Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Рафаил Бакиров

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Бакиров фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Рафаил Мулланур улы Бакиров (рус. Бакиров Рафаил Мулланурович; 7 июль 1946, Магнитогорск, Чиләбе өлкәсе) — СССР һәм Россия татар композиторы, баянчы, музыка укытучысы һәм җәмәгать эшлеклесе[1]. М. И. Глинка исемендәге Магнитогорск дәүләт консерваториясе профессоры, Россия Федерациясе һәм Татарстан Республикасы Композиторлар берлекләре әгъзасы[2]. Россия Федерациясенең атказанган сәнгать эшлеклесе (2008), Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе һәм Татарстан АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре[3][4].

Тәрҗемәи хәле

Рафаил Бакиров 1946 елның 7 июлендә Магнитогорск шәһәрендә туа. Башлангыч музыка белемен Магнитогорскның 1 нче балалар музыка мәктәбендә баян белгечлеге буенча ала. Гаиләсе Фирганәгә күченгәч, Фирганә музыка укуханәсендә укый. Укуын дәвам иткәндә үк Маргилан балалар музыка мәктәбендә укыта. 1965 елда Казан дәүләт консерваториясенә баян белгечлеге буенча укырга керә, укуын читтән торып дәвам итә һәм 1970 елда тәмамлый[5][6].

1966—1971 елларда Магнитогорскның 65 нче урта мәктәбе каршындагы кичке музыка мәктәбендә укыта. 1971 елдан М. И. Глинка исемендәге Магнитогорск музыка училищесында (хәзер — шул ук исемдәге дәүләт консерваториясе) баян дәресләре алып бара. 1987—1993 елларда халык уен кораллары кафедрасын җитәкли, 1993—1995 елларда Казан дәүләт консерваториясендә композиция буенча стажировка үтә, 1998 елдан халык уен кораллары кафедрасы профессоры булып эшли[2]. 2015 елда лаеклы ялга чыга[7].

1971—1996 елларда Д. Н. Мамин-Сибиряк исемендәге Мәдәният сарае каршындагы «Яшьлек» татар-башкорт җыр һәм бию ансамблен җитәкли. 1989 елда студентларның «Айгөл» халык уен кораллары ансамблен оештыра. 1994—1997 елларда Магнитогорск татар мәдәни үзәге җитәкчесе була[2][5].

Рафаил Бакиров Магнитогорскта татар милли бәйрәмнәрен үткәрүдә дә катнаша: 1974 елда шәһәрдәге беренче Сабан туе, 1991 елда беренче Нәүрүз бәйрәме[5].

2021 елның 30 апрелендә 74 яшендә вафат була[1].

Иҗаты

Рафаил Бакиров баян, балалайка, халык уен кораллары ансамбльләре һәм оркестрлары өчен әсәрләр иҗат итә. Ул татар һәм башкорт халык җырларының йөздән артык эшкәртмәсен әзерли. Йөздән артык җыр һәм утыздан артык автор җыентыгы чыгара[2][1]. Аның җырлары арасында Мәхмүт Хөсәен сүзләренә язылган «Гафу ит, иркәм!» әсәре бар[1].

Композиторның зур күләмле һәм уен кораллары өчен язылган әсәрләре арасында «Кисекбаш» сюитасы, «Легенда о булгарах» симфониясе, халык уен кораллары оркестры белән балалайка өчен «Татар триптихы», татар халык көйләренә вариацияләр һәм концерт-фантазияләр бар[6][8][9].

Басмалары

  • Яшь баянчы: татар җырлары һәм биюләре җыентыгы. — Казан: Татар китап нәшрияты, 1985[4].
  • Уралда туган моңнар: татар һәм башкорт шагыйрьләре сүзләренә җырлар. — Магнитогорск: «Магнит», 1992[10].
  • Яшь баянчы: музыка мәктәпләренең өлкән сыйныф укучылары өчен. — Магнитогорск: «Магнит», 1992[4].
  • Живые родники: история становления татарской культуры в Магнитогорске. — Магнитогорск: «АРС-Экспресс», 1999. — 231 б.[11]

Мактаулы исемнәре һәм бүләкләре

  • Татарстан АССРның атказанган мәдәният хезмәткәре;
  • Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе;
  • Россия Федерациясенең атказанган сәнгать эшлеклесе (2008)[3];
  • «Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы төзелүгә 100 ел» медале (2021, вафатыннан соң)[12].

Гаиләсе

  • Хатыны — Суфия (Мохитова);
  • кызы — Дилә (Канбекова), улы - Ренат, композитор.

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 Умер татарский композитор и общественный деятель Рафаил Бакиров (рус.). Татар-информ (30 апрель 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Город в буквах: Бакиров Рафаил Мулланурович (рус.). Магнитогорский металл 7 (20 апрель 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 Указ Президента Российской Федерации от 12.06.2008 г. № 955 (рус.). Россия Президентының рәсми сайты (12 июнь 2008). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Достойный сын своего народа: Рафаил Бакиров — такой известный, такой неизвестный (рус.). Бөтендөнья татар конгрессы (24 октябрь 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 3 30 апреля не стало Бакирова Рафаила Муллануровича (рус.). Татарстан Республикасының Урал төбәгендәге Даими вәкиллеге (30 апрель 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 «Жизнь моя — музыка!» (рус.). Магнитогорский рабочий (18 октябрь 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  7. ↑ С музыкой по жизни. Юбилей отмечает композитор Рафаил Бакиров (рус.). MagCity74 (7 июль 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  8. ↑ Ему помог… Его величество Случай (рус.). Бөтендөнья татар конгрессы (11 август 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  9. ↑ Бакиров Р. Татарский триптих: библиографик язма (рус.). Татарстан Республикасы Милли китапханәсенең электрон каталогы. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  10. ↑ Бакиров Рафаил: библиографик язмалар (рус.). Татарстан Республикасы Милли китапханәсенең электрон каталогы. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  11. ↑ Живые родники: история становления татарской культуры в Магнитогорске (рус.). Татарстан Республикасы Милли китапханәсенең электрон каталогы. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  12. ↑ Постпред РТ Х. М. Гильфанов принял участие в гала-концерте национальных конкурсов в Челябинске (рус.). Бөтендөнья татар конгрессы (28 май 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.

Әдәбият

  1. Татар баянчылары (төзүчеләре Нияз Акмал, Кирам Сатиев). Казан: «Мәгариф», 1996. ISBN 5-7761-0446-7/

Сылтамалар

Төркемнәр