Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Тамара Казанцева

Тамара Тимофей кызы Казанцева (рус. Тамара Тимофеевна Казанцева; 8 май 1934, Крывый Риһ, Днепропетровск өлкәсе — 2 февраль 2024, Уфа) — СССР һәм Россия геолог-галиме. 1965 елдан — «Башнефть» берләшмәсе, 1975 елдан — хәзерге Россия Фәннәр академиясенең Уфа федераль тикшеренүләр үзәге Геология институты хезмәткәре. Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясе академигы (1991), геология-минералогия фәннәре докторы (1985). Дуслык ордены кавалеры (1999).

Тәрҗемәи хәле

Тамара Казанцева 1934 елның 8 маенда Украина ССРның Днепропетровск өлкәсе, Кривой Рог шәһәрендә туа. 1959 елда Кривой Рог тау-руда институтын «геолог» һөнәре буенча тәмамлап[2], Красноярск геология идарәлегенең комплекслы геологик-разведка экспедициясендә инженер-геолог булып эшли. 1965 елдан «Башнефть» берләшмәсенең җаваплы хезмәткәре, шул исәптән 1968 елдан — Стәрлетамак геологик-эзләнү конторасының геология-фотосъёмка партиясе начальнигы, 1974 елдан — Туймазы геологик-эзләнү партиясенең отряд начальнигы. 1975 елдан — СССР Фәннәр академиясе Башкортстан филиалының Геология институтында өлкән фәнни хезмәткәр, 1986—2001 һәм 2004 елдан — баш фәнни хезмәткәр, 2001—2004 елларда — лаборатория мөдире.

Галим 2024 елның 2 февралендә Уфа шәһәрендә вафат була[3].

Фәнни эшчәнлеге

Тамара Казанцева тарафыннан геология фәненең мөһим мәсьәләләрен хәл иткән берничә фундаменталь закон ачыла. Алар исәбенә төп геологик процессларның тектоник көчләр белән энергетик тәэмин ителеше законы, геологик матдәләрнең эволюцион үсеш юнәлешенең тектоник режим билгесе белән ярашлылыгы законы, табигый берәмлекләр составының тектоник режим интенсивлыгына туры килү законы, шулай ук геологик системаларда парагенетик компенсация законы һәм башкалар керә.

Казанцева Җир кабыгының формалашуын аңлаткан яңа гомуми геологик тәгълимат — шарьяж-каплам теориясенең автордашы булып тора.

1985 елда докторлык диссертациясен яклый. 1991 елда Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясенең академигы итеп сайлана.

Мактаулы исемнәре һәм башка бүләкләре

  • Дуслык ордены (1999);
  • СССР Халык хуҗалыгы казанышлары күргәзмәсенең дипломы һәм медале (1985).

Фәнни хезмәтләре

Тамара Казанцева — 400 дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән 20 монография авторы. Алар арасында:

  • Аллохтонные офиолиты Урала. М.: Наука, 1985.
  • Аллохтонные структуры и формирование земной коры Урала. М.: Наука, 1987.
  • Научные законы геологического развития. Уфа: Гилем, 2006.
  • Казанцева Т. Т. Структурный фактор в теоретической геологии / Т. Т. Казанцева, Ю. В. Казанцев; Ин-т геологии Уфим.науч.центра РАН. — Уфа: Гилем, 2010. — 325 с.:ил. — Библиогр.: с.303-321.

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Башинформ / за ред. А. В. Валиев — 1992.
  2. ↑ Казанцева Тамара Тимофеевна (башк.). Башкорт энциклопедиясе. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 июль 2026.
  3. ↑ В Уфе умерла первооткрыватель законов геологического развития Тамара Казанцева (рус.). Башинформ (4 февраль 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 июль 2026.

Әдәбият

  • Вклад геологов-нефтяников в развитие нефтедобывающей промышленности Башкортостана. Уфа: ДООО «Башнипинефть» ОАО АНК «Башнефть», 2003.
  • Камалетдинов М. А. Учёные и время. Уфа: Гилем, 2007.

Сылтамалар

Төркемнәр