Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Рамзан Кадыйров

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Кадыйров фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар


Рамзан Әхмәт улы Кадыйров (чеч. КъадиргӀеран Ахьмад-Хьаьжин Рамзан; 1976 елның 5 октябре, Центарой, Шали районы, Чечен-Ингуш АССР, ССРБ) — чечен, Россиянең дәүләт, сәясәт һәм хәрби эшлеклесе. 2011 елның 5 апреленнән Чечен Республикасы Башлыгы (чеч. «Мехк-Да» ― «Халык атасы»).[2][3] «Бердәм Россия» фиркасенең Югары советы әгъзасе. Россия Федерациясе Герое (2004). Чечен Республикасының беренче Президенты Әхмәт Кадыйровның улы.

Чечен Республикасы Башлыгы (2007 елның 5 апреленнән 5 апреленә кадәр), Чечен Республикасы Хөкүмәте рәисе (2006 елның 4 мартыннан 10 апреленә кадәр), Беренче чечен сугышы чорында Рамзан Кадыйров федераль гаскәрләргә каршы сугыш хәрәкәтләрендә катнаша, икенче чечен сугышы вакытында федераль хөкүмәт ягына күчә.

Полиция (милиция) генерал-майоры махсус исеменә (2009)[4] һәм генерал-майор (2020)[5][6], генерал-полковник (5.10.2022) [7][8][9] хәрби исемнәренә ия.

Тәрҗемәи хәле

Рамзан Кадыйров 1976 елның 5 октябрендә Чечен-Ингуш АССРның Шали районы Центарой авылында (хәзерге вакытта Корчалай районының Әхмәт-Юрт авылы) туа.

Ул Әхмәт Кадыйров (1951-2004) һәм Аймани Кадыйрова (1953) гаиләсендә төпчек бала — аның абыйсы — Зелимхан (1974-2004 елның 31 мае[10]) һәм апалары — Зарган (1971) һәм Зулай (1972) бар.

1992 елда Рамзан туган авылында урта гомуми белем бирү мәктәбен тәмамлый[11].

Беренче чечен сугышы вакытында әтисе белән бергә Чечня сепаратистлары сафында була һәм Россия Кораллы көчләренә каршы сугыша.

1996 елдан башлап, Беренче чечен сугышыннан соң, әтисе — Ичкерия мөфтие Әхмәт хаҗи Кадыйровның ярдәмчесе һәм шәхси сакчысы булып эшли[11][12][13].

1999 елның көзендә Рамзан 1996 елдан башлап ваһһабичылыкның йогынтысына каршы торган әтисе белән бергә федераль хакимият ягына күчә. 2000 елдан, Әхмәт Кадыйров вакытлы администрация башлыгы булгач, ул әтисенең куркынычсызлык хезмәтен җитәкли[14].

2003 елда әтисен Чечня президенты итеп сайлаганнан соң Рамзан Президент куркынычсызлык хезмәте башлыгы итеп билгеләнә.

2003—2004 елларда Чечня Эчке эшләр министры ярдәмчесе булып эшли. Гудермес районыннан Чечен Республикасы Дәүләт Советы әгъзасе була.

2004 елның 10 маенда, әтисенең вафатыннан соң икенче көнне, Чечен Республикасы хөкүмәте рәисенең беренче урынбасары итеп билгеләнә. 2004 елның октябренең икенче яртысыннан — Россия Федерациясе Президентының көньяк федераль округындагы тулы вәкаләтле вәкиле Дмитрий Козакның федераль округның көч структуралары белән хезмәттәшлек мәсьәләләре буенча киңәшчесе. 2004 елның ноябреннән — компенсация түләүләре буенча комитет җитәкчесе.

Чечен Премьер-министры (2005—2007)

2005 елның 18 ноябрендә Чечен премьер-министры Сергей Абрамов автоһәлакәткә эләгә һәм авыр җәрәхәтләр ала, һәм шул ук көнне Чечен Президенты Али Алханов Рамзан Кадыйровны хөкүмәт рәисе вазифаларын башкаручы итеп билгели[15].

2006 елның гыйнварыннан Чечен Республикасында наркотикларның законсыз әйләнешен кисәтү буенча хөкүмәт комиссиясе рәисе була. 2006 елның 9 февраленнән — «Бердәм Россия» фиркасенең төбәк бүлеге секретаре.

2006 елның 28 февралендә дәвалау үткән Абрамов премьер-министр вазифасыннан отставкага китә. 2006 елның 4 мартында Али Алиханов Чечен халык җыелышына Рамзан Кадыйров кандидатурасын республика хөкүмәте рәисе вазифасына тәкъдим итә. Аның кандидатурасы бертавыштан хуплана. Шул ук көнне Алханов Кадыйровны билгеләү турындагы указга кул куя.

Республика башлыгы

2007 елда Владимир Путин Рамзан Кадыйровны Чечен Президенты вазифаларын вакытлыча башкаручы итеп билгеләү турындагы указга кул куя[16]. 1 март көнне Путин Чечен парламенты каравына Кадыйров кандидатурасын тәкъдим итә[17]. 2 мартта аның кандидатурасын Чечен парламентының ике палатасыннан да 58 депутатның 56 хуплый[18]. 5 апрельдә Гудерместа Рамзан Кадыйровның инаугурациясе уза[19].

Кадыйровның идарә итү чоры Чечен инфраструктурасын торгызу һәм зур масштаблы төзелеш белән билгеләнә. 2011 елда The New York Times газетасы китергән финанс министрлыгы мәгълүматларына караганда, республика бюджетының 90% тан артыгы Мәскәүдән була[20]. 2015 елда Чечен бюджетының керем өлеше 57 млрд. сум тәшкил итә, шул ук вакытта 20 млрд. сумнан артык федераль хакимият дотацияләре рәвешендә килә[21].

Кадыйров идарәсенең тагын бер үзенчәлеге — республиканы исламлаштыру[22]. Кадыйров еш кына шәригать кануннарын яки аның аерым кагыйдәләрен яклап чыгыш ясый[23]. Кадыйров Президент булганда Грозный шәһәрендә «Чечня йөрәге» мәчете, Россия ислам университеты, хафиз мәктәбе, Ислам медицинасы клиникасы ачыла[24]. Кадыйров Чечен өчен традицион булган суфичылык ислам хәрәкәтен хуплый.

2007 елның октябрендә Кадыйров бишенче чакырылыш Россия Федерациясе Дәүләт Думасына сайлауларда Чечен Республикасында «Бердәм Россия» нең төбәк исемлеген җитәкли. Соңыннан ул депутат мандатыннан баш тарта. Сайлауларга килү 99 % тан артып китә һәм 99% тан артык тавыш «Бердәм Россия» ала. Бер үк вакытта республикада референдум уза, аның нәтиҗәсе булып республика парламенты структурасын үзгәртү була һәм Чечен Президентын турыдан-туры сайлауларны парламент тарафыннан раслауга алыштыру була[25]. 2011 елгы Дума сайлауларында Кадыйров яңадан «Бердәм Россия» исемлеген җитәкли[26]. Чечен Республикасында сайлаулар Кадыйров вакытында «хакимият партиясе» кандидатларның җиңүе һәм югары катнашу белән аерылып тора.

2008 елның 27 маеннан 1 декабренә кадәр һәм 2014 елның 9 апреленнән 25 октябренә кадәр — Россия Федерациясе Дәүләт Советы президиумы әгъзасе[27][28].

2009 елның 10 ноябрендә Россия Федерациясе Президенты Дмитрий Медведев Кадыйровка 1259 нчы Указы белән милиция генерал-майоры исемен бирә[29][30].

2011 елның 28 февралендә Президент Дмитрий Медведев Чечен парламентына Кадыйров кандидатурасын икенче срокка раслый. 5 мартта Кадыйров бертавыштан раслана[31]. 2011 елның 5 апрелендә рәсми рәвештә Чечен Республикасы башлыгы вазифасына икенче срокка керә[32].

2016 елның 25 мартында, вәкаләтләр срогы тәмамлануга бәйле рәвештә, Президент Владимир Путин Кадыйровны Чечен Республикасы башлыгы вазифаларын вакытлыча башкаручы итеп билгели[33]. 2016 елның 18 сентябрендә узачак чираттагы сайлауларда Кадыйров, рәсми мәгълүматлар буенча, 94,8% кешенең килү нәтиҗәсе белән 97,56% тавыш белән җиңә[34].

2021 елгы төбәк башлыгы сайлауларында 99,7 процент тавыш җыеп, дөнья рекордын куя[35].

Шәхси тормыш

Гаилә

Рамзан Кадыйров авылдашы Медни Мусаевна Айдамировага (1978 елның 7 сентябре[36]) өйләнә. Медни модельер булып эшли һәм 2009 елның октябрендә Грозныйда «Firdaws» мода йортына нигез сала. Аларның ун баласы бар[37]: дүрт улы: Әхмәт (2005 елның 8 ноябре), Зелимхан (2006 елның 14 декабре), Адам (2007 елның 24 ноябре)[38][39] һәм Абдуллах (2016 елның 10 октябре)[40]; алты кызы: Айшат (1998 елның 31 декабре)[41], Карина (2000 елның 17 гыйнвары), Хеди (2002 елның 21 сентябре), Табарик (2004 елның 13 июле)[42], Ашура (2012 елның 12 декабре)[37] һәм Эйшат (2015 елның 13 гыйнвары).

Югары белем һәм гыйльми дәрәҗә

2004 елда «юриспруденция» белгечлеге буенча Махачкаланың бизнес һәм хокук институтын тәмамлый. «Новая газета» да 2004 елның июнендә бастырылган Анна Политковская белән Кадыйровның интервьюсы нигезендә, ул Гудерместагы Мәскәү бизнес институтының филиалын тәмамлый[43].

2006 елның 24 июнендә Дагъстан Дәүләт техник университетында «Төзелеш җитештерүендә төп катнашучылар арасында килешү мөнәсәбәтләре белән оптималь идарә итү» темасы буенча икътисад фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый.

2006 елның 27 июлендә Чечен Республикасы Фәннәр Академиясенең мактаулы академигы итеп сайлана. 2006 елда Кадыйровка шулай ук Заманча гуманитар академиянең мактаулы профессоры исеме бирелә[44]. 2007 елның 19 июнендә Чечен дәүләт университетының мактаулы профессоры исеменә лаек була.

2014 елның 27 августында Кунт-Хаҗи Кишиев исемендәге Ислам университетының мактаулы профессоры була[45].

2015 елның 26 декабрендә Дагъстан дәүләт университетында «Җимерелгән икътисадлы төбәктә инвестицион-төзелеш өлкәсен оештыру һәм идарә итү» темасы буенча икътисад фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый[46].

Бүләкләр

Кадыйровның гомуми бүләкләре саны 62 (2015 елның августына)[47].

Искәрмәләр

  1. ↑ Ramsan Kadyrow // Munzinger Personen (нем.)
  2. ↑ t.me/MDaudov_95/1250 спикер парламента Чечни Магомед Даудов
  3. ↑ Чечня башлыгының чечен телендәге атамасы «Мехк-Да» («Халык атасы») дип расланды. Татар-информ, 10.02.2023
  4. ↑ Рамзан Кадыров в Лентапедии
  5. ↑ Кадыров стал генерал-майором. Интерфакс (23 июль 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 ноябрь 2020.
  6. ↑ Указ Президента России № 478 от 22 июля 2020 года «О присвоении воинского звания Кадырову Р. А.» (официально опубликован не был)
  7. ↑ Путин присвоил Кадырову воинское звание генерал-лейтенанта. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 март 2022. Архивировано 28 март 2022 года.
  8. ↑ Кадыров получил звание генерал-полковника - Новости – Политика – Коммерсантъ. www.kommersant.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 5 октябрь 2022.
  9. ↑ Кадыров получил звание генерал-полковника
  10. ↑ Речкалов, В. Умер старший сын Ахмата Кадырова Зелимхан. Известия (1 июнь 2004). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 март 2013. Архивировано 11 март 2013 года.
  11. ↑ 1 2 Рамзан Кадыров. Биография // РИА Новости, 16 февраля 2007
  12. ↑ Рамзан Кадыров назначен премьером Чечни(үле сылтама) // Интерфакс, 4 марта 2006
  13. ↑ Чечня: Кадыров — кандидат на пост председателя правительства. РИА Новости (4 март 2006). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 апрель 2013. Архивировано 28 апрель 2013 года.
  14. ↑ Санин, Г. {{{заглавие}}} // Итоги. — 2006. — № 40 / 538.
  15. ↑ Жеглов, А.; Мурадов, М.: Временно неисполняющий обязанности. Коммерсантъ (19 ноябрь 2005). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 апрель 2013.
  16. ↑ Мурадов, М. Рамзан Кадыров намолил себе место. Коммерсантъ (17 февраль 2007). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2013.
  17. ↑ Путин официально внес кандидатуру Кадырова на пост президента Чечни. — РИА Новости, 01.03.2007
  18. ↑ Чеченский парламент утвердил Кадырова в должности президента Чечни. — РИА Новости, 02.03.2007
  19. ↑ В Гудермесе проходит инаугурация президента Чечни Рамзана Кадырова. — РИА Новости, 05.04.2007
  20. ↑ Schwirtz, M. Russian Anger Grows Over Chechnya Subsidies. The New York Times (8 октябрь 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 8 март 2013. Архивировано 9 март 2013 года.
  21. ↑ Туманов, Г. Работа на взнос. Коммерсантъ (1 июнь 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 июнь 2015.
  22. ↑ Ковальков, Н. {{{заглавие}}} // Огонёк. — 2012. — Вып. 41, № 5250.
  23. ↑ Сейранян, Т.; Смирнов, С.: «Путин — мой идол!» Ведомости (26 октябрь 2010). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 апрель 2013.
  24. ↑ Fuller, L. The Unstoppable Rise Of Ramzan Kadyrov. Радио «Свобода» (19 гыйнвар 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июнь 2016.
  25. ↑ Сухов, И. План Кадырова. Время новостей (4 декабрь 2007). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 май 2015.
  26. ↑ Почти все жители Чечни проголосовали за "Единую Россию". Regnum (5 декабрь 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 май 2015.
  27. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 09.04.2014 г. № 107-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
  28. ↑ Распоряжение Президента Российской Федерации от 25.10.2014 г. № 337-рп «О президиуме Государственного совета Российской Федерации»
  29. ↑ Д.Медведев присвоил Р.Кадырову звание генерал-майора милиции. РБК (11 ноябрь 2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 март 2013. Архивировано из оригинала 7 октябрь 2011 года.
  30. ↑ Президент Российской Федерации присвоил Рамзану Кадырову звание генерал-майора милиции. Информационный сервер Главы и Правительства ЧР (11 ноябрь 2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 март 2013. Архивировано из оригинала 21 февраль 2013 года.
  31. ↑ Второй срок. Эксперт (5 март 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 март 2013. Архивировано 15 март 2013 года.
  32. ↑ Рамзан Кадыров официально вступил в должность главы Чеченской республики. «Российская газета»
  33. ↑ Указ «Об исполняющем обязанности Главы Чеченской Республики». kremlin.ru (25 март 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2017.
  34. ↑ Вернидуб, А. Кадыров набрал на выборах главы Чечни почти 98%. РБК (19 сентябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 17 август 2017.
  35. ↑ Кадыров установил мировой рекорд на выборах. lenta.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 сентябрь 2021.
  36. ↑ Празднование Дня рождения Медни Кадыровой (рус.). Чеченская Государственная телерадиокомпания (8 сентябрь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 8 ноябрь 2012. Архивировано 19 ноябрь 2012 года.
  37. ↑ 1 2 Александр Гамов. Рамзан Кадыров пообещал красиво уйти из политики (рус.). Комсомолская Правда (24 гыйнвар 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 апрель 2013. Архивировано 29 апрель 2013 года.
  38. ↑ В честь рождения сына Рамзана Кадырова в Чеченской Республике проходит благотворительная акция (рус.). ramzan-kadyrov.ru (28 ноябрь 2007). Мөрәҗәгать итү датасы: 8 ноябрь 2012. Архивировано 25 ноябрь 2019 года.
  39. ↑ 11-летний Адам принял участие в съемках популярного турецкого сериала «Воскресший Эртугрул»
  40. ↑ У Кадырова родился четвёртый сын. Росбизнесконсалтинг (10 октябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 октябрь 2016.
  41. ↑ 22-летняя дочь Рамзана Кадырова Айшат стала министром культуры Чечни. Медуза (8 октябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 8 октябрь 2021.
  42. ↑ Сведения о доходах, имуществе и обязательствах имущественного характера Главы Чеченской Республики и членов его семьи за период с 1 января по 31 декабря 2010 года (рус.). Глава и Правительство Чеченской Республики (29 апрель 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 апрель 2013. Архивировано из оригинала 28 апрель 2013 года.
  43. ↑ Политковская А. С. Центровой из Центороя. Интервью с Рамзаном Кадыровым//Новая газета, 21.06.2004
  44. ↑ Р. Кадыров станет Почётным профессором Современной гуманитарной академии. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 май 2008. Архивировано из оригинала 13 февраль 2009 года.
  45. ↑ ИТАР-ТАСС: Общество — Рамзан Кадыров стал почётным профессором
  46. ↑ Автореферат (2015) в каталоге РГБ
  47. ↑ Кадыров награждённый. Yodnews.ru (28 август 2015). Мөрәҗәгать итү датасы: 28 август 2015. Архивировано из оригинала 1 сентябрь 2015 года.
  48. ↑ Рамзан Кадыров стал Героем России. Российская газета. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016.
  49. ↑ Указ Президента РФ от 29 декабря 2004 г № 1630 {{{2}}}.
  50. ↑ Выписка из Указа Президента Российской Федерации 21 сентября 2021 года № 540
  51. ↑ Рамзан Кадыров награждён орденом РФ «За заслуги перед Отечеством» IV степени(үле сылтама)
  52. ↑ Путин наградил Кадырова орденом Почёта. Интерфакс.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр