2016 елның 26 гыйнварында икенче баласын (кызын) тапканнан соң булган өзлегүләр аркасында Уфада вафат була[5]. Уфаның Көньяк зиратындагы «Дан аллеясында» җирләнгән[6].
Иҗаты
Үзенең «Туган як» хиты белән таныла[7]. Җыр «Бәллүр сандугач» эстрада җыры фестивалендә «Интернациональ җыр» номинациясендә җиңә[8], шулай ук 2008 елдан үткәрелә торган «Татар җыры» халыкара татар җыры фестиваленең «Унъеллыкның иң яхшы хиты» номинациясендә лауреат була[9]. 2019 елда «Бизнес Online» газетасы «Туган як» җырын XXI гасыр композицияләре рейтингында беренче урынга куя[10].
Башка танылган җырлары — «Әйтелмәгән мәхәббәт»[11] (2002, Айдар Галимов белән дуэтта башкарылган башкортча варианты да бар), «Ялгыз миләш», «Әтием», «Алмагач чәчәге», «Шахтер җыры». Җырчы ел саен «Һәр яз саен» дип исемләнгән гастроль туры уздыра[12].
Альбомнары
«Туган як» (2002) CD
- «Алданма»;
- «Җилләр»;
- «Җырламагыз әле шул җырны»;
- «Кыз бала»;
- «Көзге чәчәкләр»;
- «Сөю сере»;
- «Туган як»;
- «Умырзая»;
- «Шахтёр җыры»;
- «Әйтелмәгән мәхәббәт»;
«Мәхәббәт кыллары» (2008) DVD
- «Бәхетебез бикле ятмасын»;
- «Гармун»;
- «Аккош зары»;
- «Алмагач чәчәге»;
- «Нечкә күңел»;
- «Соңлаган язмышым»;
- «Каеннарым»;
- «Әтиемә»;
- «Мәхәббәт кыллары»;
- «Керәшен татар җыры»;
- «Кар көримен урамда»;
- «Сайра, бәхет кошы»;
- «Туган як җилләре»;
- «Нечкә күңел» (remix);
«The Best» (2012) CD MP3
- «Бәхетебез бикле ятмасын»;
- «Гармун»;
- «Аккош зары»;
- «Алмагач чәчәге»;
- «Нечкә күңел»;
- «Соңлаган язмышым»;
- «Каеннарым»;
- «Әтиемә»;
- «Мәхәббәт кыллары»;
- «Керәшен татар җыры»;
- «Кар көримен урамда»;
- «Сайра, бәхет кошы»;
- «Туган як җилләре»;
- «Нечкә күңел» (remix);
- «Туган як»;
- «Җилләр»;
- «Алданма»;
- «Әйтелмәгән мәхәббәт» (Айдар Галимов белән дуэт);
- «Көзге чәчәкләр»;
- «Кыз бала»;
- «Ялгыз миләш»;
- «Умырзая»;
- «Әнкәй»;
- «Җырламагыз әле, әй, шул җырны»;
- «Сөю сере»;
- «Шахтёр җыры»;
- «Авылыма кайтам»;
- «Мин барыбер сине яратам»;
- «Миләүшәләр»;
- «Буран» (концерттан язма);
- «Татулыкка ни җитә» (концерттан язма);
- «Бәхетебез бикле ятмасын» (бонус-караоке);
- «Туган як» (бонус-караоке);
«Ашыгасың...» (2016) CD + DVD
- «Авылыма кайтам»;
- «Сөю бәхете»;
- «Эх, сине, кыюсызны»;
- «Мәхәббәтем син»;
- «Мин барыбер сине яратам»;
- «Көтеп яшим»;
- «Мәңге яшә, әнкәй»;
- «Өмет»;
- «Сөю догасы»;
- «Миләүшәләр»;
- «Гомер буе көткән бәхетем»;
- «Язлар саен»;
- «Парлап яшәсәләр ярлар»;
- «Камышлы күл»;
- «Ашыгасың»;
- «Яшә көлеп»;
- «Туган як»;
- «Минем язым син икән» (demo версия).
Гаиләсе
Ире — Илгиз Әбдрәкыйпов. Улы Кәрим 2011 елда, кызы Камилә 2015 елда туганнар[13].
Хәтер
Татарстанда 2016 елда Вәсилә Фәттаховага үлгәннән соң TMTV татар телеканалының премиясе бирелә[14].
Вәсилә вафат булганнан соң, аның ире җырчы истәлегенә хәтер концертлары оештыра.
2020 елда Вәсилә Фәттахова истәлегенә багышланган китап дөнья күрә[15].
2022 елда Вәсилә Фәттахова исемендәге «Туган Як» коттеджлар поселогы ачыла. Ул Уфа янындагы Алкино-2 территориясендә урнашкан[16].
Искәрмәләр
- ↑ Вәсилә Фәттахова Татарстанның атказанган артисты булды. matbugat.ru (5 декабрь 2015). Архивировано 15 апрель 2016 года.
- ↑ Василя Фаттахова биография. teleprogramma.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ Василя Фаттахова — биография. biographe.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ Тяжелое детство, слава и death после родов: вспоминаем трагическую судьбу исполнительницы любимой песни всей Башкирии «Туган як». ufa1.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ Аралбаева Л. В Уфе скончалась популярная певица, исполнительница хита «Туган як» («Родина») Василя Фаттахова (рус.). Башинформ (27 гыйнвар 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ Серёгина О., Аралбаева Л. Башкортостан в последний раз аплодировал своей любимице — певице Василе Фаттаховой (рус.). Башинформ (28 гыйнвар 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ Урал Рашитов: «Туган як» была написана на спор! — ProUfu, ru, 18.11.2009 (архивная копия на archive.org)
- ↑ «Вечерняя Уфа» № 219 (10842) 13.11.2007. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 апрель 2010. Архивировано 4 декабрь 2020 года.
- ↑ История Фестиваля «Татар җыры-2008». Мөрәҗәгать итү датасы: 9 март 2011. Архивировано из оригинала 30 сентябрь 2011 года.
- ↑ Красивая Tatarka и хороший малай: топ-30 главных татарских песен XXI века. Мөрәҗәгать итү датасы: 23 июнь 2022. Архивировано 15 май 2022 года.
- ↑ Айдар Галимов — Татарские песни в формате mp3, wma — Музыка — Татароведение — МТСС. Мөрәҗәгать итү датасы: 3 февраль 2016. Архивировано 22 июль 2003 года.
- ↑ Не стало исполнительницы хита «Туган як» Васили Фаттаховой. Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ 10 лет без нее: в Башкирии вспоминают легендарную певицу Василю Фаттахову. tatar-congress.org (29 гыйнвар 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ Организаторы премии «Музыкальная вершина» в Казани посмертно наградили певицу Василю Фаттахову. kazanfirst.ru (4 апрель 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ В Уфе издали книгу о Василе Фаттаховой. БИЗНЕС Online (28 гыйнвар 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.
- ↑ Василя, прости: что сейчас на месте поселка, названного в честь скончавшейся башкирской певицы. ufa1.ru (14 февраль 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 март 2026.