Ростов-на-Дону

РУВИКИ — интернет-энциклопедия мәгълүматы
Ростов-на-Дону
рус. Ростов-на-Дону
Байрак[d]Илтамга[d]
Rostov-na-Donu flag.svgCoat of Arms of Rostov-on-Don.svg
Тема җәгърафиясе География Ростова-на-Дону[d]
Вид в ночное время
КЛАДР коды 6100000100000
Хөкүмәт башлыгы Неярохина, Зинаида Васильевна[d]
Рәсми исем рус. Ростов-на-Дону
Мәйдан
  • 348,5 км²[1]
Бүләкләр
Ленин ордены
Харита сурәте
Сурәт
Феноменның икътисады экономика Ростова-на-Дону[d]
Административ үзәк булып тора Ростов өлкәсе, Южный федеральный округ[d], Муниципальное образование «город Ростов-на-Дону»[d][2], Донская Советская Республика[d], Азак-Кара диңгез крае[d], Төньяк Кавказ крае[d], Донской округ[d] и Расту бүлгесе[d]
Рәсми веб-сайт rostov-gorod.ru(рус.)(ингл.)
Дәүләт
Халык саны
Административ-территориаль берәмлек Ростов өлкәсе
Сәгать поясы UTC+03:00
Объектның күренешләре өчен төркем Q104601322?
Кыскарулар җәдвәле аббревиатурасы Ростов н/Д.
Нигезләнү датасы 1749
Кышкы күренеше
Монда җирләнгәннәр төркеме Категория:Похороненные в Ростове-на-Дону[d]
Кардәш шәһәр Дортмунд[4][5], Гера[6][4], Волос[d][4], Glazgo[4][7], Ле-Ман[4], Мобил (Алабама)[4], Каяани[d][4][8], Плевен[d][4][9], Чхонджу[d][4], Ереван, Анталия[4], Одесса[4], Донецк[4], Җаек, Луганск[4], Гомель, Севилья и Полис[d][10]
Административ бүленеше Ленинский район[d], Ворошиловский район[d], Железнодорожный район[d], Кировский район[d], Октябрьский район[d], Первомайский район[d], Пролетарский район[d] и Советский район[d]
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Тын
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 70 метр
Почта индексы 344000–344999
Җирле телефон коды 863
Дөнья кисәге Европа
Шәрәфле ватандашлар төркеме Категория:Почётные граждане Ростова-на-Дону[d]
Логотип РУВИКИ.Медиа Ростов-на-Дону РУВИКИ.Медиада

Дондагы Ростов, Тындагы Растуф, Ростов-на-Дону (Европа өлешенең көньякта урнашкан шәһәр, Көньяк федераль округы үзәге. 1749 елда нигез салына.

Шәһәрдә порт, тимер юл төене. Халык исәбе 1 115 000 кеше (Машина төзелеше (авыл хуҗалыгы машиналары — «Ростсельмаш» һ.б., станоклар ясау), авиация, электротехника, радиоэлектроника, химия, җиңел (тире, күн-аяк киеме һ.б.), азык тәмлеткеч, агач эшкәртү сәнәгате.

География

Ростов Көнчыгыш Европа тигезлегендә, Тын елгасының уң ярында, Азак диңгезенннән 60 километр ераклыкта, Мәскәүдән 1226 километр көньяк-көнчыгыштарак урнашкан.

Ростов-на-Донудан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)

Украина байрагы Донецк ~ 218 км

Харковь ~ 489 км Украина байрагы Сумы ~ 678 км

Украина байрагы Луганск ~ 202 км

Воронеж ~ 563 км Липецк ~ 691 км Мәскәү ~ 1092 км

Волгоград ~ 479 км

Сарытау ~ 872 км

Украина байрагы Мариуполь ~ 191 км

Украина байрагы Запорожье ~ 411 км Украина байрагы Днепр ~ 476 км

Җилләр розасы
Әлиста ~ 455 км

Әстерхан ~ 773 км

Таганрог ~ 72 км

Симферополь ~ 641 км Евпатория ~ 692 км Севастополь ~ 714 км

Краснодар ~ 258 км

Туапсе ~ 437 км Сочи ~ 561 км

Ставрополь ~ 331 км

Пятигорск ~ 509 км Владикавказ ~ 691 км

Климаты

Шәһәр климаты уртача контненталь, далалы. Уртача еллык күрсәткечләре: Уртача еллык температура — +9,9 °C, Уртача еллык җил тизлеге — 3,2 м/с, Уртача еллык һава дымлылыгы — 72%. Явым-төшемнәр саны — 650 мм.

Кыш йомшак һәм аз карлы; гыйнварның температурасы -2,9 °C, әпсәлүт минимумы шул ук айда күзәтелгән һәм ул −31,9 °C тәшкил иткән (1940).

Җәй эссе, дәвамлы һәм корылыклы, кояшлы һава өстенлек итә, июльнең урта температурасы — +23,3 °C, әпсәлүт максимумы 2010 елның августында күзәтелгән һәм ул +40,4 °C тәшкил иткән.

Ростов-на-Дону климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C 15,0 19,8 26,0 33,6 35,6 38,4 39,6 40,1 38,1 31,0 25,0 18,5 40,1
Уртача максимум, °C −0,1 0,7 6,9 16,1 22,3 26,6 29,2 28,8 22,6 15,0 11,3 1,2 14,6
Уртача температура, °C −2,9 −3,1 2,2 10,6 16,8 20,9 23,3 22,6 16,7 10,0 2,9 −1,7 9,9
Уртача минимум, °C −5,3 −5,6 −0,9 6,1 11,4 15,8 18,0 16,9 11,8 6,2 0,3 −4 5,9
Абсолют минимум, °C −31,9 −30,9 −28,1 −10,4 −4,3 −0,1 7,6 2,6 −4,6 −10,4 −25,1 −28,5 −31,9
Явым-төшем нормасы, мм 59 53 51 47 56 70 53 44 49 39 53 69 643

Тарих

Rostov-on-Don cerkov 1902.jpg

Рәсми нигезләү датасы 1749 елның 15 декабре булып санала - шул көннне патшбикә Елизавета I фәрманы буенча Темерник тамгаханәсе нигезләнгән. Монна соң монда порт балыкка килә, ә 1761 елда — Изге Димитрий Ростовский хәрби кальгасе төзөлә башлый. Уңайлы географик урыны Ростовның икътисади үсешенә йогынты ясаган. Үзенең 100-еллыгына шәһәрдә 15 мең кеше саналган, ә инде XX гасырда 110 меңнән артык кеше саналган.

Ростовның икътисади үсешенең нигезе сәүдәгәрлек булган. XX гасыр башында Ростовта йөздән артык ширкәт саналган. 1917 елга кадәр Ростов тышкы сәудәдә тауар сату күләме буенча Россиядә өченча урында торган. 1930 еллар азагында халык саны һәм икътисади үсеше буенча шәһәр Советлар Берлегенең ун иң эре калаларына кергән.

Бөек Ватан сугышы вакытында алман гәскәрләре Ростовны ике тапкыр яулап алганнар: 1941 елның көзендә һәм 1942 елның җәендә. Беренче тапкыр алман гәскәрләре шәһәргә 1941 елның 17 ноябрендә кергәннәр; бер атнадан соң, 28 ноябрьдә, маршал С. К. Тимошенко командованиесындагы совет гәскәрләре шәһәрне кире алганнар.

1942 елның 24 июлендә Ростовка вермахтның 17-че гаскәре кергән. Оккупация чорында нацистлар тарафыннан 40 меңнән артык кеше җәзаланган, 53 мең кеше көч белән Алманияга мәҗбүри эшләргә озатылганнар. 1943 елның 14 февралендә Тындагы Ростов алман гаскәрләрннән азат ителгән. Сугыш шәһәр зур зыян китерлгән, 270 завод һәм фабрикалардан алтысы гына сакланып калган. 

1987 елдан Ростов — миллионлы шәһәр[11].

Халык

1811[12] 1840[13] 1856[12] 1897[14] 1914[12] 1926[12] 1931[12] 1939[12] 1959[15] 1970[16] 1979[17] 1989[18] 2002[19] 2010[20]
~4 000 8 609 ~12 600 119 476 ~127 300 ~327 700 ~425 100 ~502 900 599 542 788 827 934 095 1 019 305 1 068 267 1 089 261

Милли состав

Милләт 1989 2002[21] 2010[22]
руслар 89,5% 89,0% 90,1%
әрмәннәр 3,1% 4,2% 3,4%
украиннар 3,7% 2,2% 1,5%

Агломерация

Ростов-на-Дону агломерациясе — Көньяк федераль округы халкының ~15% өлеше, Ростов өлкәсе халкының ~50% өлеше). Агломерация составына Ростов-на-Дону, Азак, Аксай, Батайск, Новочеркасск, Новошахтинск, Таганрог шәһәрләре керәләр.

Административ бүленеш

  1. Ворошилов районы
  2. Тимер юл районы
  3. Киров районы
  4. Ленин районы
  5. Октябрь районы
  6. Беренче Май районы
  7. Пролетариат районы
  8. Совет районы

Фотогалерея

Ростов яр буе урамының күренеше

Кардәш шәһәрләр

Искәрмәләр

  1. https://rostov-gorod.ru/ourcity/aboutrostov/aboutcity/
  2. ОКТМО (рус.)
  3. https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Сhisl_MO_01-01-2024.xlsx
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 http://old.rostov-gorod.ru/aboutrostov/citypartners/
  5. https://www.dortmund.de/de/leben_in_dortmund/internationales/staedtepartnerschaften/rostow_am_don/index.html
  6. https://www.gera.de/sixcms/detail.php?id=17948
  7. https://www.glasgow.gov.uk/index.aspx?articleid=15944
  8. https://www.kajaani.fi/en/kajaani-international-services/sister-cities-and-twin-towns/
  9. https://www.pleven.bg/bg/pobratimeni-gradove/rostov-na-don-ruska-federatsiya
  10. Αδελφοποιημένοι Δήμοι (греч.)
  11. халык саны, миллион
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 http://www.mojgorod.ru/rostovsk_obl/rostovnadon/index.html
  13. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  14. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=407
  15. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  16. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  17. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  18. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  19. 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  20. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg2.php
  21. 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2015-09-15, retrieved 2013-12-05 
  22. Национальный состав и владение языками, гражданство. Кн.1: Статистический сборник /Ростовстат/ – Ростов н/Д, 2013 – 375 с. (PDF), archived from the original (PDF) on 2014-07-14, retrieved 2013-12-05 

Шулай ук карагыз