Йошкар-Ола

РУВИКИ — интернет-энциклопедия мәгълүматы
Йошкар-Ола
чирм. Йошкар-Ола
Байрак[d]Илтамга[d]
Flag of Yoshkar-Ola (Mariy-El).pngCoat of Arms of Yoshkar-Ola (Mariy-El).png
Сәгать поясы UTC+03:00
Почта индексы 424000–424045
Кардәш шәһәр Сомбатһей, Бурж, Принстон (Көнбатыш Вирджиния), Әстерхан һәм Кемер (Анталья)[1]
Рәсми веб-сайт i-ola.ru
Административ үзәк булып тора Город Йошкар-ОлаЙошкар-Олинский район[d], Мари Автономияле Совет Социалистик Республикасы, Чирмеш айрат өлкәсе һәм Чар өязе
Җирле телефон коды 8362
Диңгез дәрәҗәсе өстендә биеклек 100 метр
Гимн Йошкар-Ола һимны[d]
Рәсми исем Йошкар-Ола
Халык саны 266 675 (2017)[3]
Административ-территориаль берәмлек Город Йошкар-Ола[d][2]
Мәйдан 100,39 км²
Объектның күренешләре өчен төркем [d]
Нигезләнү датасы 1584[4]
Шәрәфле ватандашлар төркеме Төркем:Йошкар-Ола шәһәренең Шәрәфле гражданнары
Рәсми тел чирмеш теле һәм рус теле
Дәүләт Flag of Russia.svg Россия
Сурәт
Бүләкләр
Хезмәт Кызыл Байрак ордены
Хөкүмәт башлыгы Евгений Васильевич Маслов[d]
Commons-logo.svg Йошкар-Ола РУВИКИ.Медиада

Йошкар-Ола (элеккеге исеме — Чар) (чирм. Йошкар — «кызыл», чирм. Ола — «шәһәр» — «Кызыл шәһәр», искергән чирм. Чарла, Цар-ола[5]) – Мари Эл республикасының башкаласы.

Халык саны — 248 688 кеше, буйсындырылган торак пунктлары белән — 259 162 кеше (2010).[6]

География

Шәhәр Кече Какшан елганың сул ягында, Мәскәүдән 743 километрга көчыгышрак урнашкан. Яшел ҮзәнЯраң тимер юлында Йошкар-Ола станциясе. Шәһәр аша Р165 (Йошкар-Ола — Яраң), Р172 (Йошкар-Ола — Өрҗем), Р173 (Йошкар-Ола — Козьмодемьянск), Р174 (Йошкар-Ола — Мария ПосадыЧуел), Р175 (Йошкар-Ола — Яшел ҮзәнКазан), Р176 «Нократ» (Чабаксар — Йошкар-Ола — КировСыктывкар) автоюллар баралар.

Йошкар-Оладан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча)[7]
Петрозаводск ~ 1434 км
Вологда ~ 866 км
Сыктывкар ~ 724 км
Киров ~ 297 км
Березники ~ 846 км
Глазов ~ 396 км
Түбән Новгород ~ 325 км
Владимир ~ 576 км
Мәскәү ~ 763 км
Роза ветров
Ижау ~ 523 км
Пермь ~ 669 км
Екатеринбург ~ 1025 км
Чабаксар ~ 96 км
Саранск ~ 418 км
Сембер ~ 317 км
Самар ~ 559 км
Казан ~ 145 км
Ырынбур ~ 873 км

Сәгать поясы

Map of Russia - Moscow time zone.svg

Йошкар-Ола һәм Мари Ил Республикасы Moscow Time Zone (MSK/MSD) сәгать поясында урнаша. Бу сан, UTC системасы буенча исәпләгәндә, +3:00 гә тигез.

Климат

Йошкар-Ола климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Уртача максимум, °C −9,9 −7,5 −0,6 9,4 18,4 22,6 24,5 22,4 15,6 6,3 −1,2 −5,9 7,8
Уртача температура, °C −13,9 −12,1 −5,4 4,6 12,2 16,5 18,7 16,5 10,8 3,2 −3,8 −9,2 3,2
Уртача минимум, °C −17,9 −16,6 −10,1 −0,3 6,0 10,3 12,8 10,6 6,0 0,0 −6,3 −12,5 −1,5
Явым-төшем нормасы, мм 32 25 24 34 40 61 82 60 54 53 46 37 548
Чыганак: Гидрометцентр России

Тарих

Шәһәр 1584 елда Фёдор Иванович патшасы указы буенча «Царёв город на Кокшайке» (соңрак ул Царёвококшайскка әйләнә) исеме астында ныгытма буларак нигезләнә.

1708 елдан — Казан губернасы составында, 1719 елдан — аның Зөя провинциясе үзәге. 1781 елданКазан губернасының Чар өязе үзәге.

1856 елда шәһәрдә 5 чиркәү, 178 йорт һәм 10 лавка (кибет) булган.

1919 елда шәһәргә Краснококшайск исеме бирелә. 1920 елның июньдә, Казан губернасы юкка чыгару сәбәпле, Краснококшайск өяз белән Вятка губернасы составына кертелә; шул ук елның ноябрьдә Мари автономияле өлкәсе оештырыла, ә Краснококшайск аның административ үзәге була.

1928 елда шәһәргә Йошкар-Ола (Кызыл шәһәр) исеме кушыла. 19361990 елларда — Мари Автономияле Совет Социалистик Республикасы башкаласы.

1991 елдан Мари Ил Республикасы башкаласы булып тора.

Халык

1840[8] 1856[9] 1897[10] 1913[9] 1926[9] 1931[9] 1939[9] 1959[11] 1970[12] 1979[13] 1989[14] 2002[15] 2010[6]
967 ~1 200 1 658 ~2 500 ~4 300 ~7 600 ~27 200 88 744 166 073 201 371 241 601 256 719 248 688

Милли состав: руслар — 66,3%, чирмешләр — 24,7%, татарлар — 4,6%, украиннар — 2,3%, чуашлар — 0,8%.[16]

Югары уку йортлары

Шуның өстенә, шәһәрдә башка югары уку йортларның якынча 10 филиал эшли.

Галерея

Кардәш шәһәрләр

Партнёр шәһәрләр:

Кызыклы фактлар

  • Йошкар-Ола — Й хәрефеннән башланган бердәнбер Россия шәһәре.
  • Йошкар-Ола маричадан ненецчага «Нарьян-Мар» итеп тәрҗемә ителә.

Шәхесләр

Татарлар

Искәрмәләр

  1. https://www.kemer.bel.tr/en/our-cities/mari-el-cumhuriyeti-yoskar-ola1.html
  2. 2,0 2,1 ОКТМО
  3. https://web.archive.org/web/20170731141731/http://www.gks.ru/free_doc/doc_2017/bul_dr/mun_obr2017.rar
  4. http://www.i-ola.ru/userfiles/file/gen_plan_A3_2009.pdf
  5. архив күчермәсе, archived from the original on 2012-06-09, retrieved 2012-12-08 
  6. 6,0 6,1 архив күчермәсе, archived from the original on 2011-06-27, retrieved 2012-12-08 
  7. Яндекс.Карты. Яндекс.Карты. Дата обращения: 22 сентябрь 2011.
  8. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 http://www.mojgorod.ru/r_marijel/joshkarola/
  10. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=476
  11. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  12. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  13. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  14. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  15. 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  16. 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2019-07-12, retrieved 2012-12-08 

Тышкы сылтамалар