Омск
Омск (себ.тат. Ҡара-тора) — Россиядә эре шәһәр, Омск өлкәсенең үзәге. Эре сәнәгатьле үзәк. Себер тимер юлында зур төен.
2020 елның 2 июленнән — «Хезмәт даны шәһәре»[41].
Халык исәбе 1 127 мең кеше (2009). Руслар (86 %), украиннар (2,8 %), казакълар (2,8 %), татарлар (1,9 %), алманнар (1,8 %) һ.б.
География
Омск Иртешка Омь елгасы койган урында, Көнбатыш Себер тигезлегенең көньяк өлешендә, Мәскәүдән 2555 километр көнчыгышрак урнашкан.
| Омскидан эре шәһәрләр кадәр ераклыгы (автоюллар буенча) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Тубыл ~ 679 км Төмән ~ 629 км |
Түбән Варта ~ 1483 км | ||||||||
| Курган ~ 543 км |
Новосибирск ~ 663 км Кемерово ~ 937 км |
||||||||
Климат
Омски климаты континенталь, елда айларның иң салкыны — гыйнвар (уртача −16,9 °C), иң җылысы — июль (уртача 19,6 °C). Елның урта җил тизлеге — 2,8 м/с, һава дымлылыгы — 71%.
Бөтен метеокүзәтчелек тарихы буенча иң югары температура 1940 елның 18 июлендә тәшкил ителгән — 40,4 °C, иң түбән 1931 елның 3 февралендә — −45,5 °C.
| Омск климаты | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Күрсәткеч | Гый | Фев | Мар | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ноя | Дек | Ел |
| Абсолют максимум, °C | 4,2 | 3,6 | 14,1 | 31,3 | 35,5 | 40,1 | 40,4 | 38,0 | 32,9 | 27,4 | 16,1 | 4,5 | 40,4 |
| Уртача максимум, °C | −12 | −10,3 | −2,5 | 9,0 | 19,0 | 23,9 | 25,3 | 22,7 | 15,9 | 8,1 | −3,7 | −9,8 | 7,1 |
| Уртача температура, °C | −16,3 | −15 | −7,3 | 3,7 | 12,5 | 18,0 | 19,6 | 16,9 | 10,4 | 3,5 | −7,3 | −13,8 | 2,1 |
| Уртача минимум, °C | −20,5 | −19,4 | −12 | −1 | 6,3 | 12,0 | 14,1 | 11,6 | 5,7 | −0,3 | −10,5 | −17,9 | −2,7 |
| Абсолют минимум, °C | −45,1 | −45,5 | −41,1 | −26,4 | −12,9 | −3,1 | 2,1 | −1,7 | −7,6 | −28,1 | −41,2 | −44,7 | −45,5 |
| Явым-төшем нормасы, мм | 415 | ||||||||||||
| Чыганак: Погода и климат | |||||||||||||
Тарих
1716 елда чик буе ныгытмасы буларак нигезләнгән.
1782 елдан — шәһәр. 1782—1796 елларда Тубыл наместниклыгының, 1804—22, 1839—68 елларда — Тубыл губернасының өяз үзәге. 1822—1839 елларда — Омск өлкәсе, 1839 елдан 1918 елга кадәр — Акмола өлкәсе үзәге.
Россия ватандашлар сугышы вакытында — адмирал Колчак хөкүмәтенең башкаласы (1918—1920).
1925 елдан Себер краеның (соңрак — Көнбатыш Себер краеның) район һәм округ үзәге, 1934 елдан — Омск өлкәсе үзәге. Шул ук елларда шәһәр составына Ленинск-Омский (1922 елдан шәһәр, 1930 елда кертелгән) һәм Новоомск (1924 елдан шәһәр, 1931 елда кертелгән) шәһәрләре кертеләләр.
Шәһәрдә туган танылган шәхесләр
Татарлар
- Дмитрий Карбышев (1880-1945), генерал-лейтенант, Советлар Союзы Герое (1946, вафатыннан соң).
- Рәхим Гайсин (1950), әдәбият галиме, шагыйрь, бард.
Халык
Административ бүленеш
Татар матбугаты
Искәрмәләр
- ↑ http://www.geopostcodes.com/Omsk_Omsk_oblast
- ↑ http://admomsk.ru/web/guest/government/mayor/biography
- ↑ http://omsk.infomsk.ru/geografiya_omska
- ↑ https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Сhisl_MO_01-01-2024.xlsx
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#pavlodar
- ↑ http://akimat-pvl.gov.kz/kaz/post.php?id=843
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#petropavlovsk
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#gdansk
- ↑ https://www.gdansk.pl/download/2013-08/47577.pdf
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#simferopol
- ↑ https://tass.com/politics/906463
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#kaifeng
- ↑ http://en.ekaifeng.gov.cn/enyhcs/show-2483.html
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#puchov
- ↑ https://www.puchov.sk/partnerske-mesta.html
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#jinju
- ↑ http://www.jinju.go.kr/00135/01116/01288.web
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#antalya
- ↑ https://www.antalya.bel.tr/i/sister-cities
- ↑ http://www.bryansk032.ru/?j=171&m=180&gorod=8
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#bryansk
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#gomel
- ↑ http://gomel.gov.by/Economic/VneshneEconomic/GorodaPartnery/Omsk.aspx
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#kaliningrad
- ↑ https://www.klgd.ru/city/twins/
- ↑ http://омск.рф/web/en/city/international/russian#krasnoyarsk
- ↑ http://www.admkrsk.ru/citytoday/foreign/cooperation/Pages/omsk.aspx
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#minsk
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#novosibirsk
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#penza
- ↑ http://documents.penza-gorod.ru/doc2-362.html
- ↑ http://омск.рф/web/en/city/international/russian#stavropol
- ↑ http://ставрополь.рф/english/Municipal_cooperation_with_cities_of_near_of_Russia/Municipal_cooperation_of_Russia.php
- ↑ http://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#chelyabinsk
- ↑ https://www.cheladmin.ru/ru/gorod-chelyabinsk/goroda-pobratimy/omsk-rossiya
- ↑ http://admsurgut.ru/rubric/120/Partnery-Surguta
- ↑ https://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#surgut
- ↑ https://admomsk.ru/web/en/city/international/russian#nizhnevartovsk
- ↑ https://admomsk.ru/web/en/city/international/foreign#mogilev
- ↑ https://goridcentr.csgpb.by/pobratimy/virtualnaya-ekskursiya/omsk-rossiya/
- ↑ Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести»
- ↑ Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
- ↑ 1 2 3 4 5 http://www.mojgorod.ru/omsk_obl/omsk/
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=785
- ↑ 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ 2002 елгы Бөтенроссия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
- ↑ http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg2.php
- ↑ 2002 ел сан алу базасы, archived from the original on 2015-09-15, retrieved 2013-12-06
- ↑ Доля наиболее многочисленных национальностей Омской области в численности населения муниципальных районов и г. Омска, archived from the original on 2013-12-10, retrieved 2013-12-06