Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Таһир Камалов


Таһир Тәүзах улы Камалов (баш. Камалов Таһир Таузах улы, рус. Тагир Таузяхович Камалов; 2 июнь 1962, Уфа, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР — 4 гыйнвар 2021) — совет һәм Россия дирижёры, музыкаль педагог. Башкортстан Республикасының халык артисты (1995)[1]. Башкортстан Республикасы Милли симфоник оркестрына нигез салучы, аның беренче сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижёры (1992—2011)[2]. Уфада «Агыйдел» (рус. «Белая река») халыкара симфоник һәм хор музыкасы фестивален һәм концерт циклларын оештыручы[1].

Тормыш юлы

Яшьлек еллары һәм белем алуы

1962 елның 2 июнендә Уфада туа[1]. 1981 елда Уфа сәнгать училищесын баян классы буенча тәмамлый[3][4]. Аннары Заһир Исмәгыйлев исемендәге Уфа дәүләт сәнгать институтында укый, ә 1983 елда белемен Мәскәүдә дәвам итә[3].

Гнесиннар исемендәге дәүләт музыка-педагогия институтында белем ала, аның педагоглары арасында Вячеслав Филипп улы Беляков та була. 1985—1986 елларда хәрби хезмәт уза[3]. 1989 елда институтны В. М. Кожухарь классы буенча тәмамлый[1].

1993—1995 елларда Нәҗип Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясендә профессор Фоат Мансуровта опера-симфоник дирижёрлык буенча әзерлек үтүен дәвам итә[3][4].

Дирижёрлык һәм педагогик эшчәнлеге

1989—1992 елларда Башкорт дәүләт опера һәм балет театры дирижёры булып эшли[4]. 1989 елдан Уфа дәүләт сәнгать институтында укыта һәм студентлар симфоник оркестры белән җитәкчелек итә[1]. Соңрак Башкортстан Республикасының Милли халык уен кораллары оркестрының сәнгать җитәкчесе булган Линар Дәүләтбаев Камаловта опера-симфоник дирижёрлык буенча ассистентура-стажировка уза[5].

1992 елда «Шәрык» телерадиокомпаниясенең симфоник оркестрын җитәкли. Коллективның беренче чыгышы 1992 елның 5 октябрендә Уфа сәнгать училищесында уза. 1994 елның февралендә оркестр Башкортстан Республикасы Милли симфоник оркестры итеп үзгәртелә[2].

1992—1994 елларда Камалов «Шәрык» оркестрының сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижёры, 1994—1996 елларда — «Башкортстан Республикасы Милли симфоник оркестры» ябык типтагы акционерлык җәмгыятенең генераль директоры, сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижёры вазифаларын биләп тора[4]. 1996 елның февралендә коллектив дәүләт мәдәният һәм сәнгать учреждениесе статусын ала[2]. Үзгәртеп корылудан соң Камалов 2011 елга кадәр аның сәнгать җитәкчесе һәм баш дирижёры булып кала[4].

Уфа коллективы белән эшләүдән тыш, Германия, Польша, Украина, Швейцария һәм Япония симфоник оркестрлары белән чыгыш ясый[1].

Үлеме

2021 елның 4 гыйнварында Уфада вафат була[1][6].

Иҗади проектлары

Фестивальләр һәм концерт цикллары

1993 елдан Уфада «Агыйдел» халыкара симфоник һәм хор музыкасы фестивален оештыра. «Музыкаль хәзинәдән» (1993—1997), «Бах фестивале» (1998—2004), «Оркестр чакыра» һәм «Раштуа очрашулары» (икесе дә — 1997 елдан), «Ауразия күпере» — «Россия. Егерменче гасыр…» (2006—2011) кебек концерт циклларының оештыручысы һәм сәнгать җитәкчесе була[1].

Концертлары һәм язмалары

1997 елның 22 маенда Мәскәү консерваториясенең Зур залында Джузеппе Вердиның «Реквием»ын башкарган Башкортстан Республикасы Милли симфоник оркестрының концерты уза. Солистлар сыйфатында И. Архипова, М. Шагуч, Т. Гугушвили һәм Ә. Абдразаков чыгыш ясый[2]. Камалов җитәкчелегендә оркестр шулай ук әлеге әсәр яздырылган альбомны чыгаруда катнаша[4].

1996—2003 елларда «Башкорт симфоник музыкасы антологиясе» (рус. «Антология башкирской симфонической музыки») яздырыла[2]. Аңа Камалов җитәкчелегендә Милли симфоник оркестр тарафыннан башкарылган төрле буын Башкортстан композиторларының әсәрләре керә. Коллектив шулай ук Рәүф Мортазин һәм Хөсәен Әхмәтов турындагы телефильмнар өчен музыка яздыра[4].

Морат Әхмәтов белән берлектә Камалов Хөсәен Әхмәтовның авторы исән чакта башкарылмаган «Урал-батыр» симфоник картинасының клавирын һәм инструменталауын эшләп бетерүдә катнаша. Камалов әсәрнең дүрт өлешен башкара һәм яздыра[7].

Бүләкләре һәм танылуы

Гаиләсе

Хатыны — Елена Камалова. Камаловның өч баласы бар: Рөстәм Камалов, Ләйсән Әхмәтова һәм Софья Комарова[3].

Хәтер

2022 елның декабрендә Башкортстан Республикасы Милли симфоник оркестрының IV Кышкы фестиваленең йомгаклау концерты Камалов истәлегенә багышлана. Программага Александр Скрябинның Өченче симфониясе, Андрей Эшпайның Оркестр белән альт өчен концерты һәм Сэмюэл Барберның Оркестр белән эскрипкә өчен концерты кертелә[8].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Старикова О. Я. Камалов Тагир Таузяхович (рус.). Башкирская энциклопедия (10 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 История оркестра (рус.). Государственный академический симфонический оркестр Республики Башкортостан. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Гильманов А. Любимый дирижер Рахимова: как основатель башкирского оркестра получил дорогой подарок от экс-президента (рус.). UFA1.RU (27 февраль 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 В Уфе ушел из жизни дирижер, народный артист Башкортостана Тагир Камалов (рус.). ИА «Башинформ» (4 гыйнвар 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  5. ↑ Интервью с художественным руководителем Национального оркестра народных инструментов Республики Башкортостан Линаром Давлетбаевым (рус.). Культурный мир Башкортостана. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  6. ↑ 4 января не стало Тагира Камалова (рус.). Башкирский государственный академический театр оперы и балета (5 гыйнвар 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  7. ↑ «Золотые страницы башкирской классики» (рус.). Союз композиторов России (19 сентябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  8. ↑ Шепелева Л. В Уфе завершился Зимний фестиваль симфонического оркестра (рус.). Республика Башкортостан (23 декабрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.

Әдәбият

Төркемнәр