Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Миңневасыйк Абдуллин

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Абдуллин фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Миңневасикъ Гатаулла улы Абдуллин (баш. Миңневасиҡ Ғатаулла улы Абдуллин; 14 февраль 1946, Рәтамак, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы) — СССР җиңел атлеты, стайер һәм марафончы, югары мәктәп педагогы, физик тәрбия теориясе һәм методикасы өлкәсендә галим[2]. Педагогика фәннәре кандидаты, доцент, М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университетының физик тәрбия һәм спорт дисциплиналары кафедрасы профессоры. Җиңел атлетика буенча СССР спорт мастеры (1977), озын дистанцияләргә йөгерү һәм марафон буенча ике тапкыр СССР чемпионы һәм алты тапкыр РСФСР чемпионы, Башкортстан Республикасының атказанган физик культура хезмәткәре (1999)[3].

Тәрҗемәи хәле

Миңневасикъ Гатаулла улы Абдуллин 1946 елның 14 февралендә Башкортстан АССРның Ярмәкәй районы Рәтамак авылында туа[4].

Хезмәт эшчәнлеген Уфа шәһәренең сәнәгать предприятиеләрендә кою производствосы слесаре булып башлый, Башкорт дәүләт педагогика институтының физик тәрбия факультетын тәмамлый. Аспирантураны тәмамлагач, чыдамлылыкка йөгерүчеләрне спортка әзерләү методикасы буенча кандидатлык диссертациясе яклый.

Тренерлык һәм укыту эшчәнлеге

1991 елдан М. Акмулла исемендәге Башкорт дәүләт педагогика университетының физик культура кафедрасында доцент һәм профессор булып эшли[5], цикллы спорт төрләре һәм җиңел атлетика теориясе һәм методикасы профилендәге дисциплиналар укыта. Югары уку йортының студентлар җыелма командасы һәм Башкортстан Республикасы җыелма командалары остазы һәм тренеры буларак берничә җиңел атлет һәм стайерны — Россия беренчелекләре һәм бөтенроссия универсиадалары җиңүчеләрен һәм призёрларын тәрбияли, чыдамлылыкка йөгерү буенча СССРның һәм Россиянең 15 тән артык спорт мастерын әзерли[2].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Башкортстан Республикасында ветераннарның җиңел атлетика хәрәкәтен һәм массакүләм спортны популярлаштыруда актив катнаша. «Милләт кроссы» («Кросс Нации») һәм «Россия чаңгы юлы» («Лыжня России») район һәм республика ярышларының баш хөкемдары һәм мактаулы оештыручысы булып чыгыш ясый, шулай ук Башкортстан Республикасы Җиңел атлетика федерациясе президиумы составына керә[3].

Фәнни хезмәтләре

Уку һәм уку-методик әсбаплары

  • Абдуллин М. Г., Юламанова Г. М., Гайнуллин Р. А. Теория и методика обучения легкоатлетическим упражнениям (бег на средние и длинные дистанции): учебное пособие. — Уфа: Издательство БГПУ им. М. Акмуллы, 2004. — 112 с.[5];
  • Абдуллин М. Г. Методика развития общей и специальной выносливости у бегунов-стайеров: учебно-методическое пособие. — Уфа: Издательство Башкирского государственного педагогического университета, 2008. — 88 с.;
  • Абдуллин М. Г., Мустафин Р. М. Оздоровительный бег и основы кроссовой подготовки в высшей школе: методические рекомендации. — Уфа: Издательство БГПУ им. М. Акмуллы, 2012. — 64 с.;
  • Абдуллин М. Г. Организация и судейство соревнований по лёгкой атлетике и легкоатлетическому кроссу: практикум. — Уфа: Издательство БГПУ, 2016. — 76 с.[3].

Фәнни мәкаләләре һәм публикацияләре

  • Абдуллин М. Г. Построение годичного цикла тренировки квалифицированных бегунов на сверхдлинные дистанции и марафонцев // Вестник Башкирского государственного педагогического университета им. М. Акмуллы. — 2006. — № 2. — С. 145—151.;
  • Абдуллин М. Г., Юламанова Г. М. Особенности функциональной адаптации сердечно-сосудистой системы студентов к циклическим нагрузкам аэробной направленности // Педагогический журнал Башкортостана. — 2010. — № 4 (29). — С. 118—124.;
  • Абдуллин М. Г. Педагогический контроль за специальной подготовленностью легкоатлетов в беге на длинные дистанции в соревновательном периоде // Теория и практика физической культуры. — 2014. — № 6. — С. 72—75.[6];
  • Абдуллин М. Г. Влияние интервальных беговых нагрузок на повышение аэробной производительности юных спортсменов // Материалы Всероссийской научно-практической конференции «Актуальные проблемы физической культуры, спорта и здоровья». — 2018. — С. 23—27..

Спорттагы казанышлары

Бөтенсоюз һәм бөтенроссия ареналарында стайер дистанцияләрендә, бер сәгатьлек йөгерүдә, кросс дисциплиналарында һәм классик марафонда чыгыш ясый. Җиңел атлетика буенча ике тапкыр ССРБ чемпионы (1977, 1978), 10 000 метрга, шоссе буйлап 30 км га йөгерүдә һәм кросста алты тапкыр РСФСР чемпионы титулларын яулый. Шулай ук озын дистанцияләргә йөгерүдә һәм марафонда Башкортстан АССРның дүрт рәсми рекордын куя[7].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • «Хезмәттәге аерымлык өчен» медале (1977)[8];
  • Башкортстан Республикасының атказанган физик культура хезмәткәре (1999) — физик культура һәм спортны үстерүдәге казанышлары һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен[8];
  • «Башкортстан Республикасының күренекле спортчысы» билгесе (1999)[9];
  • Башкортстан АССР Югары Советы Президиумының Мактау грамотасы (1975);
  • җиңел атлетика буенча ССРБ спорт мастеры (1977)[2];
  • Башкортстан Республикасы Ярмәкәй районының мактаулы гражданины (2022).

Хәтер

  • Башкортстан Республикасының Ярмәкәй районында, спортчының туган ягы Рәтамак авылында, һәр ел саен ике тапкыр ССРБ чемпионы Миңневасыйк Абдуллин бүләкләренә ачык җиңел атлетика йөгерешләре һәм Бөтенроссия йөгерү көне кысаларында «Милләт кроссы» массакүләм ярышлары үткәрелә[3].

Искәрмәләр

  1. ↑ Сахайлылар скандинавча атлый.
  2. ↑ 1 2 3 ГТРК «Башкортостан». Легкоатлет из Башкирии Миннивасик Абдуллин отмечает 80-летие (рус.). Государственный информационный портал «Башкортостан 24» (14 февраль 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 Федерация лёгкой атлетики Республики Башкортостан. Всероссийский день бега «Кросс Нации» на родине Миннивасика Абдуллина (рус.). Официальный сайт Федерации лёгкой атлетики РБ (24 сентябрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
  4. ↑ Знаменитые и почётные люди села Рятамак 2020, Ермекеевский район — дата и место проведения, программа мероприятия.. 26 август 2026 тикшерелде.
  5. ↑ 1 2 Приёмная комиссия БГПУ. Институт физической культуры и здоровья человека БГПУ им. М. Акмуллы (рус.). Официальный сайт БГПУ им. М. Акмуллы (15 июнь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
  6. ↑ ГТРК «Башкортостан». В Уфе состоялись Республиканские соревнования по лёгкой атлетике под руководством М. Г. Абдуллина (рус.). Башкортостан 24 (12 сентябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
  7. ↑ ГТРК «Башкортостан». В Башкирии состоялся легкоатлетический кросс на призы Миннивасика Абдуллина (рус.). Башкортостан 24 (28 сентябрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
  8. ↑ 1 2 Редакция газеты «Ермекеевские новости». Присвоено почетное звание: выдающиеся уроженцы Ермекеевского района (рус.). Ермекеевские новости (10 июнь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
  9. ↑ Абдуллин Миннивасик Гатауллович (рус.). Муниципальный район Ермекеевский район Республики Башкортостан. ermekeevo.bashkortostan.ru.

Әдәбият

  • Башкирская энциклопедия. В 7 т. / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2005. — Т. 1: А — Б. — 624 с. — ISBN 5-88185-053-X.
  • Энциклопедия Ермекеевского района. — Уфа: Информреклама, 2010. — 240 с. — ISBN 978-5-94780-200-9.

Сылтамалар

Төркемнәр