Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Наил Шәйхетдинов

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Шәйхетдинов фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Наил Шәмсетдин улы Шәйхетдинов (рус. Наиль Шамсутдинович Шайхутдинов; 1 март 1941, Чирмешән районы, Татарстан АССР — 25 гыйнвар 2016, Казан) — СССР һәм Россия театр актёры, Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры артисты (1965—2016), Россия Федерациясенең (2012) һәм Татарстан АССР халык артисты (1987)[1].

Тәрҗемәи хәле

Наил Шәйхетдинов 1941 елның 1 мартында Татарстан АССРның Беренче Май районы Лашман авылында (хәзерге — Татарстан Республикасының Чирмешән районы Лашман авылы) татар гаиләсендә туа[2].

1961 елда Казан театр училищесына укырга керә, аны 1965 елда «драма театры артисты» белгечлеге буенча (РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе Ширьяздан Сарымсаков курсы) уңышлы тәмамлый[3].

Училищены тәмамлагач, 1965 елда Татар республика күчмә театры (соңрак — Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры) труппасына кабул ителә һәм биредә илле елдан артык эшли[1].

2016 елның 25 гыйнварында 75 нче яшендә Казанда озакка сузылган авырудан соң вафат була[4]. Казанның Самосырово бистәсендәге мөселман зиратында җирләнгән[1].

Театрдагы эшчәнлеге

Ярты гасырлык сәхнә эшчәнлеге дәвамында классик һәм милли репертуарның 200 дән артык төрле пландагы ролен башкара, үзенчәлекле комедия, кискен характерлы һәм драматик осталык күрсәтә[2].

Театрдагы репертуары

  • «Сак-Сок» И. Г. Зәйниевнеке — Габдулла[5];
  • «Хаҗи әфәнде өйләнә» Ш. Камалныкы — Юныс хаҗи;
  • «Умырзая» В. Сәйфуллинныкы — Гаяз;
  • «Өйләнергәме соң?» Ю. Сафиуллинныкы — Әхмәт;
  • «Ефәк баулы былбыл кош» Ю. Әминовныкы — Ситдыйк;
  • «Сакла, шартламасын!» К. Г. Тинчуринныкы — Гыйләҗ;
  • «Гайфи бабай, өйлән давай!» Г. Х. Зәйнәшеваныкы — Гайфи бабай;
  • «Туган җирем минем» Т. А. Миңнуллинныкы — Закир;
  • «Язмышлар һәм ялгышлар» Т. А. Миңнуллинныкы — Нариман;
  • «Ай булмаса, йолдыз бар» Т. А. Миңнуллинныкы — автор;
  • «Сәер кеше» Н. Хикмәтнеке — Габдерахман;
  • «Киек казлар артыннан» И. Г. Юзеевныкы — Акбар;
  • «Шөгер моңнары» К. Әмировныкы — Сычёв;
  • «Соңгы бәйге» У. Үмәрбәковныкы — Исхак;
  • «Хуҗа Насретдин» Н. С. Исәнбәтнеке — Хуҗа Насретдин;
  • «Бөркетләр кыяга оялый» И. Г. Юзеевныкы — Баязит;
  • «Ике хуҗаның хезмәтчесе» К. Гольдониныкы — Панталоне;
  • «Без дә кешеләр» Э. М. Ремарк романы буенча — Марилл;
  • «Тол хатыннар көймәсе» И. Грекованыкы — Фәрит;
  • «Яз килде, карлар китте» И. Г. Юзеевныкы — Хәмзин;
  • «Туйдан соң» Р. Батулланыкы — Бәйрәм;
  • «Әниемнең ак күлмәге» Ш. Хөсәеновныкы — Әлмөхәммәт;
  • «Башмагым» Т. К. Гыйззәт һәм Җ. Х. Фәйзинеке — Зыя;
  • «Кадерле картларым» Р. Суфиев-Солнцевныкы — Минтимер[4];
  • «Карт гашыйк» С. Шәкүровныкы — Мирзаһит;
  • «Ничек кияүгә чыгарга?» Н. А. Гаетбаевныкы — Гыйльман;
  • «Гөлшаян» М. Әмирнеке — Муллагали;
  • «Йосыф — Зөләйха» Н. Хисамовныкы — Мәлик Рәййан;
  • «Алтын көз» Ш. Фәрхетдинов һәм Р. Заһидуллинныкы — карт;
  • «Их, алмагачларым!» Ш. Фәрхетдиновныкы — Салих бабай.

Фильмография

  • 2001 — «Сердце медведицы» (эст. Karu süda; Эстония, Россия, Чехия, Алмания; режиссёр Арво Ихо) — Ойумээс[6];
  • 2005 — «Зулейха» («Казан XXI гасыр» киностудиясе, режиссёр Рәмил Төхвәтуллин) — эпизодик роль[7].

Бүләкләре

Исемен мәңгеләштерү

  • Татарстан Республикасының Чирмешән районы Лашман авылында артист туып-үскән йорт фасадына мемориаль такта эленгән[10].
  • Казандагы Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры музеенда Наил Шәйхетдиновның театр сәхнәсенә 50 ел хезмәт итүенә багышланган сәхнә костюмнары, архив фотолары һәм документлары саклана[5].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы. Авыр хасталыктан соң күренекле актёр Наил Шәйхетдинов вафат булды (рус.). Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгының рәсми сайты (25 гыйнвар 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Татарстан Республикасы Музей комплексы. Шайхутдинов Наиль Шамсутдинович (рус.). «Татарстан Бөек Ватан сугышында» мәгълүмат ресурсы (30 март 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  3. ↑ Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы. Шайхутдинов Наиль Шамсутдинович (рус.). «Татарстанның мәдәни мирасы» порталы (26 гыйнвар 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  4. ↑ 1 2 Миңнеханов Р. Н., Шәймиев М. Ш., Мөхәммәтшин Ф. Х. Шайхутдинов Наиль Шамсутдинович (рус.). «Республика Татарстан» иҗтимагый-сәяси газетасы (27 гыйнвар 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  5. ↑ 1 2 Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры. Шәйхетдинов Наил Шәмсетдин улы (рус.). Кәрим Тинчурин исемендәге театрның рәсми сайты (23 август 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  6. ↑ «Кино-Театр.РУ» порталы редакциясе. Сердце медведицы (2001) (рус.). «Кино-Театр.РУ» мәгълүмати-белешмә ресурсы (26 гыйнвар 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  7. ↑ «Кино-Театр.РУ» порталы редакциясе. Наиль Шайхутдинов. Фильмография (рус.). «Кино-Театр.РУ» мәгълүмати-белешмә ресурсы (26 гыйнвар 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  8. ↑ Россия Федерациясе Президенты. Указ Президента Российской Федерации от 26 июля 2000 года № 1380 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» (рус.). Россия Президентының рәсми челтәр ресурсы (26 июль 2000). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  9. ↑ Россия Федерациясе Президенты. Указ Президента Российской Федерации от 21 марта 2012 года № 315 «О присвоении почётного звания «Народный артист Российской Федерации» (рус.). Хокукый мәгълүматның рәсми интернет-порталы (21 март 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.
  10. ↑ Лашманда Наил Шәйхетдинов истәлегенә мемориаль такта куела (рус.). Чирмешән муниципаль районы. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 август 2026.

Әдәбият

  • Миңнеханов Р. Н., Шәймиев М. Ш., Мөхәммәтшин Ф. Х. Республика Татарстан. — 2016. — Б. 3.
  • Татар энциклопедиясе / баш мөх. М. Х. Хәсәнов. — Казан: ТР ФА Татар энциклопедиясе институты, 2014. — Т. 6. — Б. 362. — ISBN 978-5-902375-11-1.

Сылтамалар

Төркемнәр