Мир (кинотеатр, Казан)

Кинотеатрда бер тамаша залы бар. 2022 елгы ремонттан соң, аудиториягә 126 уңайлы кресло куела. Зал гади зонага һәм VIP-урыннарга бүленгән. Бинада хәрәкәт итү мөмкинлекләре чикле гражданнар өчен шартлар тудырылган. Кино күрсәтү өчен заманча Barco санлы проекторы һәм Dolby тавыш системасы кулланыла. Шулай ук Kinoton аппаратында 35 ммлы плёнкадан фильмнар күрсәтү мөмкинлеге дә сакланган^[3].

«Мир» кинотеатры 1959 елда рәсми рәвештә ачыла^[4]. Иң элек бина, бары тик елның җылы вакытында эшләтү өчен каралып, җәйге кинотеатр буларак төзелә. Тиздән Вахитов районында яшәүчеләр арасында киң танылуы аның ел әйләнәсе эшчәнлегенә ихтыяҗ тудыра.

1960 елда бинада беренче җитди реконструкция үткәрелә: җылыту системасы сузыла, касса вестибюле җиһазландырыла һәм пыяла белән тышланган фойе төзелә. Бу үзгәрешләр нәтиҗәсендә кинотеатр ел әйләнәсе эшли торган ял итү үзәге статусын ала. 2002 елда, инженерлык коммуникацияләрен һәм бүлмәләрнең эчке бизәлешен яңартып, учреждениене яңадан модернизациялиләр^[5]. 2009 елдан кинотеатр Татарстан Республикасының «Татаркино» дәүләт бюджет мәдәният учреждениесе составына керә.

Бинаны киң колачлы төзекләндерү 2022 елның 1 апрелендә башлана. Яңартылган кинотеатр шул ук елның 29 октябрендә тантаналы төстә ачыла. Ремонт эшләре барышында су һәм энергия белән тәэмин итү системалары, технологик җиһазланыш камилләштерелә, эчке төзекләндерү эшләре башкарыла, бинаның фасады һәм түбәсе торгызыла. Тамашачы урыннары саны киметелә: уңайлы йомшак урындыклар урнаштырылып, рәтләр арасы киңәйтелә. Уңайлы хәрәкәтләнү өчен залның бер ягы пандус белән җиһазландырыла, яңа келәм җәелә, бәдрәфләр төзекләндерелә һәм түбә яңадан ябыла. Ачылыш тантанасында тамашачыларга кинотеатрның яңа логотибын сайлау мөмкинлеге бирелә^[6][7].

Кинотеатр бинасы 1950—1960 еллардагы җәмәгать корылмаларына хас стильдә төзелгән. Бу чорда монументаль сталин ампирын гадирәк функционализм алыштыра башлый. «Мир» архитектурасына түбәндәге үзенчәлекләр хас^[8]:

• Композициясе: Ике катлы бина турыпочмаклы формага ия, аның беренче катында 1960 елгы модернизация барышында өстәлгән, ачык күренеп торган пыялалы фойе урнашкан^[9].
• Фасады: 2022 елгы реконструкция барышында заманча бизәкләү материаллары кулланып, бинаның тышкы кыяфәте яңартыла, шул ук вакытта аның геометриясе дә сакланып кала. Фасад яктыртылган логотип белән бизәлгән. Аның дизайнын ремонттан соң узган ачылыш тантанасында тамашачылар үзләре сайлый^[2].
• Интерьеры: Эчке киңлек касса вестибюленә, кинокафелы фойега һәм бердәнбер тамаша залына бүленгән. 2022 елгы яңартудан соң залда рәт аралары 30 сантиметрга кадәр киңәйтелеп, эргономик йомшак урындыклар куела. Бу, башлангыч проект белән чагыштырганда, залның корылышын сизелерлек дәрәҗәдә үзгәртә^[10].

Бинаның каршы ягында стеллалы мәйданчык бар. Бу стелланың эскизын 1970 елда архитектор Анатолий Балакин ясый. Бу кинотеатрның Достоевский урамы ансамблендә әһәмиятле шәһәр төзелеше объекты булуын күрсәтә.

«Мир» кинотеатрының төп тарихи кыйммәте түбәндәгедән гыйбарәт: ул — 1959 елда төзелгәннән бирле үзенең төп вазифасын саклап калган, Казанда аерым бинада урнашкан бердәнбер кинотеатр. 1990—2000 нче елларда хосусыйлаштырылып, сәүдә үзәкләренә әйләндерелгән яки сүтелгән совет чоры кинозалларыннан аермалы буларак, «Мир» дәүләт милкендә калган һәм үзенең башлангыч билгеләнешен саклаган. Әлеге бина шәһәрнең ял мәдәнияте трансформациясенең кабатланмас тарихи шаһиты булып тора: XX гасыр уртасындагы ачык җәйге эстрададан башлап, ул хәзерге заманның ел әйләнәсе эшли торган санлы кинопроекциясенә кадәр үсеш юлы уза^[11].

Кинотеатр «Россия кинематографиясе үзәге» статусына ия һәм «Татаркино» дәүләт учреждениесенең төп мәйданчыгы булып тора. Аның регион мәдәниятендәге әһәмияте түбәндәгеләр белән ачыклана^[2]:

• Халыкара дәрәҗәдәге мәйданчык: «Мир» кинотеатры — дөньяның дистәләгән иленнән делегацияләрне кабул итеп, Казан халыкара мөселман киносы фестивален үткәрү өчен төп база булып тора^[12].
• Милли кинога ярдәм: Бу — Татарстан режиссёрлары фильмнарының премьералары һәм татар телендәге тасмаларны күрсәтү өчен төп урын. Әлеге эшчәнлек республиканың мәдәни үзенчәлеген сакларга ярдәм итә^[13][14][15].
• Мәгариф функциясе: Кинотеатрда даими рәвештә иҗади очрашулар, классиканың ретроспектив күрсәтүләре, башка илләрнең (мәсәлән, Һиндстан, Кытай, БДБ илләре) милли кино фестивальләре үткәрелә^[16][17].

• Александр Александрович Ишимов (2012—2017)^[18];
• Эдуард Хәйдәр улы Ахмаев (2017 елдан гамәлдәге җитәкче)^[19].

«Мир» кинотеатрының репертуары (2026 елның гыйнвар ае торышына) автор, милли һәм фестиваль киносына юнәлеш тотуы белән шәһәрнең күпчелек коммерцияле киночелтәрләреннән аерылып тора^[20].