Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Хәйрулла Мортазин

Хәйрулла Хәбибулла улы Мортазин (баш. Хәйрулла Хәбибулла улы Мортазин; 4 гыйнвар 1941, Атнаш, Учалы районы, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы, РСФСР, СССР — 17 ноябрь 2016, Уфа, Башкортстан, Россия) — СССР һәм Россия математигы, физика-математика фәннәре докторы (1994), профессор (1995), Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2003), Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2008)[2][3].

Тәрҗемәи хәле

1941 елның 4 гыйнварында Башкортстан АССРның Учалы районы Сөләйман авылында туа[2].

1964 елда Башкорт дәүләт университетын тәмамлый[2]. 1964—1967 елларда Совет Армиясе сафларында хезмәт итә. 1970 елда Башкорт дәүләт университетының аспирантурасын тәмамлый һәм М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетында физика-математика фәннәре кандидатлыгына диссертация яклый[2].

1970 елдан башлап өзлексез рәвештә Башкорт дәүләт университетында эшли: ассистент, өлкән укытучы, доцент, математик анализ кафедрасы профессоры булып хезмәт итә[2]. 1994 елда Санкт-Петербург дәүләт университетында «Сызыклы дифференциаль операторларның спектраль анализы» темасына докторлык диссертациясен яклый[3].

2016 елның 17 ноябрендә Уфа шәһәрендә вафат була[2].

Фәнни эшчәнлеге

Фәнни тикшеренүләре спектраль теориягә, сызыклы операторларның таралу теориясенә һәм математик физиканың дифференциаль тигезләмәләренә багышлана[2].

Ул сыйфатсыз спектрлы дифференциаль операторларның тартылу теориясен, квант механикасында күп өлешчәле Шрөдингер операторының резольвентасының аналитик дәвам ителүен, шулай ук сызыклы операторларның спектрының асимптотикасын өйрәнүгә зур өлеш кертә[3]. 60 тан артык фәнни хезмәт һәм югары уку йортлары өчен уку-укыту ярдәмлекләре авторы булып тора[2].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • Башкортстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2003)[2];
  • Россия Федерациясенең мактаулы югары һөнәри белем бирү хезмәткәре (2008)[2].

Искәрмәләр

  1. ↑ Khairulla Murtazin // https://historygreatest.com/khairulla-murtazin-russian-mathematician-died-at-75
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Муртазин Хайрулла Хабибуллович (рус.). Башкирская энциклопедия (10 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Муртазин Хайрулла Хабибуллович (рус.). Общероссийский математический портал Math-Net.Ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.

Әдәбият

Сылтамалар

Төркемнәр