Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Фәридә Хәсьянова

Фәридә Шаһимәрдан кызы Хәсьянова (рус. Хасьянова Фарида Шагимардановна; 11 декабрь 1952, Казан) — совет һәм Россия рәссамы, китап бизәүче. Татарстан Республикасының халык рәссамы (2008), Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе (1999), Бакый Урманче исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты[1][2].

Тормыш юлы

Фәридә Шаһимәрдан кызы Хәсьянова 1952 елның 11 декабрендә Казанда туган[3]. Балачагы атасының туган ягында — Арчада үтә, аннары Казанга кайтып, Иске Татар бистәсендә яши башлый[4]. 1973 елда Казан сәнгать училищесын тәмамлый[3].

Белем алгач, Казан модельләр йортында модельер, Татарстан Сәнгать фондында интерьерлар проектлаучы һәм бизәүче (1973—1984), Татарстан китап нәшриятында сәнгать редакторы (1984—1987) һәм баш рәссам (1987—1991) булып эшли[3][5]. 1994—2005 елларда «Идел» журналының баш рәссамы вазифасын башкара[3]. 2000 елдан — Россия Рәссамнар берлеге әгъзасы, 1994 елдан — Татарстан Рәссамнар берлеге әгъзасы, анда графика секциясе рәисе булып та тора.

Иҗаты

Станок графикасы, рәсем сәнгате (портрет, натюрморт) өлкәсендә эшли; майлы буяу, гуашь, акварель, тушь белән иҗат итә[3][6]. Хасьянова иҗатында тарихи, фольклор һәм этнографик мотивлар белән сугарылган халык тормышы панорамасы чагыла. Аның эшләре образларның тәэсирлелеге, форманың җентекләп эшләнеше һәм татар халык сәнгате традицияләрен стилизацияләп бирүе белән аерылып тора[3].

Рәссамның төп эш юнәлеше — китап иллюстрациясе. Ул 60 тан артык китапны бизи, аларның 40 ка якыны — балалар әдәбияты һәм татар халык әкиятләре[3]. Хасьянова әдәби текстны гына түгел, геройларны чолгап алган табигатьне, архитектураны, кием-салымны һәм бизәнү әйберләрен җентекләп өйрәнә, бу исә аның рәсемнәрендә тарихи дөреслеккә ирешергә ярдәм итә.

Төп хезмәтләре

  • «Г. Тукай балачагы» (1976) китабын бизәү;
  • Фатих Әмирханның «Хәят» повесте (1985);
  • «Ак бүре» татар халык әкиятләре җыентыгы (1989);
  • Абдулла Алишның «Кем көчле?» (1985), Нәкый Исәнбәтнең «Мырауҗан маҗаралары» (1989), Роберт Миңнуллинның «Күчтәнәч» (1995) китаплары;
  • «Татар әлифбасы» (1994) һәм төрле сыйныфлар өчен «Татар теле» дәреслекләре;
  • «Ак бүре» (1999) триптихы, «Тормышның дүрт фасылы» (2000) сериясе.

Күргәзмәләре

Халыкара, бөтенсоюз һәм республика күргәзмәләрендә катнаша. Казан (1992, 2001, 2007, 2013, 2018 һ.б.) һәм Висагинас (Литва, 2013) шәһәрләрендә шәхси күргәзмәләре үтә[3]. Эшләре Мәскәүдәге Көнчыгыш халыклары сәнгате музеенда, Татарстанның Сынлы сәнгать музеенда, Яңа Кырлайдагы Г. Тукай музеенда һәм чит илләрдәге шәхси коллекцияләрдә саклана.

2003, 2009 һәм 2020 елларда Г. Тукай исемендәге Дәүләт премиясенә кандидат була.

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

Искәрмәләр

  1. ↑ Юбилейная выставка Фариды Хасьяновой [неопр.]. g-tukay.tatmuseum.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 ноябрь 2025.
  2. ↑ Хасьянова Фарида Шагимардановна - Современные художники - Изобразительное искусство. art.rin.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 ноябрь 2025.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Валеева-Сулейманова, 2014
  4. ↑ Гульнара Назарова. Иллюстрации к татарским сказкам и живопись представила казанцам художница Фарида Хасьянова. Татар-информ (30 июль 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2022.
  5. ↑ Юбилейная выставка Фариды Хасьяновой. Живопись. Графика. Татарстан Республикасы Дәүләт сынлы сәнгать музее (14 март 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 24 август 2022.
  6. ↑ Гузель Валеева-Сулейманова. На соискание Государственной премии РТ имени Г.Тукая. Газета «Республика Татарстан» (11 апрель 2003). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2022.

Әдәбият

  • Валеева-Сулейманова Г. Ф. Хасьянова Фарида Шагимардановна / гл. ред. А. М. Мазгаров. — Татарская энциклопедия. — Казань: Институт Татарской энциклопедии Академии наук Республики Татарстан, 2014. — Т. 6: У — Я (+ доп.). — С. 210—211. — 720 с. — ISBN 9785902375111. [рус.]

Сылтамалар

Төркемнәр