Чишмә (Башкортстан)

Чишмә — Куйбышев тимер юлының әһәмиятле тимер юл станциясе. Уфадан 58 км көньяк-көнбатышрак урнашкан.

Чишмә авылы янында Бөгелмә-Уфа тимер юлында станция буларак пәйда була. Беренче кат 1888 елда искә алына. 1946 елда шәһәр төрендәге бистә статусын ала. Биредә Куйбышев тимер юлының ике «йөреше» кушыла (көньяк һәм төньяк йөрешләр). Көньяк тарафтан Бугуруслан аша Самарга барып була, төньяк йөрештән Бөгелмә, Нурлат, Сембергә барып була.

• 1917 елда хәзерге чишмә урынында ике станция була. Алар Сафар волостенә караганнар. Берсендә (станция Чишмы В. Б.ж.д) 349 кеше яшәгән, икенчесендә (станция Чишмы С. З.ж.д) — 254. Милләт буенча башлыча руслар, шулай ук алманнар, украиннар, поляклар, башкортлар һ.б.^[14]
• 1939 елны халык саны 971 тәшкил иткән,
• 1946 елда — 787
• 1959 елда — 7367.
• 2002 елда Чишмә бистәсендә 21008 кеше яшәгән. Шуларның 12013 — татар милләтеннән, ягъни бар халыкның 57,2 %.^[15]

Чишмә поселогында, район җиреннән аермалы буларак, татар телендәге әдәбиятны башлыча 50 яшьтән өлкәнрәкләр укый. Яшьләр (25 яшькә кадәргеләр) татар телен белсәләр дә, татарча укый-яза белмиләр.^[15]

Кунакханә, базарлар, 50 пассажир урынлы автостанция, тимер юл вокзалы, Чишмә үзәк район хастаханәсе (310 урынлык), мәдәният Сарае, сәнгатьләр мәктәбе, кушылу Сарае, кинотеатр, район китапханәсе, өч мәктәп, гимназия, профтехучилище, балалар һәм үсмерләр өчен ятимнәр йорты.

Чишмә бистәсендә районның төп җитештерү предприятиеләре урнашкан: көненә 4 мең тонна чөгендер эшкәртә ала торган «Чишмә шикәр заводы» ААҖ, үсемлек мае җитештерүче ААҖ «Чишмә» (куәте — көненә 500 тонна чимал). Чишмәдә төзелеш оешмалары урнашкан: «Башмодульстрой» ҖЧҖ, ҖЧҖ «Аргон», ГУП «Башкортавтодор» Чишмә ДРСУ.

Район газеты өч телдә чыгарыла: «Чишмә» (татарча), «Родник» (русча)(үле сылтама), «Дим буе» (башкортча)

Мәчет, чиркәү бар

• Раил Әсәдуллин (1953), БДПУ ректоры (2005—2018).
• Айрат Гаскәров (1963), РФ финанс министры ярдәмчесе.
• Шамил Ибраһимов (1922—1993), композитор.
• Зәйтүнә Илбаева (1906—1983), җырчы (лирик сопрано), педагог, БАССР атказанган артисты (1943).
• Энесса Истомина (1934), тарих фәннәре докторы
• Алия Карачурина (1996), эстрада җырчысы, «Татар моңы» һәм Рәшит Ваһапов исемендәге яшь башкаручылар конкурслары лауреаты.
• Филарит Терегулов (1945), педагогия фәннәре докторы (1993), профессор (1994). БР атказанган халык мәгарифе хезмәткәре (1997).
• Олег Фәткуллин (1933), техника фәннәре докторы.