Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Фәхретдин Әбләзов


Фәхретдин Рәхмәтгали улы Әбләзов (тат. Фәхретдин Рәхмәтгали улы Әбләзов; 2 гыйнвар 1913, Грачи[d], Әстерхан өлкәсе — 1958, Ташлы Яр, Янкала районы[2][3]) — совет хәрбие, Бөек Ватан сугышында катнашучы, Советлар Союзы Герое (1945 елның 10 апреле), өлкән сержант[1][4].

I Украина фронтының 59 нчы армиясе 245 нче укчылар дивизиясенә кергән 904 нче укчылар полкының укчылар отделениесе командиры. 1945 елның 30 гыйнварында Одер елгасын кичкәндә, сафтан чыккан взвод командирын алмаштырып, җитәкчелекне үз өстенә ала. Аның җитәкчелегендәге подразделение башка совет частьларының елганы кичүен тәэмин итә һәм дошманның контрөҗүмнәрен кире кага[1].

Тормыш юлы

Иртә еллары һәм хәрби хезмәте

1913 елда Әстерхан губернасының Енотаевка өязе Грачи авылында туа[4]. Милләте буенча татар[1].

1935—1938 елларда Кызыл армиядә хезмәт итә. 1942 елда Әстерхан шәһәренең Киров район хәрби комиссариаты тарафыннан яңадан хезмәткә чакырыла. 1942 елның сентябреннән хәрәкәттәге армиядә[1][5].

Ленинград һәм I Украина фронтлары гаскәрләре составында 1944 елгы Ленинград сугышында, Карелия муентыгындагы сугышларда, Польшаны һәм Чехословакияне азат итүдә катнаша[4]. Сугыш барышында берничә тапкыр яралана[6].

1944 елдан ВКП(б) әгъзасы тора[1].

1944 елда «Батырлык өчен» медале һәм Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә[1][5].

Одерны кичү

1945 елның гыйнварына өлкән сержант Әбләзов I Украина фронты 59 нчы армиясенең 245 нче укчылар дивизиясе 904 нче укчылар полкындагы укчылар отделениесе белән җитәкчелек итә[1].

1945 елның 30 гыйнварында Польшадагы Катовице шәһәреннән көнбатышрак Одер елгасын кичкәндә сафтан чыккан взвод командирын алмаштыра. Каршы ярга чыккач, взвод башка подразделениеләрнең кичүен тәэмин итеп, сугышка керә[7]. Сугыш барышында подразделение дошманның дүрт ут ноктасын юк итә, торак пунктның бер урамын били һәм дошманның чигенү юлларын кисә. Көн дәвамында Әбләзов җитәкчелегендәге взвод өч контрөҗүмне кире кага. Сугышлар вакытында Әбләзов авыр яралар ала[1][7].

СССР Югары Шурасы Президиумының 1945 елның 10 апрелендәге указы белән Фәхретдин Рәхмәтгали улы Әбләзовка, Ленин ордены һәм 7799 нчы санлы «Алтын Йолдыз» медале тапшырылып, Советлар Союзы Герое исеме бирелә[1][5].

Сугыштан соң

1945 елның ахырында демобилизацияләнә. Туган ягына кайта, артель (колхоз) рәисе булып эшли, ә аннары сәламәтлеге буенча кошчылык фермасында исәпче вазифасына күчә[8][6][1][7].

1958 елда вафат була. Әстерхан өлкәсенең Черный Яр районы Ташлы Яр авылында җирләнгән[1].

Бүләкләре

Хәтер

  • Әстерхан өлкәсе Ташлы Яр авылының урта гомуми белем бирү мәктәбе Фәхретдин Рәхмәтгали улы Әбләзов исемен йөртә[9].
  • Ташлы Ярдагы каберенә кабер ташы-һәйкәл куела[1].
  • Актүбә шәһәренең Җиңү мәйданында Әбләзов барельефы төшерелгән стела урнаштырыла[10].
  • Әстерхан шәһәрендә бер урам аның исемен йөртә. Шәһәрнең урам исемнәре реестрында бу атаманы бирү нигезе буларак «Әстерхан шәһәре» муниципаль берәмлеге администрациясенең 2020 елның 8 маендагы 125нче карары күрсәтелә[11].
  • 2025 елның сентябрь аенда Актүбә районының Садовое авылында Әбләзов хөрмәтенә мемориаль такта куела[12].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Аблязов Фахрутдин Рахматгалиевич (рус.). Герои страны. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  2. ↑ Фахрутдин Рахматгалиевич Аблязов. TimeFeed (2 гыйнвар 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 июль 2026.
  3. ↑ Аблязов Фахрутдин Рахматгалиевич. Бессмертный полк. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 июль 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Аблязов Фахрутдин Рахметгалиевич (рус.). TATARICA. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 Аблязов Фахрутдин Рахматгалеевич. Документы участника войны (рус.). Память народа. Министерство обороны Российской Федерации. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 Биография Аблязова Ф. Р. (документ) (PDF). hronika-chuvstv.nethouse.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 июль 2026.
  7. ↑ 1 2 3 Герои не умирают (рус.). Администрация города Ахтубинска (21 апрель 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  8. ↑ Герой Советского Союза Аблязов Фахрутдин Рахматгалиевич. МБОУ «Садовская СОШ». Мөрәҗәгать итү датасы: 1 июль 2026.
  9. ↑ Основные сведения (рус.). Средняя общеобразовательная школа села Каменный Яр имени Героя Советского Союза Аблязова Фахрутдина Рахматгалиевича. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  10. ↑ С. А. Ефремов. 75 годовщина Сталинградской битвы (рус.). Ахтубинское местное отделение Российского военно-исторического общества (31 гыйнвар 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  11. ↑ Реестр названий улиц, бульваров, проспектов, площадей, переулков и проездов на территории муниципального образования «Город Астрахань». Строка 1406 (рус.). Электронный фонд правовых и нормативно-технических документов (22 апрель 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.
  12. ↑ В Ахтубинском районе открыли мемориальную доску Герою Советского Союза (рус.). Ахтубинская правда (10 сентябрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 сентябрь 2026.

Әдәбият

  • Аблязов Фахрутдин Рахматгалиевич // Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — С. 19. — 911 с. — 100 000 экз.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр