Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Тәнзилә Хисамова

Тәнзилә Динислам кызы Хисамова (баш. Тәнзилә Динислам ҡыҙы Хисамова; 4 апрель 1945, Хазиново[d], Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы) — СССР һәм Россия башкорт театр һәм кино актрисасы[1]. Россия Федерациясенең атказанган артисты (2021), Башкортстан Республикасының халык артисты (1999)[2], Россия Федерациясенең атказанган артисты (2021)[3]. Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театрының әйдәп баручы артисты[4].

Биографиясе

Тәнзилә Хисамова 1945 елның 4 апрелендә Башкортстан АССРның Макаров районы (хәзерге Башкортстанның Ишембай районы) Хаҗин авылында туа.

Гаилә хәлләренә бәйле рәвештә Хисамовлар әнисенең туган авылы Байгуҗага, аннары Ишембай шәһәренә күчеп китә. Биредә ул 3 нче урта мәктәптә (хәзерге вакытта Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2 нче Башкорт гимназия-интернаты) укый. Мәктәптә спорт белән актив шөгыльләнә, Сәрвәр Сәйранова алып барган драма түгәрәгенә йөри. Бу елларда Ишембайда М. Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры гастрольләре вакытында ул «Кара чәчәкләр» («Чёрные цветы») спектаклендә чын артистларның уенын күрә һәм актриса булырга карар кыла.

1962—1966 елларда Уфа сәнгать училищесының театр бүлегендә белем ала (курс җитәкчесе — РСФСРның атказанган сәнгать эшлеклесе, драматург һәм режиссёр Илшат Йомагулов)[4].

1966 елда училищены тәмамлагач, Уфа шәһәрендәге Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт академия драма театры труппасына кабул ителә, анда 1966—1980 елларда эшли һәм 1990 елдан башлап хәзерге вакытка кадәр иҗади эшчәнлеген өзлексез дәвам итә[1].

Иҗаты

Тәнзилә Хисамова милли театр репертуарындагы характерлы һәм драматик актриса амплуасында чыгыш ясый. Кинематографта «Башкортстан» киностудиясе һәм «Башкортстан» ДТРК төшергән нәфис фильмнарда һәм телесериалларда рольләр башкара: «Медаль» (2000), «Ай кызы» («Дочь Луны», 2001 ел), «Бети» («Оберег»), шулай ук кинорежиссёр Айнур Әскаровның «Таганок отряды» («Отряд Таганок», 2021, Мостай Кәримнең повесте буенча экранизация) тулы метражлы фильмында уйный[1][5].

Актриса әдәби иҗат белән дә шөгыльләнә: аның башкорт телендәге лирик шигырьләре республиканың «Шоңҡар» әдәби-нәфис журналында басылып чыга[4].

Рольләре

Мәҗит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия драма театры сәхнәсендә башкорт, рус һәм чит ил драматургиясе әсәрләре буенча куелган спектакльләрдә рольләр башкара[4]:

Спектакльләрдә

  • Сәгадәт («Һалдат улы» — «Сын солдата», А. М. Мирзаһитов; дебют, 1966);
  • Сәлимә («Әбейҙәргә ни етмәй» — «Выходили бабки замуж», Ф. М. Бүләков);
  • Нәркәс («Нәркәс» фаҗигасе, И. Х. Йомагулов);
  • Люба («Өлөшһөҙҙәр» — «Крепостные», Н. С. Лесковның «Тупейный художник» хикәясе мотивлары буенча А. В. Ульянинский);
  • Таңчулпан (К. Даянның шул исемдәге драмасы);
  • Сәлимә («Шоңҡар» — «Шункар», Ә. К. Атнабаев);
  • Венера («Аҡ сирендәр» — «Белая сирень», Н. Асанбаев);
  • Фәрхиназ («Яуап көнө» — «Допрос», Х. С. Зарипов);
  • Надя, Полина («Трибунал», А. Е. Макаёнок);
  • Сәмига («Еҙнәкәй» — «Зятёк», Х. К. Ибраһимов);
  • Бәлбикә («Аты барҙың — дәрте бар» — «Любви все возрасты покорны», Н. Гаетбай);
  • Сәрби («Башмагым»);
  • Варвара — «Мирас» («Наследство», А. Софронов);
  • Хезмәтче кыз — «Алар дүртәү» («Их четверо», Г. Запольская);
  • Гөлнисә (Ана) — «Бәхет хакы» («Цена счастья», Х. Мөдәрисова, режиссёр Ә. Әбүшахманов);
  • Фәнүзә — «Шифаханада булган хәл…» («Однажды в санатории…», Н. Гаетбаев);
  • Гыйльми — «Кара йөзләр» («Черноликие», М. Гафури);
  • Упыриха (Каенана) — «Зөләйха күзләрен ача» («Зулейха открывает глаза», Г. Яхина, Ярослава Пулинович инсценировкасы);
  • Әби — «Кыз урлау» («Похищение девушки», М. Кәрим).

Фильмнарда

  • «Миҙал» («Медаль», 2000);
  • «Ай ҡыҙы» («Дочь Луны», 2001, 2002; «Башкортостан» ДТРК).

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

  • Башкортстан Республикасының атказанган артисты (1994);
  • Башкортстан Республикасының халык артисты (1999);
  • Россия Федерациясенең атказанган артисты (2021) — ил мәдәниятен һәм сәнгатен үстерүгә керткән зур өлеше, күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен[6];
  • Башкортстан Республикасы Мәдәният министрлыгының һәм Россия Федерациясе Театр эшлеклеләре берлегенең Мактау грамоталары[4].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Пресс-служба театра. Танзиля Хисамова приглашает на свой бенефис (рус.). Башкирский академический театр драмы имени Мажита Гафури (20 март 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  2. ↑ Президент Российской Федерации. Указ Президента Российской Федерации от 6 апреля 2021 года № 195 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» (рус.). Официальный сайт Президента России (6 апрель 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  3. ↑ Хисамова Танзиля Динисламовна – Башкирский академический театр драмы им. Мажита Гафури [неопр.]. bashdram.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 23 декабрь 2024.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Пресс-служба театра. Юбилей народной артистки Башкортостана Танзили Хисамовой (рус.). Официальный сайт Башдрамтеатра (1 октябрь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  5. ↑ Лейла Аралбаева. Фильм «Отряд Таганок» стал ещё одним подарком к 100-летию Мустая Карима (рус.). Информационное агентство «Башинформ» (18 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  6. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 6 апреля 2021 года № 195 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр