Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Шамил Ибраһимов

Шамил Шамил улы Ибраһимов (баш. Ибраһимов Шамил Шамил улы; 15 июль 1922, Чишмә эшчеләр бистәсе, Уфа кантоны, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР — 20 апрель 1993, Уфа, Башкортстан, Россия) — совет һәм Россия хор дирижёры, композитор, педагог. Башкортстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1972). Башкортстан АССР Композиторлар берлеге әгъзасы (1958). Бөек Ватан сугышында катнашучы[1].

Биографиясе

1922 елның 15 июлендә Башкортстан АССРның Өфе кантоны Чишмә бистәсендә (хәзерге Башкортстан Республикасының Чишмә районы үзәге) туа[2].

Музыкаль таланты иртә ачыла. 1941 елда П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваториясенең Башкорт студиясен композиция бүлеге буенча тәмамлый (Генрих Ильич Литинский сыйныфы)[1]. Бөек Ватан сугышында катнаша.

1952 елда П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваториясенең хор дирижёрлыгы факультетын тәмамлый. Консерваториядән соң Өфедә эшли.

1952 елдан 1960 елга кадәр — Башкортстан АССР Министрлар Советы каршындагы Радиотапшырулар һәм телевидение комитеты хорының нәфис җитәкчесе. Бер үк вакытта 1958 елга кадәр Башкорт дәүләт филармониясе хоры белән җитәкчелек итә, ә 1968 елга кадәр Өфе сәнгать училищесында хор сыйныфын җитәкли һәм укыта[1].

1958 елда Башкортстан АССР Композиторлар берлегенә кабул ителә.

1972 елда «Башкортстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе» дигән мактаулы исем бирелә[2].

1993 елның 20 апрелендә Уфада вафат була[1].

Иҗаты

Шамиль Ибраһимов Башкортстанда хор музыкасы формалашуының чишмә башында тора[1]. Ул җитәкләгән хор коллективлары 1955 елда Мәскәүдә узган Башкорт әдәбияты һәм сәнгате декадасында зур уңыш белән чыгыш ясыйлар[2].

Үзенең элгәреләренең казанышларына һәм халык музыка традицияләренә таянып, Ибраһимов башкорт профессиональ хор музыкасын үсешнең яңа баскычына күтәрә. Ул башкорт хор классикасына әверелгән күп кенә әсәрләрнең авторы була. Композитор кеше тавышының мөмкинлекләрен яхшы белгән, аның әсәрләре башкару өчен уңайлы, моңлылыгы белән аерылып тора[2].

Шамиль Ибраһимов 50дән артык вокаль-хор әсәре авторы. «Башкортстан» телерадиокомпаниясе фондында ул җитәкләгән хорлар башкаруында башкорт композиторларының 70тән артык әсәре язмасы саклана[2].

Төп әсәрләре

  • Кантаталар: «Дан сиңа, Башкортстан!» («Славься, Башкирия»), «Тынычлыкны сакладык — тынычлыкны якларбыз»;
  • Хор поэмалары: «Солдат турында поэма», «Туган җирем»;
  • Хор миниатюралары: «Дилә», «Минем Уралым», «Димем, Димем — гөлкәем»;
  • Хор җырлары: «Авылыбыз кызлары», «Ирекле Агыйдел буйлап»;
  • Башкорт халык җырларын эшкәртү: «Алты егет», «Колый кантон» һәм башкалар;
  • Авторлык җыентыгы: «Урал каеннары».

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • «Хезмәттәге батырлык өчен» медале (1955);
  • Башкортстан АССРның атказанган сәнгать эшлеклесе (1972)[1].

Хәтер

1994 елдан Уфада Шамиль Ибраһимов исемендәге Ачык республика хор дирижёрлары конкурсы уздырыла[1][2]. Конкурсның географиясе киң: анда Бузулук, Казан, Озерск, Оренбург, Орск, Саранск, Салават, Октябрьский, Учалы, Уфа шәһәрләренең музыкаль училищелары һәм колледжлары студентлары катнаша. Конкурс җиңүчеләре арасында — танылган хормейстерлар, мәдәният һәм сәнгать белем бирү учреждениеләре укытучылары. 2024 елда конкурс беренче тапкыр «югары белем бирү оешмалары студентлары» номинациясендә уздырыла[3].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Ибрагимов Шамиль Шамильевич. Башкирская энциклопедия (20 декабрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 апрель 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Шамиль Ибрагимов. Культура РБ. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 апрель 2026. Архивировано 15 ноябрь 2019 года.
  3. ↑ Отборочный тур конкурса хоровых дирижеров имени Шамиля Ибрагимова в Республике Башкортостан. Уфимский колледж искусств (2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 апрель 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр