Пособиеләрне һәм пенсияләрне цифрлы сумнарда түләү

Цифрлы сум пилот проектын Россия Банкы 2023 елның августында эшләтеп җибәрә. Шул вакыттан башлап физик затлар, банклар һәм компанияләр цифрлы сумнар белән операцияләргә тест ясый^[3].

2025 елның апрель азагында Россия финанс министры Антон Силуанов 2026 елда цифрлы сумның масштаблы кертелү көтелүен белдерә^[4]. Бу вакытка кадәр кирәкле финанс инфраструктурасы эшләп китәргә һәм сыналган булырга тиеш.

Цифрлы сумның виртуаль киңлектә кулланылуы көтелә: Россия Банкы  [рус.] (тат. цифрлы код рәвешендә цифрлы сум чыгарачак, ә яңа валюта счетлары Үзәк банк платформасында булачак^[1].

Акчаның яңа формасы физик һәм юридик затларның цифрлы янчыкларында сакланачак. Янчыклар төгәл бер банкка бәйләнми, әмма цифрлы сумнан традицион ысуллар белән, мәсәлән банк кушымталары ярдәмендә, файдаланырга мөмкин. Янчыкка керү мөмкинлеген клиентка хезмәт күрсәтелә торган теләсә кайсы банк аша алып була. Цифрлы сумны интернеттан башка файдалану мөмкинлеге барлыкка килү — киләчәк эше^[5].

Цифрлы сумнарны түләүләр һәм күчерүләр өчен, шулай ук акчасыз түләү рәвешендә кулланырга, кирәк булган очракта акчалата салдырып алырга мөмкин булачак. Физик затлар өчен цифрлы сумнарда транзакцияләргә банк комиссияләре салынмый, аларга кредит оешмалары лимитлары кагылмый. Юридик затлар очрагында минималь комиссияләр планлаштырыла^[6].

Хакимият чик ара күчерүләрне һәм транзакцияләрне күзәтү өчен валютаның яңа формасы өстенлекләрен ассызыклый^[1].

«Интерфакс» агентлыгы 2025 елның февралендә хәбәр иткәнчә, Россия Банкы Федераль казначылык  [рус.] (тат. белән бергә социаль пособиеләр һәм капиталь төзелешкә чыгымнар түләү өчен цифрлы сумны куллану буенча эксперимент планлаштыра. Агентлык мәгълүматлары буенча, бу 2025 елның 25 августыннан сентябр ахырына кадәр дәвам итәргә тиеш. «Интерфакс» цифрлы сумны бюджет процессында куллануның «юл картасына» сылтама ясый. Әмма документта нинди түләүләр турында сүз баруы турында әйтелми^[9].

Кабул ителгән закон нигезендә, 2025 елның октябреннән цифрлы форматта пособиеләрнең бер өлеше түләнәчәк^[2]. Шул ук вакытта, Үзәк банкта кабат ассызыклаганча, цифрлы янчык беркемгә дә автомат рәвештә ачылмаячак^[8].

Экспертлар билгеләп үткәнчә, цифрлы сумнарда түләүләр хакимият өчен уңайлы, чөнки акчаларның максатчан тотылуын контрольгә алырга мөмкинлек бирә. Финанс грамоталылыгын үстерү ассоциациясе (АРФГ) генераль директоры Вениамин Каганов бу уңайдан түбәндәге аңлаттманы бирә:

…Бюджет өчен казна акчаларының максатчан сарыф ителүе мөһим. Мәсәлән, бала пособиеләренә өлкәннәрнең алкоголь һәм тәмәке сатып алмаулары өчен. Цифрлы сум белән бу мөмкин^[6].

Рунетта хакимиятләрнең барлык пенсияләрне цифрлы форматка күчерү планнары турында хәбәрләр йөри. Россия Банкы сайтында хәбәр ителгәнчә, мондый планнар юк^[10].

2025 елның февралендә Дәүләт Думасының Милек, җир һәм милек мөнәсәбәтләре мәсьәләләре комитеты рәисе Сергей Гаврилов социаль челтәрләрдә таралган «россиялеләр хәзер цифрлы сумнар рәвешендә пенсия алачак, ә баш тарту өчен регуляторга яки пенсионерга хезмәт күрсәткән банкка гариза җибәрергә кирәк» дигән хәбәрләрне ялган дип атый. Депутат ассызыклаганча, дәүләт пенсия алуның бердәнбер ысулын, хәтта традицион банк күчерүләрен дә, билгели алмый. «Ә чагыштырмача яңа корал булып саналган цифрлы акчалар турында әйтеп тә торасы юк», — дип белдерә^[11].

Әгәр дә пенсионер үзе пенсияләрне цифрлы сумнарда алырга теләсә (2026 елдан), моның өчен (цифрлы формада пособие алу өчен дә):

• цифрлы янчык ачарга;
• цифрлы янчыкка түләүләр алу теләге турында хәбәр итү һәм аның номерын күрсәтү өчен социаль фондка гариза язарга кирәк.

СФР пенсионердан мондый гариза алмыйча, пенсияне цифрлы сумнар белән түләмәячәкләр. Соңыннан шулай ук цифрлы сумнарда пенсиядән дә баш тартырга һәм дәүләт түләүләрен алуның традицион ысулларына кире кайтырга мөмкин^[12].