Секунд
Секунд (татарча билгеләнеш: с; халыкара: s) — вакытны үлчәү берәмлеге, Халыкара берәмлекләр системасының һәм СГС системасының төп берәмлекләреннән берсе. Моннан тыш, вакыт бербөтен булып тора һәм МКС, МКС , МКСК, МКСГ, МКС, МКС, МКС, МСС, МТС һәм МТС системаларында төп берәмлекләр исәбенә керә[6].
Кыска һәм өлешле берәмлекләр
«Секунд» үлчәү берәмлеге белән, кагыйдә буларак, СИ өлешле алкушымчыклары гына кулланыла (деци- һәм санти-лардан башка). Зур вакыт интервалларын үлчәү өчен минут, сәгать, тәүлек, һ. б.-лар кулланыла.
| Кабатлы | Өлешле | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| зурлык | исем | билге | зурлык | исем | билге | ||
| 101 с | декасекунд | дас | das | 10−1 с | децисекунд | дс | ds |
| 102 с | гектосекунд | гс | hs | 10−2 с | сантисекунд | сс | cs |
| 103 с | килосекунд | кс | ks | 10−3 с | миллисекунд | мс | ms |
| 106 с | мегасекунд | Мс | Ms | 10−6 с | микросекунд | мкс | µs |
| 109 с | гигасекунд | Гс | Gs | 10−9 с | наносекунд | нс | ns |
| 1012 с | терасекунд | Тс | Ts | 10−12 с | пикосекунд | пс | ps |
| 1015 с | петасекунд | Пс | Ps | 10−15 с | фемтосекунд | фс | fs |
| 1018 с | эксасекунд | Эс | Es | 10−18 с | аттосекунд | ас | as |
| 1021 с | зеттасекунд | Зс | Zs | 10−21 с | зептосекунд | зс | zs |
| 1024 с | иоттасекунд | Ис | Ys | 10−24 с | иоктосекунд | ис | ys |
| кулланырга киңәш ителми гамәлдә кулланылмый яки сирәк кулланыла | |||||||
Искәрмәләр
- ↑ Ontology of units of Measure (OM) 1.8
- ↑ 1 2 6.5.2 // Quantities and units—Part 1: General (ингл.) — 1 — International Organization for Standardization, 2009. — P. 17. — 41 p.
- ↑ Time and frequency: SI unit of time (second) (inglés) — Үлчәмнәр һәм авырлык үлчәүләр буенча халыкара бюро.
- ↑ https://www.wikidata.org/wiki/Special:ListDatatypes#Time
- ↑ SI A concise summary of the International System of Units, SI (ингл.) — 2019.
- ↑ Деньгуб В. М., Смирнов В. Г. Единицы величин. Словарь-справочник. — М.: Издательство стандартов, 1990. — Б. 103. — ISBN 5-7050-0118-5.