Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Фәридә Салитова

Фәридә Шәриф кызы Салитова (рус. Фаридэ Шарифовна Салитова; 12 июнь 1948, Вена) — СССР һәм Россия музыка белгече, сәнгать белгече, музыка педагогы. Сәнгать белеме кандидаты (1985), педагогика фәннәре докторы (2003), профессор (2008). Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1996), Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2003). Россия һәм Татарстан Республикасы Композиторлар берлекләре әгъзасы (1992 елдан)[2].

Тәрҗемәи хәле

Фәридә Салитова 1948 елның 12 июнендә Вена шәһәрендә (Австрия) туа, ул вакытта аның әти-әнисе шунда хезмәт иткән.

1966 елда Казан музыка училищесын тәмамлый. 1971 елда Н. Г. Җиһанов исемендәге Казан дәүләт консерваториясен «фортепиано» белгечлеге буенча (И. А. Гобәйдуллина сыйныфы) тәмамлый. 1982 елда СССР Фәннәр академиясенең Казан филиалы Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында «музыка сәнгате» белгечлеге буенча аспирантураны тәмамлый.

undefined

1985 елда Үзбәкстан ССР Мәдәният министрлыгының Хәмзә Хәкимзадә Ниязи исемендәге Фәнни-тикшеренү сәнгать белеме институтында (Ташкент) Фәридә Салитова «Салих Сәйдәшевнең музыкаль драмасының татар профессиональ музыкасы формалашуындагы роле» темасына сәнгать белеме кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый (фәнни җитәкчесе — М. Н. Нигъмәтҗанов). 2003 елда Казан дәүләт педагогика университетында «Татар халкының музыкаль-педагогик мәдәнияте үсеше (барлыкка килү башлангычларыннан алып тотрыклы күренеш буларак формалашуга кадәр)» темасына педагогика фәннәре докторы гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый (фәнни консультанты — профессор З. Г. Нигъмәтов)[3]. 2008 елда аңа профессор гыйльми исеме бирелә[4].

Педагогик эшчәнлеге

Консерваторияне тәмамлаганнан соң, 1971 елдан 1982 елга кадәр Фәридә Салитова Казан дәүләт мәдәният институтында укытучы булып эшли. 1983—1985 елларда Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының фәнни хезмәткәре була[4].

1985—2013 елларда аның һөнәри эшчәнлеге Казан дәүләт педагогика институты (соңрак — ТДГПУ, хәзерге вакытта КФУ составында) белән бәйле була. Бу югары уку йортында ул ассистенттан профессорга кадәр юл үтә. 2000—2010 елларда музыка факультеты деканы, 2001—2009 елларда музыка теориясе, тарихы һәм музыкаль белем бирү методикасы кафедрасы мөдире вазифаларын башкара[5]. Шул ук вакытта, 1985—1996 елларда Татарстан Республикасы Фәннәр академиясе һәм төбәкне өйрәнү институтында өлкән фәнни хезмәткәр һәм музыкаль мәдәният бүлеге кураторы булып эшли[4].

2013 елда Фәридә Салитова Мәскәү өлкәсенә күченә. 2013—2015 елларда Россия Яңа университетының (РосНОУ) Климовск филиалында профессор булып эшли, анда этика, педагогика һәм культурология укыта. 2014—2016 елларда Подольск шәһәрендәге Россия дәүләт туризм һәм сервис университетының (РГУТИС) Сервис технологияләре институты профессоры була[4].

2016 елдан бүгенге көнгә кадәр Фәридә Салитова Гжель дәүләт университетының психология һәм педагогика кафедрасы профессоры булып эшли[6].

Фәнни хезмәтләре

Фәридә Салитованың төп фәнни кызыксынулар өлкәсе — ватан мәдәнияте, сәнгате, педагогикасы һәм мәгарифенең теориясе, тарихы һәм практикасы. Ул 300 дән артык басма, шул исәптән 11 монография, 14 уку ярдәмлеге һәм күпсанлы фәнни-популяр һәм публицистик мәкаләләр авторы[7].

Ул — татар профессиональ музыкасы классигы Салих Сәйдәшевнең тормыш һәм иҗат юлын өйрәнү буенча әйдәп баручы белгеч. Аның турыдан-туры катнашында Казанда Салих Сәйдәшев музее оештырыла. 2012 елда аның «Салих Сәйдәшевнең музыкаль драмалары» (1988) һәм «Салих Сәйдәшев. Тормыш һәм иҗат юлы» (2011) монографияләре Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Республикасы Дәүләт премиясенә тәкъдим ителә[8].

Төп монографияләре һәм китаплары:

  • Салих Сәйдәшевнең музыкаль драмалары: жанрның татар профессиональ музыкасы формалашуындагы роле (Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1988);
  • Муса Җәлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры (автордашлыкта; Казан: КДК, 1994);
  • Татар халкының традицион музыкаль-педагогик мәдәнияте формалашуы (VI—XVI гг.) (Казан: КДПУ, 2001);
  • Казан краеның музыкаль-педагогик мәдәнияте үсеше (XVI гасыр уртасы — XX гасыр башы) (Казан: КДУ, 2002);
  • Татар халкының музыкаль-педагогик мәдәнияте үсеше (барлыкка килү башлангычларыннан алып тотрыклы күренеш буларак формалашуга кадәр) (Казан: КДУ, 2002);
  • Салих Сәйдәшев. Тормыш һәм иҗат юлы (Казан: «Бриг» нәшрияты, 2011).

Бүләкләре

Гаиләсе

Әтисе — Шәриф Сәлим улы Салитов (1913—2004), совет тарихчысы һәм икътисадчысы. Әнисе — Сафия Исмәгыйль кызы Мозаффарова (1919—2000), юрист[4].

Ире — Евгений Николаевич Егоров (1945 елда туган). Кызлары: Лилия (1976 елда туган) һәм Софья(1988 елда туган). Оныгы — Карина Тимофеева (2000 елда туган)[4].

Искәрмәләр

  1. ↑ Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты Tatarica энциклопедиясе
  2. ↑ Музыковед — Татарстан Композиторлар берлеге (рус.). kompozitor.tatar. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  3. ↑ Развитие общего музыкального образования в Татарстане (XX в.) (рус.). DisserCat (1 гыйнвар 2007). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Салитова Фэридэ Шарифовна (рус.). Союз композиторов России (1 гыйнвар 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  5. ↑ Музыкант, ученый, хранитель народного достояния (рус.). Республика Татарстан (23 март 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  6. ↑ Вестник ГГУ: Редакционная коллегия (рус.). Гжельский государственный университет (1 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  7. ↑ Салитова Фэридэ Шарифовна (рус.). Золотые имена Высшей школы (19 декабрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  8. ↑ Обнародован список кандидатов на Государственную премию РТ им.Г.Тукая (рус.). Татар-информ (13 март 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.
  9. ↑ Салитова Фэридэ Шарифовна (рус.). Гжельский государственный университет (1 гыйнвар 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 август 2026.

Әдәбият

  • Юнысова Г. Ф. Музыкант, галим, халык мирасын саклаучы // Республика Татарстан. — 2012. — 23 март.

Сылтамалар

Төркемнәр