Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Туймазы

Туймаз́ы (рус. Туймазы) — Башкортстанның Туймазы районы үзәге, 1960 елдан шәһәр статусына ия. 65,9 мең кеше яши. Үсән елгасы буена урнашкан.

Тарихи мәгълүматлар

Төзелеп килүче Бөгелмә – Уфа тимер юлы станциясе буларак 1912 елдан билгеле. Исеме – Туймазы елгасыннан.[1] 1923 елның маенда волостьларның эреләтүе барышында Төмәнәк, Түбән Зәет, Атнагол һәм Югары Бишенде волостьлары бер Атнагол волостенә берләштерелә, үзәге итеп Туймазы станциясе бистәсе тәгаенләнә.
1930 елдан – Туймазы районы үзәге. 1937 елда эшчеләр бистәсе статусын ала. Шул ук елда Кандыр һәм Туймазы районнарына бүленә, 1956 елда кире берләштерелә. Туймазы шәһәренә һәм районы язмышына хәлиткеч тәэсир нефть ятмаларының табылуы ясый. 1944 елда Нарыш авылы янында (хәзерге Октябрьский) девон катламнары ачыла. Шул ук елда Туймазыда махсус геофизик экспедиция оештырыла.

Халык

1917 елда станция Төмәнәк вулысына карый.

Халык саны
1939[2]1959[3]1967[2]1970[4]1979[5]1986[2]1987[6]
9200↗23 408↗31 000↗37 021↗43 670↗52 000↗54 000
1989[7]1992[2]1996[2]1998[2]2000[2]2001[2]2002[8]
↗57 887↗60 800↗63 700→63 700↘63 400↘63 200↗66 687
2003[2]2005[2]2006[2]2007[2]2008[9]2009[10]2010
↗66 700↘66 300↘65 900↘65 600↗65 706↗65 750↗66 836
2011[2]2012[11]2013[12]2014[13]2015[14]2016[15]2017[16]
↘66 800↗66 924↗67 088↗67 587↗68 037↗68 340↗68 410
1 гый 2018[17]1 гый 2019[18]2020[19]2021[20]
↘68 256↗68 587↘68 246↗68 349

2002 елгы сан алу буенча Туймазыда иң күбе татарлар яши (44,2%). Чынлыкта бу сан тулы түгел. 25,3% башкорт итеп язылган, руслар – 27,7%.

Мәдәният

1990 елда Туймазыда Татар драма театры эшли башлый. Ул Башкортстанда икенче профессиональ татар театры.

Дин

Ислам
Христианлык

Танылган шәхесләр

Искәрмәләр

  1. ↑ Сайт Туймазинского района. История, archived from the original on 2017-07-05, retrieved 2011-07-05 
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 http://www.mojgorod.ru/r_bashkortst/tujmazy/
  3. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php
  4. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php
  5. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php
  6. ↑ https://www.webcitation.org/6ibsmTCzx
  7. ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg2.php
  8. ↑ Население Башкортостана:XIX-XXI века: статистический сборник. — 2008. — С. 448.
  9. ↑ http://bashstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/bashstat/resources/88ec76804db875b29208d3356f373569/4+%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D0%BB.pdf
  10. ↑ http://www.gks.ru/bgd/regl/B09_109/IssWWW.exe/Stg/d01/tabl-21-09.xls
  11. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2012/bul_dr/mun_obr2012.rar
  12. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2013/bul_dr/mun_obr2013.rar
  13. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2014/bul_dr/mun_obr2014.rar
  14. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2015/bul_dr/mun_obr2015.rar
  15. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2016/bul_dr/mun_obr2016.rar
  16. ↑ http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  17. ↑ 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — Федераль дәүләт статистикасы хезмәте.
  18. ↑ Численность населения муниципальных образований Республики Башкортостан — 2019. — С. 62.
  19. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/CcG8qBhP/mun_obr2020.rar
  20. ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр