Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Миңневәли Галиев

Миңневәли (Николай[1]) Хафиз улы Галиев (рус. Минневали (Николай) Хафизович Галиев; 7 май 1930, Чистай кантоны, Татарстан АССР — 28 декабрь 2016, Ярыслау, Ярославль өлкәсе, Россия) — CCCР спортчысы-чаңгычы, чаңгы ярышлары буенча тренер, СССРның халыкара класслы спорт мастеры, СССРның атказанган спорт мастеры, СССР чемпионы (1959), СССР чемпионатларының ике тапкыр бронза призёры (1957, 1958)[2][3]. Кортина-д’Ампеццода узган VII кышкы Олимпия уеннарында (1956) катнашучы, Татарстанда туып, кышкы Олимпия уеннарында катнашкан беренче спортчы[4][5].

Тәрҗемәи хәле

Миңневәли Галиев 1930 елның 7 маенда Татарстан АССРның Чистай районында (хәзерге Татарстан Республикасы) татар гаиләсендә туа[2].

Спорт әзерлеген Ярославль шәһәрендә РСФСРның атказанган тренеры Александр Филиппов җитәкчелегендә уза, төбәк һәм ведомство чаңгы турнирларында чыгыш ясый[6]. 1951 елда СССР Кораллы Көчләре сафларына хәрби хезмәткә алына, анда актив күнегүләрне дәвам итә, Кораллы Көчләр беренчелегендә 5 нче урынны ала һәм РСФСР җыелма командасы составына керә[6]. Төрле елларда «Буревестник» һәм «Труд» ирекле спорт җәмгыятьләре өчен чыгыш ясый[2].

1954 елда илнең шәхси-команда беренчелегендә дебют ясый, 30 чакрымлык узышта 49 нчы урынны ала. 1955/1956 елгы Олимпиада алды сезонында Ленинградта узган СССР Кубогы кысаларында контроль стартларда югары нәтиҗәләр күрсәтә, 15 чакрымлык узышта җиңә һәм 30 чакрымлык дистанциядә Олимпия чемпионы Владимир Кузиннан калышып, икенче урынны яулый[7].

1956 елның 30 гыйнварында VII кышкы Олимпия уеннарында (Кортина-д’Ампеццо, Италия) 15 чакрымлык шәхси узышта катнаша, анда 61 катнашучы арасында 18 нче урынны ала[6].

1957 елгы СССР чемпионатында РСФСР җыелма командасы составында 4×10 км эстафетада бронза медаль яулый, 1958 елгы СССР чемпионатында «Труд» ирекле спорт җәмгыяте һәм Ярославль шәһәре өчен чыгыш ясап, 30 км дистанциядә бронза призёр була[2]. 1959 елда 15 км арага классик стильдә узышта СССР чемпионы була һәм ВЦСПСның бөтенсоюз беренчелегендә җиңү яулый[2].

Халыкара стартларда күп тапкыр җиңүче һәм призёрлар рәтенә керә: 1957 елда Финляндиядәге ярышларда 15 км арага узышта җиңә һәм 30 км дистанциядә икенче урынны ала. 1958 елда Лахти шәһәрендә узган дөнья чемпионатында 30 км дистанциядә иң көчле ун спортчы исемлегенә керә, 1961 елда Чехословакиядә узган халыкара ярышларда җиңә[6].

1959 елда Ленинградтагы П. Ф. Лесгафт исемендәге Дәүләт физик культура институты каршындагы Тренерлар югары мәктәбен тәмамлый[2]. Актив чыгышларын тәмамлагач, тренерлык эшенә күчә: Ярославльдә «Олимп» балалар спорт клубын җитәкли. 1992 елдан Ярославль шәһәренең 3 нче номерлы олимпия резервының махсуслаштырылган балалар-яшүсмерләр спорт мәктәбендә чаңгы ярышлары бүлегендә тренер-укытучы булып эшли. СССР чемпионатларында катнашучы Владимир Любаткинны, РСФСР һәм Россия җыелма командалары әгъзалары Ренат Сафаровны һәм Роман Сторожевны, «Труд» ирекле спорт җәмгыятенең Үзәк советы җыелма командасы әгъзасы Алексей Ванинны әзерли[3].

Ярославль шәһәренең Идел аръягы районында яши. 2016 елның 28 декабрендә 87 нче яшендә вафат була[3].

Спорт казанышлары

Олимпия уеннары
  • 18 нче урын — VII кышкы Олимпия уеннары (Кортина-д’Ампеццо, Италия, 1956 ел, 15 км арага узыш)[6].
Дөнья чемпионатлары
  • Иң яхшы 10 — Чаңгы спорт төрләре буенча дөнья чемпионаты (Лахти, Финляндия, 1958 ел, 30 км арага узыш)[6].
СССР чемпионатлары
  • Алтын медаль — Чаңгы ярышлары буенча СССР чемпионаты (1959 ел, 15 км арага классик стильдә узыш)[2];
  • Бронза медаль — Чаңгы ярышлары буенча СССР чемпионаты (1957 ел, РСФСР җыелма командасы составында 4×10 км эстафета);
  • Бронза медаль — Чаңгы ярышлары буенча СССР чемпионаты (1958 ел, 30 км арага узыш).

Иҗтимагый эшчәнлеге

Чаңгы ярышлары буенча бөтенсоюз һәм төбәк ярышларында хөкемдарлык итүдә, Ярославль өлкәсенең ветераннар спорт хәрәкәтендә һәм яшьләр арасында кышкы спорт төрләрен популярлаштыруда катнаша[6].

Бүләкләре

  • СССРның халыкара класслы спорт мастеры (чаңгы ярышлары)[4];
  • СССРның атказанган спорт мастеры;
  • СССР спорт мастеры[2];
  • СССР Министрлар Советы каршындагы Физик культура һәм спорт комитетының дәүләт һәм ведомство бүләкләү билгеләре.

Исемен мәңгеләштерү

  • Миңневәли Галиевның исеме, кышкы Олимпия уеннарында чыгыш ясаган республиканың беренче спортчысы буларак, Татарстан Республикасының Спорт даны залына кертелгән[4].
  • Ярославльдә һәм Ярославль өлкәсендә төбәкнең олимпия хәрәкәте ветераннары истәлегенә багышланган төбәк чаңгы ярышлары һәм мемориаль стартлар үткәрелә[6].

Искәрмәләр

  1. ↑ Кайбер чыганакларда Михаил дип аталган
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 «Спортивная Россия» мәгълүмат агентлыгы. Галиев Минневали Хафизович (рус.). «Спортивная Россия» порталы (1 гыйнвар 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Редакция советы. Чаңгы ярышлары буенча СССР чемпионы Николай Галиев вафат булды (рус.). «SkiSpeed.ru» порталы (28 декабрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Татарстан Республикасы Спорт министрлыгы. Татарстан Республикасының күренекле спортчылары (рус.). ТР Спорт министрлыгының рәсми порталы (1 гыйнвар 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 август 2026.
  5. ↑ Татарстан Республикасының чаңгы ярышлары һәм биатлон федерациясе. Татарстан Республикасында туган спортчылар — Олимпия уеннарында катнашучылар (рус.). ТР ЧЯБФ (1 гыйнвар 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 август 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Редакция советы. Ярославль спортчылары — Кышкы Олимпия уеннарында катнашучылар (рус.). «ЯрВики» Ярославль төбәкне өйрәнү порталы (7 октябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 август 2026.
  7. ↑ Журнал редакциясе. Чаңгы юлында — иң көчлеләр // Огонёк. — 1956. — № 3. — С. 28.

Әдәбият

  • Лыжные гонки: Справочник. — Москва: Физкультура и спорт, 1985. — С. 336.
  • Татарская энциклопедия. — Казань: Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан, 2005. — Т. 2 (Г—Й).

Сылтамалар

Төркемнәр